Amarylis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Amarylis
Kwiaty na bezlistnej łodydze Amaryllis
Kwiaty na bezlistnej łodydze Amaryllis
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd szparagowce
Rodzina amarylkowate
Rodzaj amarylis
Nazwa systematyczna
Amaryllis L.
Species Plantarum 2 1753
"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kwiaty

Amarylis (Amaryllis) – monotypowy rodzaj roślin z rodziny amarylkowatych. Należy do niego 1 gatunek – Amaryllis belladonna pochodzący z Afryki Południowej[2] .

Nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Nazwę rodzajową tej rośliny wziął Karol Linneusz od imienia kobiety, nazwa gatunkowa (belladonna) oznacza piękną kobietę. W języku polskim ma nazwę amarylis nadobny lub amarylis piękny. Wyglądem przypomina i jest często mylona ze zwartnicą (Hippeastrum), pochodzącej z Ameryki Południowej. Na początku XX wieku botanicy spierali się, której z tych roślin należy się nazwa Amaryllis, gdyż Linneusz nie sprecyzował tego dokładnie. Ostatecznie przyznano ją rodzajowi pochodzącemu z Afryki Południowej.

Systematyka i zmienność[edytuj | edytuj kod]

Pozycja i podział według systemu APG II (2003) i APweb (2001...)

Rodzaj należy do rodziny amarylkowatych (Amaryllidaceae J. St.-Hil.}, która wraz z grupę siostrzaną czosnkowatych Alliaceae tworzą grupę siostrzaną agapantowatych Agapanhaceae. Wszystkie trzy rodziny stanowią jedną z linii rozwojowych grupy określanej pomocniczo rangą rzędu jako szparagowce Asparagales w obrębie kladu jednoliściennych[1][2].

Zmienność

Tworzy mieszańce międzyrodzajowe ze spokrewnionymi rodzajami, np. z Crinum (o nazwie ×Amarcrinum), z Brunsvigia (o nazwie ×Amarygia).

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Roślina z cebulami osiągającymi 5-10 cm średnicy.
Liście
Charakterystyczną cechą tej rośliny jest to, że liście pojawiają się dopiero po przekwitnieniu rośliny. Językowate, stojące liście osiągają 30-50 cm długości i 2-3 cm szerokości.
Łodyga
Wiosną lub latem z każdej cebuli wyrastają 1-2 nagie łodygi o fioletowym zabarwieniu i wysokości 30-60 cm.
Kwiaty
Skupienie 2-12 lejkowatych i pachnących kwiatów pojawia się na szczycie łodyg. Okwiat ma 6-10 cm średnicy i tworzony jest przez 6 listków w dwóch okółkach. Barwa listków jest zwykle biała z różowym żyłkowaniem, zdarzają się jednak także kwiaty różowe lub purpurowe, gardziel zwykle żółta.

Uprawa[edytuj | edytuj kod]

Roślina uprawiana jako roślina ozdobna, choć tylko w łagodnym klimacie (strefy 8-11), w ostrzejszych warunkach klimatycznych można próbować uprawy pod osłoną południowej ściany, lub wykopywać cebule na zimę i przechowywać w pomieszczeniu w temp. 5-10oC. Wymaga przepuszczalnej gleby i zacisznego, słonecznego stanowiska. Cebule sadzi się zagłębione na 8 cm w glebie. Rozmnażanie przez podział cebul wiosną, po obumarciu liści ew. późnym latem, przed rozpoczęciem kwitnienia, po kilku latach uprawy wytwarza bowiem cebule przybyszowe. Z łatwością można ją uprawiać również z nasion. Po przekwitnieniu pęd kwiatowy usuwa się.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-06-12].
  2. 2,0 2,1 Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2010-03-01].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Christopher Brickell: Wielka Encyklopedia Roślin. Warszawa: Muza S.A., 1993. ISBN 8370791573.
  2. zbiorowe: Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 978-3-8331-1916-3.