Alexander von Humboldt

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alexander von Humboldt
Alexander von Humboldt
Podpis Alexander von Humboldt
Data i miejsce urodzenia 14 września 1769
Berlin
Imię i nazwisko przy narodzeniu Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander von Humboldt
Data i miejsce śmierci 6 maja 1859
Berlin
Zawód przyrodnik, geograf, geolog, astronom
Narodowość niemiecka
Edukacja Universität Viadrina
Alma Mater Uniwersytet w Getyndze,
Technische Universität Bergakademie Freiberg
Rodzice Alexander Georg
von Humboldt,
Maria Elizabeth Colomb
Krewni i powinowaci Wilhelm – brat
Odznaczenia
Order Czarnego Orła (Prusy) Pour le Mérite Krzyz Wielki Orderu Zasługi Korony Bawarii Królewski Order Maksymiliana za Zasługi dla Nauki i Sztuki (Bawaria) Krzyż Wielki Orderu Domowego Białego Sokoła (Saksonia-Weimar) Krzyż Wielki Cesarskiego Orderu Róży (Brazylia) Wielki Komandor Orderu Dannebroga (Dania) Krzyż Wielki Legii Honorowej (Francja) Krzyż Wielki Orderu Karola III (Hiszpania) Order Świętego Aleksandra Newskiego (Imperium Rosyjskie) Order Świętego Włodzimierza I klasy (Imperium Rosyjskie) Cesarski Order NMP z Guadalupe (Meksyk) Krzyż Wielki Królewskiego Orderu Rycerzy Pana Naszego Jezusa Chrystusa Kawaler Krzyża Wielkiego Orderu Świętych Maurycego i Łazarza (Królestwo Włoch)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
XIX-wieczna mapa izotermiczna, sporządzona na podstawie obliczeń Humboldta

Friedrich Wilhelm Heinrich Alexander von Humboldt (ur. 14 września 1769 w Berlinie, zm. 6 maja 1859 tamże) – niemiecki przyrodnik i podróżnik, jeden z twórców nowoczesnej geografii, młodszy brat Wilhelma von Humboldta.

Studia i podróże[edytuj | edytuj kod]

Studiował we Frankfurcie nad Odrą, Hamburgu, Freibergu, Getyndze i Jenie. W 1790 zwiedził Belgię, Holandię, Anglię i Francję wraz z Jerzym Forsterem. W latach 1792-1797 pracował w urzędach górniczych. Od 1797 poświęcił się całkowicie studiom przyrodniczym. Udał się do Francji, Hiszpanii, gdzie przebywał z botanikiem Bonplandem, a w 1799 wyjechał z nim do Ameryki Łacińskiej – badał dorzecze Orinoko i Kubę, w 1801 udał się do Cartageny, a w 1802 na płytę Bogoty. W 1802 wspiął się do wysokości 5810 m na wygasły wulkan Chimborazo. W 1803 przebywał w Meksyku, skąd wyprawił się do Hawany i Stanów Zjednoczonych. W latach 1807-1827 przebywał w Paryżu, gdzie poznał m.in. Carla Gustava Junga, później wykładał geografię na uniwersytecie berlińskim, a w 1829 wyprawił się wraz z Ch. Ehrenbergiem i G. Rosem w góry Uralu i Ałtaju, do chińskiej Dżungarii i w rejon Morza Kaspijskiego.

W końcu stworzył wraz z C. Gaussem międzynarodową organizację do badań nad zjawiskami magnetycznymi, a dzięki jego inicjatywie powstał również pruski instytut meteorologiczny.

Zainteresowania i rozwój nauki[edytuj | edytuj kod]

Wielkość Alexandra von Humboldta opiera się na tym, że wbrew duchowi czasu poszedł w swych dociekaniach drogą badań doświadczalnych, dzięki czemu na kilku polach (geologia, astronomia, zoologia, botanika i mineralogia) zdobył znakomite wyniki. Poza tym jest on twórcą nauki o krajobrazie, klimatologii, oceanografii i geografii roślin. Interesował się również i zajmował naukami takimi jak etnografia i językoznawstwo. Jest uznawany za ostatniego człowieka, który ogarniał umysłem cały stan ówczesnej wiedzy przyrodniczej[1]. Od imienia badacza pochodzi nazwa jednej z planetoid(54) Alexandra.

Prace naukowe[edytuj | edytuj kod]

Świadectwem wszechstronności Humboldta był jego Kosmos (1845–1858, 4 tomy), dzieło, w którym zebrana była w sposób niedościgniony cała przyrodnicza wiedza owych czasów. Humboldt zapłodnił też naukę wieloma ideami, których realizacja przyczyniła się walnie do jej rozwoju. Jego autorytet stał się tak wielki, że w pewnych wypadkach (np. geologii) długo przeszkadzał rozwojowi nowoczesnych kierunków.

W czasie pobytu w Paryżu opracował dzieło o swej amerykańskiej podróży w 30 tomach z 2000 tablicami, pt. Voyage aux régions équinoxiales du Nouveau Continent, fait de 1799 à 1804 (wydawane w latach 1805–1829). Z innych jego dzieł, trzeba wymienić: Ansichten der Natur (1808, 2 t.), Des lignes isothermes et de la distribution de la chaleur sur le globe (1817), Fragments de geologie et de climatologie asiatiques (1832, 2 t.), Asie centrale. Recherches sur les chaînes de montagne et la climatologie comparée (1843, 3 t.) i Reise nach dem Ural, dem Altai und dem Kaspischen Meer (1837–1842, 2 t.). Zbiorowe, dwunastotomowe wydanie dzieł Humboldta, Gesammelte Werke, ukazało się w 1889.

Zajmował się mniejszymi jednostkami fizycznogeograficznymi Ziemi. Opisał szczegółowo stepy, pustynie i lasy równikowe. Zdaniem Humboldta celem fizycznogeograficznego opisu Ziemi powinno być poznanie jedności w mnogości, badanie ogólnych praw i wewnętrznego ich związku między zjawiskami tellurystycznymi. Wprowadził pojęcia strefowości i piętrowości klimatycznej. Jako jeden z pierwszych postulował ochronę przyrody, jest twórcą określenia: „pomnik przyrody”.

Nazwy geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Jego nazwiskiem nazwano rzekę Humboldt, Hrabstwo Humboldt, jak również zimny Prąd Peruwiański (Prąd Humboldta).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Andrzej Wróblewski. Niemieckie powietrze. „Wiedza i Życie”, s. 67, lipiec 2009. Warszawa: Prószyński Media. ISSN 0137-8929.