Aletris
| Aletris | |
|---|---|
 Aletris farinosa
|
|
| Systematyka[1] | |
| Królestwo | rośliny |
| Klad | rośliny naczyniowe |
| Klad | rośliny nasienne |
| Klasa | okrytonasienne |
| Klad | jednoliścienne |
| Rząd | pochrzynowce |
| Rodzina | łomkowate |
| Rodzaj | Aletris |
| Nazwa systematyczna | |
| Aletris L. Sp. Pl.: 319 (1753) |
|
| Typ nomenklatoryczny | |
| Aletris farinosa L.[2] | |
| Synonimy | |
|
Stachyopogon Klotzsch |
|
 Systematyka w Wikispecies |
|
 Zdjęcia i grafiki w Commons |
|
Aletris L. – rodzaj wieloletnich, skrytopączkowych roślin zielnych z rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), obejmujący 23 gatunki i 1 mieszańca, występujące w Azji, na obszarze od Chin do Japonii i zachodniej Azji Południowo-Wschodniej, oraz we wschodniej Ameryce Północnej i na Bahamach[3].
Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckiego słowa αλετρις (aletris), którym określano niewolnice odpowiedzialne za mielenie ziaren zbóż na mąkę, i odnosi się do mączystej tekstury okwiatu[4].
Spis treści |
Morfologia [edytuj]
- Liście
- Liście odziomkowe tworzące różyczkę liściową, o blaszce wąsko równowąskiej do lancetowatej, odwrotnie lancetowatej, lancetowato-eliptycznej lub eliptycznej, płaskie, skórzaste[4].
- Kwiaty
- Kwiaty 6-pręcikowe, obupłciowe, zebrane w grono wyrastające na głąbiku o długości 20–100 cm[4], zwykle z kilkoma drobnymi podsadkowatymi liśćmi[5]. Kwiaty osadzone na krótkiej szypułce, otoczone przez 2 szydłowate podkwiatki różnej wielkości. Okwiat pojedynczy, 6-listkowy, biały, żółty lub złotopomarańczowy, cylindryczny, dzwonkowaty lub odwrotnie jajowaty, odosiowo szorstki. Pręciki o nitkach przylegających do okwiatu i podługowato-lancetowatych główkach, dłuższych od nitek. Zalążnie trójkomorowe, wielozalążkowe, u nasady zrośnięte z okwiatem, zakończone potrójnie rozgałęzioną szyjką słupka[4].
- Owoce
- Dzióbkowate torebki. Nasiona bursztynowe, głęboko rowkowane, eliptyczne do jajowatych, o długości 0,5–0,8 mm[4].
Systematyka [edytuj]
- Pozycja rodzaju wg APW (aktualizowany system APG III z 2009)
- Rodzaj należy do rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), w rzędzie pochrzynowców (Dioscoreales) w obrębie kladu jednoliściennych (monocots)[1].
- Gatunki[3]
- Aletris alpestris Diels
- Aletris aurea Walter
- Aletris bracteata Northr.
- Aletris capitata F.T.Wang & Tang
- Aletris cinerascens F.T.Wang & Tang
- Aletris farinosa L.
- Aletris foliata (Maxim.) Makino & Nemoto
- Aletris foliolosa Stapf
- Aletris foliosa (Maxim.) Bureau & Franch.
- Aletris glabra Bureau & Franch.
- Aletris glandulifera Bureau & Franch.
- Aletris gracilis Rendle
- Aletris laxiflora Bureau & Franch.
- Aletris lutea Small
- Aletris megalantha F.T.Wang & Tang
- Aletris nana S.C.Chen
- Aletris obovata Nash
- Aletris pauciflora (Klotzsch) Hand.-Mazz.
- Aletris pedicellata F.T.Wang & Tang
- Aletris scopulorum Dunn
- Aletris spicata (Thunb.) Franch.
- Aletris stenoloba Franch.
- Aletris yaanica G.H.Yang
- Aletris ×tottenii E.T.Br. – A. lutea × A. obovata
Zastosowanie [edytuj]
Rośliny z gatunku Aletris farinosa znajdują zastosowanie jako rośliny lecznicze. Są bardzo gorzkie. W małych dawkach działają tonizująco, pobudzają czynności wydzielnicze żołądka oraz ułatwiają trawienie. W dużych dawkach wykazują działanie wymiotne i przeczyszczające, a także lekko psychoaktywne. Kłącze tych roślin zawiera saponiny, w tym diosgeninę, olejki eteryczne i żywicę[6].
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-02-09].
- ↑ Index Nominum Genericorum (ang.). [dostęp 2011-02-08].
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-08].
- ↑ 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Flora of North America. Vol. 26: Liliaceae. [dostęp 2011-02-09].
- ↑ 5,0 5,1 Flora of China. Vol. 24: Liliaceae. [dostęp 2011-02-09].
- ↑ J. K. Crellin, Jane Philpott, A. L. Tommie Bass: Herbal medicine past and present. Durham: Duke University Press, 1990, s. 414. ISBN 978-0-8223-1019-8.
