Alexander Vandergrift

Alexander Archer Vandergrift
gen. Alexander Vandergrift
generał
Data i miejsce urodzenia	13 marca 1887 Charlottesville
Data i miejsce śmierci	8 maja 1973 Bethesda
Przebieg służby
Siły zbrojne	US Marine Corps
Stanowiska	dowódca: 1. Dywizji Marines, 1. Korpusu Amfibijnego Marines, komendant Korpusu Piechoty Morskiej
Główne wojny i bitwy	II wojna światowa: walki o Guadalcanal, bitwa w Zatoce Cesarzowej Augusty wojna koreańska
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons

Gen. Alexander Vandergrift w swoim namiocie na Guadalcanal

Alexander Archer Vandegrift (ur. 13 marca 1887 w Charlottesville, zm. 8 maja 1973 w Bethesda) – amerykański dowódca wojskowy, generał US Marine Corps (piechoty morskiej) z okresu II wojny światowej. Jedyny oficer Korpusu, który – będąc w czynnej służbie – został czterogwiazdkowym generałem.

Życiorys

Vandegrift urodził się w Charlottesville, w Wirginii. Studiował na University of Virginia a 22 stycznia 1909 został przyjęty do Korpusu Piechoty Morskiej w stopniu podporucznika.

Wojny bananowe

Po odbyciu szkolenia w Szkole Oficerskiej Korpusu (ang.: Marine Officers' School) w Port Royal w Karolinie Południowej i rutynowej służbie koszarowej w Portsmouth, New Hampshire, został wysłany w rejon Morza Karaibskiego, gdzie – w październiku 1912 brał udział w ataku na Wzgórze Coyotepe w Nikaragui oraz w zdobyciu i okupacji Veracruz w Meksyku (kwiecień–lipiec 1914).

W grudniu 1914, po awansowaniu na porucznika, Podjął dalszą naukę w koszarach Marines w Filadelfii. Po zakończeniu szkolenia został przydzielony do 1.Brygady i wysłany na Haiti celem zwalczania bandyckiej szajki zwanej "Cacos" w okolicach miejscowości Le Trou i Fort Capois.

W sierpniu 1916 został awansowany do stopnia kapitana i skierowany do służby policyjnej w Port-au-Prince, gdzie przebywał do grudnia 1918. Wrócił ponownie na Haiti w lipcu 1919 by służyć w szeregach w tzw. "Gendarmerie d'Haiti" jako inspektor policji. W czerwcu 1920 otrzymał awans na majora.

Lata 1920–1930

W kwietniu 1923 wrócił do USA i został przydzielony do bazy Marines w Quantico, Wirginia. Ukończył Kurs Dowódców Polowych w maju 1926, po czym został skierowany do Bazy Marines w San Diego w Kalifornii jako zastępca szefa sztabu.

W lutym 1927, wysłany został do Chin jako oficer operacyjny 3. Brygady z siedzibą w Tiencinie. We wrześniu 1928 został wezwany do Waszyngtonu gdzie posadzono go za biurkiem w Dziale Finansowym Dowództwa Korpusu. W tym czasie został awansowany na podpułkownika.

Ponownie wysłany do Chin w czerwcu 1935, Vandegrift służył jako dowódca ochrony ambasady amerykańskiej w Pekinie. Mianowany pułkownikiem we wrześniu 1936 wezwany został do Głównej Kwatery Korpusu (HQMC) w Waszyngtonie, gdzie został wyznaczony na sekretarza Komendanta Korpusu. W marcu 1940 został zastępcą Komendanta i jednocześnie awansowany na generała brygady.

II wojna światowa

Generał Alexander Vandegrift został wyznaczony na dowódcę 1. Dywizji Marines (1.DMar) w listopadzie 1941, a więc na krótko przed wejściem Stanów Zjednoczonych do wojny. W maju 1942, już jako generał-major pożeglował ze swoją dywizją na wody południowego Pacyfiku. 7 sierpnia 1942, w archipelagu Wysp Salomona, dowodził lądowaniem 1.DMar w pierwszej na dużą skalę ofensywie przeciw Japończykom oraz w czteromiesięcznych walkach swej dywizji.

Za wybitną postawę i nienaganne dowodzenie 1.DMar w czasie walk na Guadalcanalu, Tulagi, i Gavutu, został odznaczony Navy Cross i najwyższym odznaczeniem amerykańskim – Medalem Honoru.

W lipcu 1943 przejął dowodzenie 1. Korpusu Amfibijnego Marines i na tym stanowisku przeprowadził operację desantową w Zatoce Empress Augusta na wyspie Bougainville 1 listopada 1943. Po ustanowieniu przyczółka został odwołany do Waszyngtonu jako przyszły komendant Korpusu.

Komendant

W latach 1944–1947 pełnił funkcję komendanta (głównodowodzącego) Korpusu Piechoty Morskiej (US Marine Corps), a dowództwo 1.DMar przekazał swemu dotychczasowemu zastępcy, generałowi Williamowi H. Rupertusowi.

Jako komendant Korpusu wsławił się swoją mową w Izbie Reprezentantów (znaną jako "mowa na kolanach"), w której bronił Korpusu przed zakusami Armii zmierzającej do likwidacji Piechoty Morskiej jako osobnego rodzaju broni. Od 1949 na emeryturze. Zmarł w szpitalu wojskowym w Bethesda w stanie Maryland po długiej i ciężkiej chorobie.

Ciekawostka

Podczas walk o Guadalcanal w latach 1942-1943 trzej japońscy żołnierze znaleźli się na tyłach wojsk amerykańskich i rzucili się na gen. Vandergrifta, który znajdował sie na otwartej przestrzeni, siedząc przy stole i pisząc meldunek. Uzbrojony był jedynie w pistolet Colt M1911. Dowódca wyciagnął z kabury swoją broń i zastrzelił wszystkich trzech biegnących w jego kierunku.

Odznaczenia

• Medal Honoru (Medal of Honor)
• Krzyż Marynarki (Navy Cross)
• Navy Distinguished Service Medal
• Navy Presidential Unit Citation
• Navy Unit Commendation
• Marine Corps Expeditionary Medal
• Nicaraguan Campaign Medal
• Mexican Service Medal
• Haitian Campaign Medal
• World War I Victory Medal
• Yangtze Service Medal
• American Defense Service Medal
• American Campaign Medal
• Asiatic-Pacific Campaign Medal
• World War II Victory Medal
• Haitian Distinguished Service Medal
• Order of Pao Ting (Chiny)
• Wielki Oficer Legii Honorowej (Grand Officier Légion d'honneur, Francja)
• Médaille militaire (Haiti)
• Order Oranje-Nassau (Holandia)
• Order Łaźni (Order of the Bath, Wielka Brytania)
• Order Imperium Brytyjskiego (Order of the British Empire, Wielka Brytania)

Bibliografia

• Allan R. Millett, Semper Fidelis, the History of the United States Marine Corps, Nowy Jork 1991, ISBN 0-02-921596-X
• Joseph N. Mueller, Guadalcanal 1942, the Marines Strike Back, Londyn 1997, ISBN 1-85532-253-6