Zapalenie spojówek

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Zapalenie spojówek
Conjunctivitis
Wirusowe zapalenie spojówki
Wirusowe zapalenie spojówki
ICD-10 H10
Zapalenie spojówek
H10.0 Śluzowo-ropne zapalenie spojówek
H10.1 Ostre atopowe zapalenie spojówek
H10.2 Inne zapalenie spojówek
H10.3 Ostre zapalenie spojówek, nie określone
H10.4 Przewlekłe zapalenie spojówek
H10.5 Przewlekłe zapalenie spojówek
H10.8 Inne zapalenia spojówek
H10.9 Zapalenie spojówek, nie określone
DiseasesDB 3067
MedlinePlus 001010
MeSH D003231
Alergiczne zapalenie spojówek
Bakteryjne zapalenie spojówek
Chlamydiowe zapalenie spojówek

Zapalenie spojówek (łac. conjunctivitis) – choroba okulistyczna. Naczynia krwionośne podczas stanów zapalnych silnie wypełniają się krwią, powodując zaczerwienie i obrzęk oka. Ujścia gruczołów łzowych, łojowych i potowych znajdujące się w spojówce odpowiadają za produkcję wydzieliny, która towarzyszy schorzeniu.

Rodzaje zapalenia spojówek[edytuj | edytuj kod]

Podstawowe typy zapaleń spojówek:

Zapalenia o typie infekcyjnym[edytuj | edytuj kod]

W zależności od etiologii wyróżnia się:

Zapalenia bakteryjne[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia bakteryjne wywoływane są najczęściej przez bakterie Streptococcus (Streptococcus pyogenes, Streptococcus viridans, Streptococcus pneumoniae), Staphylococcus (Staphylococcus aureus[1], Staphylococcus epidermidis), Pasteurella sp.[1], Haemophilus influenzae, Moraxella lacunata, Neisseria gonorrhoeae[1]. Charakterystycznym objawem zapaleń bakteryjnych jest obecność śluzowo-ropnej lub ropnej wydzieliny w worku spojówkowym, przekrwienie spojówek oraz niewielki obrzęk.

Zapalenia wirusowe[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia wirusowe wywoływane są najczęściej przez adenowirusy, rzadziej przez wirusy Herpes simplex. Objawiają się łzawieniem, znacznym zaczerwieniem i odczuciem "ciała obcego" pod powiekami. W późniejszej fazie proces zapalny może obejmować także rogówkę, co powoduje przewlekły i trudny do leczenia charakter schorzenia.

Zapalenia grzybicze[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia grzybicze mają zwykle związek z wcześniej stosowaną antybiotykoterapią lub leczeniem sterydami. Objawy tego zapalenia są mało charakterystyczne, zwykle występuje dyskomfort i niewielkie dolegliwości bólowe. Schorzenie to kiedyś rzadko spotykane, obecnie występuje coraz częściej.

Zapalenia chlamydiowe[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia wywoływane przez Chlamydie (Chlamydia oculogenitalis) występują rzadko, a najczęstszą ich postacią jest zapalenie wtrętowe. Objawia się ono intensywnym przekrwieniem spojówek, obrzękiem i występowaniem śluzowo-ropnej wydzieliny w worku spojówkowym.

Zapalenia o typie nieinfekcyjnym[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia alergiczne[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia alergiczne objawiają się pieczeniem, świądem i obecnością wodnistej, surowiczej wydzieliny w worku spojówkowym. Występują one sezonowo (na przykład wiosenne zapalenie spojówek u dzieci) lub całorocznie (atopowe zapalenie spojówek towarzyszące atopowemu zapaleniu skóry). Jeden z typów zapalenia alergicznego związany jest z nadwrażliwością na kosmetyki lub leki podawane miejscowo. Zapalenia olbrzymiokomórkowe mają związek z noszeniem soczewek kontaktowych, szczególnie miękkich i z osadami białkowymi wytrącającymi się na soczewkach. Występują one częściej u osób cierpiących na astmę oskrzelową, katar sienny i nadwrażliwość na sierść zwierząt.

