Aletris

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Aletris
Aletris farinosa
Aletris farinosa
Systematyka[1]
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd pochrzynowce
Rodzina łomkowate
Rodzaj Aletris
Nazwa systematyczna
Aletris L.
Sp. Pl.: 319 (1753)
Typ nomenklatoryczny
Aletris farinosa L.[2]
Synonimy

Stachyopogon Klotzsch
Meta-aletris Masam[3].

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiatostan Aletris aurea

Aletris L. – rodzaj wieloletnich, skrytopączkowych roślin zielnych z rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), obejmujący 23 gatunki i 1 mieszańca, występujące w Azji, na obszarze od Chin do Japonii i zachodniej Azji Południowo-Wschodniej, oraz we wschodniej Ameryce Północnej i na Bahamach[3].

Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od greckiego słowa αλετρις (aletris), którym określano niewolnice odpowiedzialne za mielenie ziaren zbóż na mąkę, i odnosi się do mączystej tekstury okwiatu[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Podziemne kłącze[4], krótkie, rzadko bulwokształtne[5].
Liście
Liście odziomkowe tworzące różyczkę liściową, o blaszce wąsko równowąskiej do lancetowatej, odwrotnie lancetowatej, lancetowato-eliptycznej lub eliptycznej, płaskie, skórzaste[4].
Kwiaty
Kwiaty 6-pręcikowe, obupłciowe, zebrane w grono wyrastające na głąbiku o długości 20–100 cm[4], zwykle z kilkoma drobnymi podsadkowatymi liśćmi[5]. Kwiaty osadzone na krótkiej szypułce, otoczone przez 2 szydłowate podkwiatki różnej wielkości. Okwiat pojedynczy, 6-listkowy, biały, żółty lub złotopomarańczowy, cylindryczny, dzwonkowaty lub odwrotnie jajowaty, odosiowo szorstki. Pręciki o nitkach przylegających do okwiatu i podługowato-lancetowatych główkach, dłuższych od nitek. Zalążnie trójkomorowe, wielozalążkowe, u nasady zrośnięte z okwiatem, zakończone potrójnie rozgałęzioną szyjką słupka[4].
Owoce
Dzióbkowate torebki. Nasiona bursztynowe, głęboko rowkowane, eliptyczne do jajowatych, o długości 0,5–0,8 mm[4].

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodzaju według APW (aktualizowany system APG III z 2009)
Rodzaj należy do rodziny łomkowatych (Nartheciaceae), w rzędzie pochrzynowców (Dioscoreales) w obrębie kladu jednoliściennych (monocots)[1].
Gatunki[3]
Mieszańce[3]

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny z gatunku Aletris farinosa znajdują zastosowanie jako rośliny lecznicze. Są bardzo gorzkie. W małych dawkach działają tonizująco, pobudzają czynności wydzielnicze żołądka oraz ułatwiają trawienie. W dużych dawkach wykazują działanie wymiotne i przeczyszczające, a także lekko psychoaktywne. Kłącze tych roślin zawiera saponiny, w tym diosgeninę, olejki eteryczne i żywicę[6].

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Peter F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2011-02-09].
  2. Index Nominum Genericorum (ang.). [dostęp 2011-02-08].
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Rafaël Govaerts: World Checklist of Selected Plant Families (ang.). The Board of Trustees of the Royal Botanic Gardens, Kew. [dostęp 2011-02-08].
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 Flora of North America. Vol. 26: Liliaceae. [dostęp 2011-02-09].
  5. 5,0 5,1 Flora of China. Vol. 24: Liliaceae. [dostęp 2011-02-09].
  6. J. K. Crellin, Jane Philpott, A. L. Tommie Bass: Herbal medicine past and present. Durham: Duke University Press, 1990, s. 414. ISBN 978-0-8223-1019-8.