Pismo hebrajskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
(Przekierowano z Alfabet hebrajski)
Skocz do: nawigacja, szukaj

Alfabet hebrajski, nazywany też przez badaczy pismem żydowskim lub pismem kwadratowymalfabet spółgłoskowy stosowany do zapisu języka hebrajskiego, jidysz, ladino i innych języków żydowskich, wywodzący się z alfabetu aramejskiego, a pośrednio z fenickiego i egipskich hieroglifów. Składa się z 22 znaków, a w przeciwieństwie do alfabetu łacińskiego nie rozróżnia się w nim liter małych i wielkich.

Kierunek pisma: od prawej do lewej.

Litery alfabetu hebrajskiego:

Zapis Nazwa Wymowa Wartość numeryczna
Nowoczesny Tradycyjny Kursywa hebrajska
א א Hebrew letter Alef handwriting.svg alef [ʔ], nieme lub któraś z samogłosek 1
ב ב Hebrew letter Bet handwriting.svg bet [b], [v] 2
ג ג Hebrew letter Gimel handwriting.svg gimel [ɡ] 3
ד ד Hebrew letter Daled handwriting.svg dalet [d] 4
ה ה Hebrew letter He handwriting.svg hej/he[1] jako spółgłoska – [h]; jako samogłoska – [a] 5
ו ו Hebrew letter Vav handwriting.svg waw jako spółgłoska – [v]; jako samogłoska – [ɔ̝], [u] 6
ז ז Hebrew letter Zayin handwriting.svg zajin/zain[1] [z] 7
ח ח Hebrew letter Het handwriting.svg chet [χ] lub [ħ] 8
ט ט Hebrew letter Tet handwriting.svg tet [t] 9
י י Hebrew letter Yud handwriting.svg jod[1]/jud jako spółgłoska – [j]; jako samogłoska – [i], [ɛ̝] 10
כך כך Hebrew letter Kaf-final handwriting.svgHebrew letter Kaf handwriting.svg kaf [k], [χ] 20
ל ל Hebrew letter Lamed handwriting.svg lamed [l] 30
מם מם Hebrew letter Mem-final handwriting.svgHebrew letter Mem handwriting.svg mem [m] 40
נן נן Hebrew letter Nun-final handwriting.svgHebrew letter Nun handwriting.svg nun [n] 50
ס ס Hebrew letter Samekh handwriting.svg samech/samek[1] [s] 60
ע ע Hebrew letter Ayin handwriting.svg ajin/ain[1] jako spółgłoska – [ʕ] lub nieme; jako samogłoska – [a], [ɛ̝], [ɔ̝], [i] 70
פף פף Hebrew letter Pe-final handwriting.svgHebrew letter Pe handwriting.svg pe [p], [f] 80
צץ צץ Hebrew letter Tsadik-final handwriting.svgHebrew letter Tsadik handwriting.svg cadi/cade/sade[1] [ʦ] (polskie c) 90
ק ק Hebrew letter Kuf handwriting.svg kof[1]/kuf [k], [q] 100
ר ר Hebrew letter Resh handwriting.svg resz w starożytności [r], współcześnie [ʁ] 200
ש ש Hebrew letter Shin handwriting.svg szin [ʃ] (polskie sz), [s] 300
ת ת Hebrew letter Taf handwriting.svg taw [t], [θ] 400

Pięć liter (kaf, mem, nun, pe, cade) przyjmuje na końcu wyrazu inną graficznie formę, zwaną końcową (kaf finale, mem finale itd.). Są to tak zwane „litery końcowe” (sofit).

Kształt liter "pisanych" (kursywy) różni się znacznie od pierwowzorów "drukowanych" (pismo kwadratowe).

Niektóre litery zmieniają swoją wymowę (i nazwę) po umieszczeniu wewnątrz litery dageszu (znaku w kształcie kropki). Są to np. wet (v) → bet (b), chaf (χ) → kaf (k), fe (f) → pe (p). W niektórych epokach i dialektach języka hebrajskiego istniało też rozróżnienie: thaw (θ) → taw (t), nieistniejące we współczesnym hebrajskim (izraelskim). Dodanie dageszu (dagesz hazak) do innej litery oznacza jej podwojenie[2]. Litera szin ma kropkę nad prawym "ramieniem" (lecz nie jest to dagesz) i wtedy wymawiana jest jako „sz”. Kropka nad „ramieniem” lewym zmienia nazwę na sin i wymowę na „s”.

Judaizm uznaje graficzną formę alfabetu za świętą; mistycy żydowscy uważali litery hebrajskie za nośniki duchowych mocy, a ich znajomość za sposób przybliżania się do Boga.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Nazwa użyta w trzecim wydaniu Biblii Tysiąclecia, np. w Lamentacjach (Pallottinum, Poznań – Warszawa 1990, ISBN 83-7014-218-4)
  2. Rezolucje przyjęte podczas dziewięciu Konferencji Organizacji Narodów Zjednoczonych w sprawie Standaryzacji Nazw Geograficznych. [dostęp 2011-10-05].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]