Alfred Thayer Mahan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Alfred Mahan

Alfred Thayer Mahan (ur. 27 września 1840, zm. 1 grudnia 1914) był amerykańskim oficerem marynarki wojennej, pedagogiem oraz geostrategiem nazywanym "najważniejszym amerykańskim strategiem XIX wieku"[potrzebne źródło]. Prezentował znaczenie taktyk morskich na całym świecie. Mahan, zwany "Clausewitzem wojny morskiej"[potrzebne źródło], stworzył fundamenty, na których opierały się założenia strategiczne największych flot światowych od końca XIX wieku aż po dzień dzisiejszy.

Doktryna Mahana[edytuj | edytuj kod]

Jego badania marynarki wojennej zostały zawarte w pracy pt. „Wpływ potęgi morskiej na historię” (The Influence of Sea Power Upon History). Stwierdzał w niej, że podstawą wielkości i dobrobytu państwa jest potęga morska mająca podstawowe znaczenie gospodarcze. Za najważniejsze warunki rozwoju uważał: silną flotę wojenną, dobrze rozbudowaną flotę handlową, handel zagraniczny, kolonie oraz bazy morskie. Podstawą floty powinny być wielkie okręty liniowe, zdolne do rozstrzygania losów wojny w jednej walnej bitwie. Zakładał uzyskanie kontroli nad Karaibami, budowę kanału przez przesmyk między Atlantykiem i Pacyfikiem, szerzenie zachodniej kultury w rejonie Pacyfiku. Teoria Mahana sprawdziła się w praktyce. Stany Zjednoczone posiadając teraz posiadłości zamorskie na obu oceanach oraz odczuły gwałtowną konieczność budowy kanału łączącego oba wybrzeża kontynentu. Doktryna Mahana została w całości przyjęta przez marynarkę wojenną Stanów Zjednoczonych, i w dużym stopniu wpłynęła na brak należytego przygotowania floty amerykańskiej do II wojny światowej.

Wczesne lata[edytuj | edytuj kod]

Alfred T. Mahan urodził się w West Point, Nowy Jork, jego ojcem był Dennis Hart Mahan (profesor Akademii Wojskowej Stanów Zjednoczonych) a matką Maria Helena Mahan. Uczęszczał do szkoły Saint James, należącej do Kościoła Episkopalnego, była to przygotowawcza akademia w zachodnim Maryland. Następnie studiował na Uniwersytecie Columbia przez okres dwóch lat, gdzie był członkiem Klubu Debaty Philolexian, a następnie, wbrew woli rodziców, przeniósł się do Akademii Marynarki Wojennej, którą ukończył drugiej klasie w 1859 roku. W czasie Wojny Secesyjnej, jako oficer marynarki Unii, brał udział w bitwie w cieśninie Port Royal a potem w blokadzie wybrzeży Konfederacji. Jednak ani przez te pięć lat, ani przez 20 następnych nie odznaczył się niczym specjalnym, awansując po drodze do rangi kapitana. Zainteresowania Mahana skupiały się głównie na potędze morskiej jako takiej a nie na samych okrętach. Sam nie lubił nawet służyć na morzu i nie wyglądał na „wilka morskiego”.

Naval War College[edytuj | edytuj kod]

W 1885 roku Mahan został mianowany wykładowcą historii marynarki wojennej i taktyki w Naval War College. W tym czasie Mahan rozpoczął pisanie swoich przyszłych wykładów o wpływie sił morskich. Wobec wielkiej popularności swoich wykładów, Mahan zdecydował się na opublikowanie ich drukiem. W 1890 roku ukazała się jego pierwsza książka The Influence of Sea Power Upon History, 1600- 1783 , która zapewniła mu popularność także za granicą. W 1892 roku ukazała się część druga jego rozważań The Influence of Sea Power Upon French Revolution and Empire, opublikował też wiele artykułów, podkreślających potrzebę posiadania Przesmyku Panamskiego i baz na Kubie i Hawajach.

Późniejsza kariera[edytuj | edytuj kod]

Między 1889 i 1892 był zaangażowany w specjalne działania dla Biura Żeglugi, w 1893 został mianowany naczelnym dowódcą nowego krążownika, Chicago. Mahan powrócił do wykładów na War College, a następnie w 1896 wycofał się z czynnej służby i wrócił na krótko do konsultacji w sprawach strategii morskiej podczas wojny amerykańsko-hiszpańskiej.

W 1902 Mahan wymyślił termin "Bliski Wschód", którego użył w artykule "Zatoka Perska i stosunki międzynarodowe", opublikowanym we wrześniu w "National Review". W 1906 został kontradmirałem. Mahan zmarł na niewydolność serca 1 grudnia 1914.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Apt, Benjamin. "Mahan's Forebears: The Debate over Maritime Strategy, 1868-1883." Naval War College Review (Summer 1997). Online. Naval War College. September 24, 2004 Puleston, W. D. Mahan: The Life and Work of Captain Alfred Thayer Mahan, U.S.N 1939

Mahan A. T., Wpływ potęgi morskiej na historię 1660-1783, t. 1–2, tłum. Edyta Weryk, Oświęcim 2013, 245 s. + 162 s.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]