Alternacja heraldyczna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Herb gminy Dobrzyca jako przykład herbu zgodnego z zasadą alternacji. Srebrne godło leży na czerwonym polu.
Herb szlachecki Białęga jako przykład historycznie uzasadnionego złamania zasady alternacji.
Nieuzasadniona zmiana (1990) w herbie Szczecinka, kiedy zmieniono błękitną rybę na srebrną.

Alternacja heraldyczna to zasada, która zakazuje kładzenia w herbach barwy na barwę oraz metalu na metal.

Wyjątki[edytuj | edytuj kod]

Wyjątki od zasady czyni się dla herbów historycznych, łamiących zasadę alternacji. Przykładem jest tu np. herb Królestwa Jerozolimskiego (w srebrnym polu złoty krzyż jerozolimski) i herb szlachecki Białęga, (w złotym polu srebrna krzywaśń). Zasada ta nie obowiązuje w przypadku użycia barwy czarnej, naturalnej, purpurowej, ponieważ czerń może zastępować każdą inną tynkturę, a purpura jest barwą naturalną. Zasada nie dotyczy także futer heraldycznych.

Zasada alternacji nie obowiązuje drobnych elementów godeł, np. szczegółów stroju itp. Jest również pomijana przy kładzeniu godeł na tarczy pokrytej wzorem z wielu figur zaszczytnych, pasów, słupów, rombów lub szachownicy (np. Herb Luksemburga) lub godłach w takich barwach kładzionych na jednolitym tle ( np. herb Turyngii).

Zasada nie obowiązuje również przy prostych podziałach tarczy (np. w słup, w pas lub krzyż). W heraldyce francuskiej spotyka się często odstępowanie od tej reguły w barwieniu figur zaszczytnych, zwłaszcza głowic i kantonów, przy czym stosowane są zwykle kontrastowe barwy, szczególnie błękit i czerwień.

Łączenie tynktur[edytuj | edytuj kod]

Godło Pole Uzbrojenie
złote czerwone błękitne
złote każde inne srebrne
srebrne błękitne lub czarne czerwone
srebrne każde inne złote
czerwone złote błękitne
każde inne złote czerwone
czerwone srebrne błękitne
każde inne srebrne czerwone

Historia[edytuj | edytuj kod]

W heraldyce od XII wieku stosowano cztery kolory: błękit, czerwień, zieleń, czerń - oraz dwa metale: złoto i srebro. Jako tynktury traktowano również futra: gronostaje i popielice (lub wiewiórki).

Od końca średniowiecza dopuszczalne było umieszczanie w herbie barw naturalnych, czyli rzeczywistych kolorów przedmiotów ukazywanych jako godła. Niewielka liczba barw - ograniczona właściwie do barw podstawowych - wynikała z podstawowej, pierwotnej funkcji herbu. Rycerski znak identyfikacyjny musiał być dobrze czytelny w trudnych warunkach pola bitwy, z odpowiedniej odległości (reguła dwustu kroków[1]). Z tego samego powodu nie stosowano w projektowaniu i opisie herbów półtonów, półcieni, barw zgaszonych oraz perspektywy. Półtony były stosowane od czasów gotyku dla uzyskania efektów trójwymiarowości malowanych herbów, był to jednak zabieg czysto artystyczny, i zastoswowane w danym herbie kilka odcieni np. czerwieni odczytywano domyślnie jako jedną czerwoną tynkturę.

Przypisy

Zobacz także[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alfred Znamierowski "Insygnia, symbole i herby polskie", Warszawa 2003
  • Paweł Dudziński "Alfabet Heraldyczny", Warszawa 1997