Alfabet wietnamski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Strona ze starego słownika wietnamskiego
Graficzny zapis tonów języka wietnamskiego

Alfabet wietnamski (Quốc ngữ) – alfabet oparty na alfabecie łacińskim, służący do zapisu języka wietnamskiego. Składa się z następujących liter:

A Ă Â B C D Đ E Ê G H I K L M N O Ô Ơ P Q R S T U Ư V X Y

Język wietnamski używa też 10 dwuznaków i jednego trójznaku:

Ch Gh Gi Kh Ng Ngh Nh Ph Qu Th Tr

Liter F, J, W oraz Z używa się do zapisu wyrazów obcego pochodzenia.

Alfabet wietnamski i wymowa poszczególnych liter[edytuj | edytuj kod]

Litera Nazwa litery Wymowa IPA
A a a aː, w niektórych dialektach: æ
Ă ă á ɐ
 â ə
B b bê, bờ ɓ, ʔb
C c xê, cờ k
D d dê, dờ w dialekcie północnym: z, w dialekcie południowym: j
Đ đ đê, đờ ɗ, ʔd
E e e ɛ
Ê ê ê e
G g giê, gờ ɣ
z (przed samogłoską "i")
H h hát, hờ h
I i i ngắn i
K k ca k
L l e-lờ l
M m em-mờ m
N n en-nờ n
O o o ɔ
Ô ô ô o
Ơ ơ ơ əː
P p p
Q q cu, quy w dialekcie północnym: kw, w dialekcie południowym: w
R r e-rờ w dialekcie północnym: z, w dialekcie południowym: ʐ, ɹ
S s ét-sì, sờ s, w dialekcie południowym i centralnym: ʂ
T t tê, tờ t
U u u u
Ư ư ư ɨ
V v vê, vờ v, w dialekcie południowym: j lub [bj]
X x ích-xì s
Y y i dài, i-cờ-rét wymawiana jako samogłoska i,

Wymowa dwuznaków i trójznaku NGH[edytuj | edytuj kod]

  • KH - [x]
  • NG - [ŋ]
  • NH - [ɲ]
  • PH - [f]
  • TH - [tʰ]
  • TR - [tʃ]
  • QU - [kw]
  • GH - wariant ortograficzny G (przed samogłoskami i e oraz ê).
  • NGH - wariant ortograficzny NG (przed samogłoskami i e oraz ê).

Zaznaczenie tonów na piśmie[edytuj | edytuj kod]

Tony zaznacza się we współczesnym alfabecie wietnamskim za pomocą odpowiednich znaków diakrytycznych.

Nazwa tonu Kontur Znak diakrytyczny Samogłoski z tonalnymi znakami diakrytycznymi
Ngang lub Bằng średni równy ˧ nie zaznacza się A/a, Ă/ă, Â/â, E/e, Ê/ê, I/i, O/o, Ô/ô, Ơ/ơ, U/u, Ư/ư, Y/y
Huyền niski opadający ˨˩ gravis À/à, Ằ/ằ, Ầ/ầ, È/è, Ề/ề, Ì/ì, Ò/ò, Ồ/ồ, Ờ/ờ, Ù/ù, Ừ/ừ, Ỳ/ỳ
Hỏi opadająco-wznoszący ˧˩˧ hak Ả/ả, Ẳ/ẳ, Ẩ/ẩ, Ẻ/ẻ, Ể/ể, Ỉ/ỉ, Ỏ/ỏ, Ổ/ổ, Ở/ở, Ủ/ủ, Ử/ử, Ỷ/ỷ
Ngã wznoszący się glotalizowany ˧ˀ˥ tylda Ã/ã, Ẵ/ẵ, Ẫ/ẫ, Ẽ/ẽ, Ễ/ễ, Ĩ/ĩ, Õ/õ, Ỗ/ỗ, Ỡ/ỡ, Ũ/ũ, Ữ/ữ, Ỹ/ỹ
Sắc wysoki wznoszący się ˧˥ akcent ostry Á/á, Ắ/ắ, Ấ/ấ, É/é, Ế/ế, Í/í, Ó/ó, Ố/ố, Ớ/ớ, Ú/ú, Ứ/ứ, Ý/ý
Nặng niski opadający glotalizowany ˧˨ˀ kropka pod literą Ạ/ạ, Ặ/ặ, Ậ/ậ, Ẹ/ẹ, Ệ/ệ, Ị/ị, Ọ/ọ, Ộ/ộ, Ợ/ợ, Ụ/ụ, Ự/ự, Ỵ/ỵ

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]