Aletta Jacobs

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Aletta Henriëtta Jacobs
Aletta Jacobs w 1912
Aletta Jacobs w 1912
Data i miejsce urodzenia 9 lutego 1854
Sappemeer, Groningen
Data i miejsce śmierci 10 sierpnia 1929
Baarn
Małżeństwo Carel Victor Gerritsen
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Popiersie Aletty Jacobs przed Uniwersytetem w Groningen

Aletta Henriëtta Jacobs (ur. 9 lutego 1854 w Sappemeer, zm. 10 sierpnia 1929 w Baarn) – holenderska lekarka, feministka i pacyfistka, pierwsza kobieta, która skończyła studia medyczne w Holandii, założyła w Amsterdamie pierwszą na świecie klinikę kontroli urodzin.

Dzieciństwo i młodość[edytuj | edytuj kod]

Aletta Jacobs urodziła się w rodzinie o żydowskich korzeniach. Jej ojciec Abraham był lekarzem, a matka Anna de Jongh zajmowała się domem. W wieku trzynastu lat Jacobs zakończyła naukę w wiejskiej szkole podstawowej, po czym została zapisana do szkoły dla dziewcząt (jedynej formy edukacji dostępnej wówczas dla kobiet w Holandii). W szkole tej uczono dobrych manier, przyjmowania gości itp. Porzuciła ją po niespełna dwóch tygodniach[1]. Odtąd kształciła się samodzielnie. Wieczorami pod okiem ojca studiowała języki: łacinę, grekę, angielski, francuski i niemiecki. W ciągu dnia pomagała matce w zajęciach domowych i towarzyszyła ojcu w jego wizytach u pacjentów. Upewniła się wówczas w przekonaniu, że zostanie lekarką.

Studia medyczne[edytuj | edytuj kod]

W 1871 roku po zdaniu niezbędnych egzaminów i uprzednim uzyskaniu od premiera Johana Rudolpha Thorbecke’a pozwolenia na kontynuację edukacji Aletta Jacobs jako pierwsza kobieta w Holandii rozpoczęła studia na Uniwersytecie w Groningen[2]. Tytuł doktora nauk medycznych uzyskała na Uniwersytecie w Amsterdamie 8 marca 1879 roku.

Praktyka lekarska[edytuj | edytuj kod]

Swoją praktykę lekarską prowadziła Jacobs w centrum Amsterdamu, gdzie dwa razy w tygodniu przyjmowała pacjentów bezpłatnie. W salach należących do związków zawodowych prowadziła zajęcia dla kobiet, ucząc je opieki nad noworodkami, higieny osobistej, ostrzegając i wyjaśniając zdrowotne konsekwencje prostytucji.

Działalność społeczna[edytuj | edytuj kod]

Jacobs martwiła się stanem zdrowia kobiet pracujących w sklepach. U ekspedientek, które przez jedenastogodzinny dzień pracy musiały stać, występował chroniczny ból pleców. Lekarka postanowiła zająć się problemem i po latach walki doprowadziła do skrócenia dnia pracy oraz wprowadzenia możliwości siedzenia w jego trakcie[3]. Podczas praktyki w miejskich szpitalach Jacobs spotykała się z kobietami cierpiącymi na powikłania zdrowotne w skutek częstych porodów[4]. Uważając, że obowiązkiem lekarza jest pomoc pacjentom, zaczęła zapisywać kobietom środek antykoncepcyjny diafragmę[4]. Następnie otworzyła w Amsterdamie pierwszą na świecie klinikę kontroli urodzeń[5]. W 1899 roku wydała wielokrotnie wznawianą książkę o anatomii kobiet dla laików. Chciała aby kobiety lepiej rozumiały własną fizjologię i płodność.

Prawa kobiet[edytuj | edytuj kod]

W 1883 roku Aletta Jacobs upomniała się o prawa wyborcze dla kobiet i stała się liderką holenderskich sufrażystek[6]. Po latach walki w 1919 roku kobiety w Królestwie Niderlandów uzyskały prawa wyborcze. Jacobs zaangażowana była również w bój o prawo kobiet do edukacji, prawo mężatek do pracy oraz prawo kobiet do antykoncepcji i planowanego macierzyństwa. Była nie tylko aktywistką na rzecz praw kobiet w Holandii. Równie intensywnie pracowała w ramach Międzynarodowego Sojuszu Kobiet. W 1908 Jacobs współorganizowała IV Międzynarodowego Kongresu Sufrażystek w Amsterdamie. Wraz z liderkami światowego ruchu emancypantek (m. in. Carrie Chapman Catt) podróżowała po świecie promując ideę praw wyborczych i edukacji kobiet.

Pacyfizm[edytuj | edytuj kod]

Jacobs była przeciwniczką wojen[7]. W przeddzień I wojny światowej pracowała na rzecz pokoju m.in. z późniejszą laureatką Pokojowej Nagrody Nobla Amerykanką Jane Addams. W 1915 roku Jacobs współtworzyła istniejąca do dzisiaj Międzynarodową Ligę Kobiet na rzecz Pokoju i Wolności ufundowaną podczas Międzynarodowego Kongresu Kobiet w Hadze.

Przypisy

  1. Aletta Jacobs: Memories. My Life as an International Leader in Health, Suffrage, and Peace. s. 7. (ang.)
  2. Erika Kuhlman: A to Z of Women in World History. s. 370. (ang.)
  3. Aletta Jacobs: Memories. My Life as an International Leader in Health, Suffrage, and Peace. s. 66–73. (ang.)
  4. 4,0 4,1 Aletta Jacobs: Memories. My Life as an International Leader in Health, Suffrage, and Peace. s. 47–48. (ang.)
  5. Aletta Jacobs: Memories. My Life as an International Leader in Health, Suffrage, and Peace. s. 179. (ang.)
  6. Aletta Jacobs: Memories. My Life as an International Leader in Health, Suffrage, and Peace. s. 52–65. (ang.)
  7. Aletta Jacobs: Memories. My Life as an International Leader in Health, Suffrage, and Peace. s. 74–99. (ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aletta Jacobs: Memories. My Life as an International Leader in Health, Suffrage, and Peace. The Feminist Press at The University of New York, 1996. (ang.)
  • Mineke Bosch: Een onwrikbaar geloof in rechtvaardigheid. Aletta Jacobs 1854 - 1929. Amsterdam: Uitgeverij Balans, 2005. (niderl.)
  • Erika Kuhlman: A to Z of Women in World History. Nowy Jork: Infobase Publishing, 2002. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]