Ambasada Rosji w Polsce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ambasada Rosji w Polsce
Посольство России в Польше
Coat of Arms of the Russian Federation 2.svg
Russian-embassy-in-Warsaw--07-(main-entry).JPG
Data ustanowienia 1508, 1921, 1944
Ambasador Aleksander Aleksiejew
Adres ul. Belwederska 49
00-761 Warszawa
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Ambasada Rosji w PolsceПосольство России в Польше
Ambasada Rosji w Polsce
Посольство России в Польше
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Ambasada Rosji w PolsceПосольство России в Польше
Ambasada Rosji w Polsce
Посольство России в Польше
Ziemia 52°12′38,70″N 21°01′36,95″E/52,210750 21,026931Na mapach: 52°12′38,70″N 21°01′36,95″E/52,210750 21,026931
Przedstawicielstwo Handlowe Rosji i Wydział Konsularny (1976-)
b. siedziba Poselstwa Rosji w Pałacu Bruhla (1788-1793)
b. siedziba Poselstwa Rosji w Pałacu Młodziejowskich (1793-1794)
b. siedziba Poselstwa Rosji w Pałacu Borchów przy ul. Miodowej 17-19 (1830-1837)
b. siedziba Ambasady ZSRR przy ul. Wileńskiej 13 (1945-1946)
Siedziba Konsulatu Generalnego Rosji w Gdańsku przy ul. Batorego
Siedziba Konsulatu Generalnego Rosji w Krakowie przy ul. Biskupiej
b. siedziba Konsulatu Generalnego Rosji w Szczecinie przy ul. Piotra Skargi (do 1991)

Ambasada Rosji w Polsce (Посольство России в Польше) – rosyjska placówka dyplomatyczna mieszcząca się w Warszawie, przy ul. Belwederskiej 49.

Podział organizacyjny[edytuj | edytuj kod]

  • Przedstawicielstwo Handlowe Federacji Rosyjskiej w Rzeczypospolitej Polskiej (Торговое представительство Российской Федерации в Польше), ul. Belwederska 25
  • Wydział Konsularny (Консульский отдел), ul. Belwederska 25
  • Konsulat Generalny w Gdańsku (Генеральное консульство России в Гданьске), ul. Batorego 15
  • Konsulat Generalny w Krakowie (Генеральное консульство России в Кракове), ul. Biskupia 7
  • Konsulat Generalny w Poznaniu (Генеральное Консульство России в Познани), ul. Bukowska 53a
  • Rosyjski Ośrodek Nauki i Kultury w Warszawie (Российский центр науки и культуры в Варшаве), ul. Belwederska 25
  • Rosyjskie Centrum Nauki i Kultury w Gdańsku (Российский центр науки и культуры в Гданьске), ul. Długa 35
  • Szkoła Średnia (Средняя школа при Посольстве России в Польше), Warszawa, ul. Kielecka 45

Historia przedstawicielstw do 1941 r.[edytuj | edytuj kod]

Pierwszym posłem rosyjskim w Polsce był w 1508 Iwan Czeladnin. W miarę upływu lat siedziby poszczególnych wysokich przedstawicieli zaczęły przybierać kształt urzędów - misji, poselstw, ambasad, konsulatów itd.

M.in. mieściły się one w pałacu Brühla przy pl. Piłsudskiego róg Wierzbowa 1 róg Fredry (1788-1793)[1], pałacu Młodziejowskich przy ul. Miodowej 10 (1793-1794), w hotelu d’Europe, mieszczącym się w pałacu Borchów przy ul. Miodowej 17-19 (1830-1837).

Stosunki dyplomatyczne pomiędzy Polską a RFSRR ustanowiono na mocy zawartego w 1921 Traktatu Ryskiego. W latach 1922-1924 poselstwo RFSRR (od 1923 ZSRR) miało swą siedzibę w hotelu „Rzymskim” przy ul. Focha 1 (wcześniej Nowosenatorska, obecnie Moliera) róg Trębackiej 10. W 1924 przeniesiono się do kamienicy Glassów przy ul. Poznańskiej 15, w 1930 przejmując cały budynek[2]. Do rangi ambasady przedstawicielstwo ZSRR podniesiono w 1934. W latach 1939-1941 była ambasada dalej pełniła rolę przedstawicielstwa ZSRR w Warszawie. Następnie zajęli obiekt Niemcy. Po 1948 w budynku mieściło się Ministerstwo Przemysłu i Handlu, w latach 1955-1957 Przedsiębiorstwo Wystaw i Targów, później Przedsiębiorstwo Spedycji Międzynarodowej C. Hartwig Warszawa S.A, od 2012 znajduje się hotel H15 Boutique Apartments[3].

