Alessandro Manzoni

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Alessandro Manzoni
Portret Alessandro Manzoniego, Francesco Hayez (1841), Pinakoteka Brera, Mediolan.
Portret Alessandro Manzoniego, Francesco Hayez (1841), Pinakoteka Brera, Mediolan.
Imiona i nazwisko Alessandro Francesco Tommaso Antonio Manzoni
Data i miejsce urodzenia 7 marca 1785
Mediolan, Księstwo Mediolanu
Data i miejsce śmierci 22 maja 1873
Zjednoczone Królestwo Włoch Mediolan
Narodowość włoska
Gatunki powieści, ody, hymny
Ważne dzieła Narzeczeni
Alla Musa
Urania
Adda
Odznaczenia
Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Korony Włoch Order św. Maurycego i Łazarza (Włochy) Kawaler Orderu Leopolda Pour le Mérite
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Źródła Alessandro Manzoni w Wikiźródłach
Wikicytaty Alessandro Manzoni w Wikicytatach

Alessandro Manzoni (ur. 7 marca 1785 w Mediolanie, zm. 22 maja 1873 tamże)[1]włoski pisarz, czołowy przedstawiciel włoskiego romantyzmu. Autor arcydzieła włoskiej powieści historycznej Narzeczeni (z dziejów Lombardii XVII w.), poetyckich tragedii historycznych, hymnów religijnych, ód. Początkowo związany z ruchem libertyńskim i oświeceniowym ateizmem, około 1810 nagle nawrócił się wraz z żoną na katolicyzm, pozostając do końca życia piewcą wiary chrześcijańskiej. Konwersja ta do dziś stanowi zagadkę dla biografów Manzoniego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w Mediolanie w 1785 r. jako syn hrabiego Pietro Manzoniego (1736-1807) i Julii Beccaria (1762-1841). Według powszechnie przyjmowanej dziś hipotezy jego naturalnym ojcem był jednak Giovanni Verri, kochanek matki. Rodzice jego rozeszli sie, gdy Alessandro był jeszcze bardzo młody. Z tego powodu spędził wiele lat w kolegiach zakonnych, najpierw w Merate i Lugano, a później w Mediolanie, gdzie otrzymał klasyczne wykształcenie, ale był też narażony na formalizm typowy dla tych środowisk. Opuścił kolegia mając 16 lat oraz głowę przepełnioną racjonalistycznymi ideami. Szybko wrósł w mediolańskie środowisko kulturalne okresu napoleońskiego. Zetknął się z poetami takimi jak Foscolo i Monti. Okres ten był w jego życiu czasem zabawy i przygód, ale oddawał się też pracy intelektualnej oraz poezji. Przykładem tego jest chociażby poemat Del trionfo della libertà (Triumf wolności) z 1801 roku. W 1803 napisał sonet Adda. W następnym roku powstały 4 Sermoni (Mowy): Amore a Delia, Contro i poetastri, Al Pagani, Penegirico a Trimalcione. Były to utwory satyryczne pełne nawiązań do twórczości Giuseppe Pariniego i Vittorio Alfieriego. W 1805 r. opuścił dom ojca i wyjechał do matki do Paryża. Tam obracał się w kręgach intelektualistów takich jak Cabanys, Thierry, Tracy, ale najważniejszą osobą stał się dla niego wtedy Claude Fauriel, który stał się dla młodego Manzoniego ważnym punktem odniesienia w jego późniejszej działalności pisarskiej[2].

W Paryżu kontakt pisarza z duchownymi o orientacji jansenistycznej wpłynął na jego nawrócenie religijne. Manzoni zawsze jednak zachowywał dużą powściągliwość w stosunku do swego nawrócenia, nie pisał o nim, dlatego trudno jest odtworzyć jego przebieg i fazy. Z pewnością jednak dużą rolę w jego powrocie do katolicyzmu miała żona Enrichetta Blondel, córka genewskiego bankiera. Również ona przeżyła zwrot w życiu duchowym. Pod wpływem duchownego o jansenistycznych zapatrywaniach, Eustachio Degola, zbliżyła się do katolicyzmu i zdecydowała się ochrzcić swą córkę Giulię Claudię w Kościele katolickim. Następnie przekonała męża, aby zawarli ślub katolicki, wcześniej bowiem zawarli małżeństwo w rycie kalwińskim. W 1810 r. Manzoni opuścił Paryż i wrócił ostatecznie do Mediolanu. Jego wizja rzeczywistości była wówczas całkowicie przeniknięta katolicyzmem. Fakt ten wpłynął na jego pisarstwo, gdyż przestał tworzyć utwory o charakterze klasycyzującym (ostatnim był poemat Urania z 1809 r.), a zaczął pisać Inni sacri (Hymny święte) (1812-1815). Otworzyły one drogę do twórczości o charakterze romantycznym oraz historycznym i religijnym[3].