Zapalenie odczynowe[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia odczynowe związane są z działaniem takich czynników jak: pył, wysoka temperatura, światło, dym, wiatr, woda morska, woda chlorowana. Pod wpływem ich działania dochodzi do odczynów alergicznych, którym może towarzyszyć podrażnienie fizyczne. Zapalenia odczynowe mogą też powstawać z powodu niewyrównanej wady refrakcji lub złej tolerancji soczewek kontaktowych. Często pojawiają się u osób pracujących przy monitorach komputerowych. W związku z masowym rozpowszechnieniem się komputerów, częstotliwość ich występowania rośnie obecnie lawinowo. Objawy odczynowego zapalenia spojówek zależą od czynnika etiologicznego, który je wywołuje, ale zwykle występują wśród nich pieczenie, swędzenie i łzawienie oczu.

Zapalenie chemiczne[edytuj | edytuj kod]

Choroba może być także wywołana przez dostanie się do oka kwasu lub zasady[2]. Przy czym zasady są zwykle groźniejsze od kwasów[3]. Łagodniejsze oparzenia powodują zapalenie spojówek, zaś cięższe mogą prowadzić do zmętnienia rogówki[3]. Do ustalenia, że pH odbiega od normy (pH równe 7 – 7,2) można użyć papierka lakmusowego[2]. Oko należy przepłukiwać, aż do osiągnięcia pH w granicach 6 – 8[3]. Można zastosować środki znieczulające miejscowo w celu uśmierzenia bólu[3].

Zapalenie towarzyszące[edytuj | edytuj kod]

Zapalenia spojówek towarzyszące chorobom ogólnym. Występują w przebiegu zespołów skórno-śluzówkowych (np. rumienia wielopostaciowego, ocznej pęcherzycy rzekomej).

zapalenia towarzyszące innym chorobom[edytuj | edytuj kod]

Zapalenie spojówek może towarzyszyć: odrze, różyczce, śwince, grypie[1].

Profilaktyka[edytuj | edytuj kod]

W profilaktyce zapalenia spojówek należy:

  • ściśle przestrzegać zasad higieny narządu wzroku
  • unikać podrażnienia oczu (np. braku snu, dymu papierosowego, ostrego światła, źle dobranych szkieł optycznych, kąpieli w basenie lub morzu bez okularów ochronnych, nadmiernej eksploatacji narządu wzroku)
  • neutralizować podrażnienia za pomocą systematycznego stosowania kropli do oczu
  • unikać alergenów w przypadku skłonności do uczuleń (np. alergizujących kosmetyków, roztoczy kurzu domowego, pyłków kwiatów, sierści zwierząt)

Leczenie[edytuj | edytuj kod]

W początkowym stadium zapalenia spojówek i podczas łagodnego przebiegu schorzenia zaleca się stosowanie kropli ocznych. Najlepiej wybierać produkty bez konserwantów, które nie działają alergizująco i są bezpieczne również dla osób używających soczewek kontaktowych. W ich składzie często występuje świetlik i nagietek lekarski. Leczenie ostrego stanu zapalnego spojówki zależy od występujących objawów klinicznych. Konieczna może być pomoc medyczna. Bakteryjne zapalenie spojówek wymaga zastosowania kropli z antybiotykiem lub sulfonamidami. Skracają one czas występowania i nasilenie dolegliwości. W zapaleniu spojówek na skutek nieprawidłowości filmu łzowego podaje się substytuty łez w postaci kropli do worka spojówkowego oraz eliminuje czynniki przyspieszające wysychanie oka. Leczenie alergicznego zapalenia spojówek polega na usunięciu czynnika alergizującego i przyjmowaniu doustnych leków przeciwhistaminowych i przeciwzapalnych. U pacjentów z przewlekłym zapaleniem spojówek stosuje się sterydowe krople do oczu i przynoszące doraźną ulgę „sztuczne” łzy.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Mieczysław Kazimierz Błaszczyk: Mikrobiologia środowisk. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2010, s. 346. ISBN 978-83-01-16319-8.
  2. 2,0 2,1 A. Zentani, J. Burslem. Towards evidence based emergency medicine: best BETs from the Manchester Royal Infirmary. BET 4: use of litmus paper in chemical eye injury.. „Emerg Med J”. 26 (12), s. 887, 2009. doi:10.1136/emj.2009.086124. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 C. Hodge, M. Lawless. Ocular emergencies. „Aust Fam Physician”. 37 (7), s. 506–9, 2009. PMID 18592066. 

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Star of life.svg Zapoznaj się z zastrzeżeniami dotyczącymi pojęć medycznych i pokrewnych w Wikipedii.