Alphonse Massamba-Débat

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Alphonse Massemba-Débat
Alphonse Massamba-Débat
Data i miejsce urodzenia 1921
N'Kollo
Data i miejsce śmierci 25 marca 1977
Brazzaville
Prezydent Konga (Brazzaville)
Okres urzędowania od 1963
do 1968
Poprzednik Fulbert Youlou
Następca Marien Ngouabi
Premier Konga (Brazzaville)
Okres urzędowania od 16 sierpnia 1963
do 19 grudnia 1963
Poprzednik Fulbert Youlou (jako premier rządu autonomicznego)
Następca Pascal Lissouba

Alphonse Massemba-Débat (1921-1977) - marksistowski polityk kongijski. Pierwszy premier kraju po uzyskaniu niepodległości od Belgii w r. 1963 i prezydent (1963-68).

Pochodził z plemienia Lari. W Brazzaville zdobył wykształcenie i zawód nauczyciela[1]. Od 1947 do 1959 kierował wieloma szkołami elementarnymi. Był współpracownikiem czasopisma kulturalnego "Liaison" redagowanego z Lomanim Tchibambą i Marcelim Ibalico. Prowadził aktywną działalność polityczną: początkowo należał do Postępowej Partii Kongijskiej (PPC), na której czele stał Jean-Félix Tchicaya[2]. Wstąpił jednak w 1959 do UDDIA (Związku Demokratycznego Obrony Interesów Afrykanów), którego przywódcą był Fulbert Youlou. Był przewodniczącym Zgromadzenia Narodowego w latach 1950-1961, stracił jednak to stanowisko, gdy Youlou usunął go jako zbyt niezależnego polityka[3]. Od 1961 do 1963 obejmował stanowisko ministra planowania i zaopatrzenia w rządzie Fulberta Youlou. W maju 1963 złożył dymisję z rządu. Należał do lewego skrzydła partii UDDIA mimo, że był uważany za człowieka o umiarkowanych poglądach[4].

Fulbert Youlou utracił władzę 15 sierpnia 1963 na skutek demonstracji wspieranych przez wojsko. Komitet oficerów i przywódców związków zawodowych desygnował wówczas rząd złożony z 8 osób, którego tymczasowym premierem i ministrem obrony został Massemba-Debat[5]. Następnie Massemba objął urząd prezydenta kraju. Zadeklarował swoje poglądy jako socjalistyczne i przekonał do opuszczenia Konga stacjonującą wówczas armię francuską oraz niektórych misjonarzy. Wprowadził system jednopartyjny, a jego prezydentura była okresem rozwoju w kraju marksistowsko-leninowskiej polityki[6]. Został obalony w przewrocie wojskowym Mariena Ngouabiego, a później rozstrzelany pod zarzutem uczestnictwa w nieudanej próbie kolejnego zamachu stanu. Rehabilitowano go w 1991[7].

Przypisy

  1. Wielka encyklopedia powszechna PWN (Tom 7/Man-Nomi), Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa, 1966
  2. Józef i Krystyna Chałasińścy, Bliżej Afryki, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa, 1965, s. 394.
  3. Józef i Krystyna Chałasińścy, Bliżej Afryki, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa, 1965, s. 394.
  4. Józef i Krystyna Chałasińścy, Bliżej Afryki, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa, 1965, s. 394.
  5. Józef i Krystyna Chałasińścy, Bliżej Afryki, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa, 1965, s. 394.
  6. ks. Krzysztof Czermak, Polityczny kontekst wyjazdu pierwszych księży tarnowskich do Konga Brazzaville, "Głoście Ewangelię", TST XXVII/2, (2008), s. 85-96.
  7. 1977: Alphonse Massamba-Débat, Congolese Communist - ExecutedToday.com (udostęp. 25 marca 2008, ang.)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Józef i Krystyna Chałasińścy, Bliżej Afryki, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa, 1965