Po powrocie do Italii Manzoni poświęcał czas głównie na naukę, pisanie, praktyki religijne oraz na obowiązki rodzinne. Zbliżył się do mediolańskiego ruchu romantycznego, ale nie uczestniczył w nim. Również do polityki miał podobny stosunek, gdyż był gorącym patriotą popierającym zjednoczenie Italii. Śledził z entuzjazmem wydarzenia z 1820-1821 r.(powstanie przeciwko Austriakom), ale aktywnie w nich nie uczestniczył. Nie dotknęły go więc prześladowania, które wkrótce nastąpiły. Wtedy właśnie powstały dzieła: Pentecoste, Il conte di Carmagnola (1816 r.), Adelchi oraz pierwszy szkic powieści I promessi sposi (Narzeczeni) początkowo pod tytułem Fermo e Lucia. Z tego okresu pochodzą również Osservazioni sulla morale cattolica, Discorso sopra alcuni punti della storia longobrdica in Italia oraz eseje[4].

Wraz z publikacją powieści, która dała mu sławę i weszła do kanonu literatury włoskiej, I promessi sposi w 1827 r., skończył się twórczy okres w życiu pisarza. Pojawiające się później próby napisania utworów lirycznych (np. hymnu na temat Wszystkich Świętych) pozostały niedokończone. Manzoni nawiązał przyjaźń z filozofem katolickim Antonio Rosminim, który wkrótce stał się jego przewodnikiem duchowym. W życiu pisarza miały też miejsce przykrości i nieszczęścia: ataki epilepsji, śmierć żony i kilkorga dzieci a także rozrzutny styl życia synów. W 1837 r. Manzoni ponownie się ożenił. Jego żoną została Teresa Borri Stampa, która zmarła w 1861 r. W 1842 r. napisał utwór Storia della colonna infame. Esej ten jest suchą kroniką dotyczącą procesu rzekomych roznosicieli dżumy w czasie zarazy spowodowanej tą chorobą w Mediolanie w XVII w.[5].

Pomimo swego ukrytego sposobu życia pisarz stał się osobą publiczną. W 1848 r. śledził z zainteresowaniem wydarzenia polityczne we Włoszech, ale w nich nie uczestniczył. Po ustanowieniu Królestwa Italii w 1860 r. został mianowany senatorem. Chociaż był głęboko wierzącym katolikiem, sprzeciwiał się władzy świeckiej Kościoła a także był zwolennikiem ustanowienia w Rzymie stolicy królestwa. W 1872 r., po zdobyciu Rzymu przez oddziały włoskie, przyjął honorowe obywatelstwo tego miasta, wywołując zgorszenie wśród zachowawczych grup katolickich. Na starość otoczony był czcią włoskiego mieszczaństwa, które widziało w nim nie tylko wielkiego pisarza, ale także mistrza oraz moralnego i politycznego przewodnika. Zmarł w Mediolanie w 1873 r. w wieku 88 lat. Wyprawiono mu uroczysty pogrzeb, w którym uczestniczył następca tronu, książę Umberto. Giuseppe Verdi zadedykował mu Messa da Requiem (Msza żałobna) w pierwszą rocznicę śmierci[6].

Przypisy

  1. Alessandro Manzoni (wł.). notes9.senato.it. [dostęp 2014-10-14].
  2. Francesco Tommaso: Alessandro Manzoni (wł.). www.interbooks.eu. [dostęp 2014-10-14].
  3. Cesare Angelini: La conversione (wł.). www.cesareangelini.it. [dostęp 2014-10-14].
  4. Alessandro Manzóni (wł.). www.treccani.it. [dostęp 2014-10-14].
  5. Alessandro Manzoni (ang.). www.britannica.com, 2013-04-15. [dostęp 2014-10-14].
  6. Edmund Gardner: Alessandro Manzoni (ang.). www.newadvent.org, 1910-10-01. [dostęp 2014-10-14].