W 1926 ZSRR otworzyła też konsulaty - w Wolnym Mieście Gdańsku, Łodzi i we Lwowie. W 1939 funkcjonowały dwa konsulaty - konsulat generalny w Gdańsku mieścił się przy Langgarten 74 (obecnie ul. Długie Ogrody), funkcjonował do 1941, i konsulat we Lwowie przy ul. Nabielaka 27 (ob. вул. Котляревського, ul. Kotliarewskiego); konsulatu w Łodzi źródła już nie wymieniają.

Historia przedstawicielstw w okresie II wojny światowej[edytuj | edytuj kod]

Prócz funkcjonowania przedstawicielstw w Warszawie i Gdańsku, ZSRR otworzył też konsulat generalny w Krakowie (1939-1941).

Historia przedstawicielstw od 1944 r.[edytuj | edytuj kod]

W 1944 zawarto porozumienie o wzajemnych stosunkach, na mocy którego przedstawicielstwo polityczne ZSRR mieściło się najpierw w Lublinie przy ul. Wieniawskiej, następnie w Warszawie w kamienicy przy ul. Wileńskiej 13 (1945-1946)[4]. W styczniu 1945 podniesiono jego rangę do stopnia ambasady. Jesienią tegoż roku ambasada zatrudniała 15 pracowników dyplomatycznych.[5] Od 9 lutego 1945 ambasadę ZSRR oraz rozlokowane naprzeciwko w kompleksie b. dyrekcji kolejowej, polskie centralne władze państwowe ochraniał 2 Batalion Strzelecki 2 Pułku Pogranicznego 64 Dywizji Wojsk Wewnętrznych NKWD[6]. W 1946 grupa ochrony ambasady składała się z 21 żołnierzy NKWD. Następnie ambasada zajmowała kamienicę Adama Bromke, ówcześnie zarządzanej przez spółdzielnię mieszkaniową, przy pl. Unii Lubelskiej, ówczesnej al. 1 Armii Wojska Polskiego, obecnej al. Szucha 2-4 (1946-1955), w której w latach następnych ulokowano ambasadę NRD (1955-1990).

ZSRR utrzymywała w okresie powojennym w Polsce również sieć konsulatów, m.in.:

  • od 1945 w Gdańsku przy ul. Batorego 15 (1945-1951 konsulat, od 1951 konsulat generalny)
  • od 1945 w Krakowie przy ul. Sienkiewicza 27, ul. Szopena 1, ul. Rakowicka 10, ul. Westerplatte 11 (1991)
  • od 1945 w Poznaniu przy ul. Marynarskiej 1 (do 1948), ul. Fredry 8 (1951), ul. Świerczewskiego 55a, zmiana nazwy ulicy - ul. Bukowska (1960)
  • od 1948 w Szczecinie, ostatnio przy ul. Piotra Skargi 14

Historia obecnego przedstawicielstwa[edytuj | edytuj kod]

Wcześniej były to tereny między ulicami Belwederską, Klonową, Spacerową oraz Zawrotną, należące częściowo do Pałacyku MON przy ul. Klonowej 1, w okresie międzywojennym rezydencji marszałka Edwarda Rydza-Śmigłego. Tutaj znajdował się też przystanek Belweder Piaseczyńskiej Kolei Wąskotorowej.

W latach 1954-1955 wybudowano obecną siedzibę przy ul. Belwederskiej (arch. Aleksander Piotrowicz Wielikanow oraz Igor Jewgieniewicz Rożyn). Materiały budowlane sprowadzano z terenu ZSRR, również 500 rosyjskich pracowników oddelegowanych z budowy Pałacu Kultury i Nauki. W wykończeniu wnętrz brali udział również polscy rzemieślnicy i artyści. Całość nawiązuje do klasycystycznych rosyjskich rezydencji pałacowych wznoszonych w okresie pomiędzy XVIII i XIX wiekiem.

Budowla, wzniesiona na szczycie sztucznego wzgórza, ma kształt pałacu z dwoma skrzydłami bocznymi i ze zwróconą na ul. Belwederską częścią frontową szerokości 100 m, zwieńczoną zieloną kopułą z masztem flagowym i z umieszczonym na osi frontu czterokolumnowym, masywnym klasycznym portykiem, do którego prowadzą po zboczu wzgórza szerokie schody. Na pierwszym piętrze części frontowej znajduje się reprezentacyjna amfilada sal. Otoczeniem budynku jest rozległy, zajmujący 4 ha park.[7] Wybudowano też kort tenisowy wraz z basenem.

Przedstawicielstwo Handlowe[edytuj | edytuj kod]

do 1945[edytuj | edytuj kod]

Szczególną rolę w składzie ambasady tego kraju zawsze pełniło powołane w 1921 przedstawicielstwo handlowe, początkowo RSFSR (Торгпредство РСФСР) a po połączeniu się w 1922 z przedstawicielstwem handlowym Ukrainy - ZSRR (Торгпредство СССР), np. w okresie lat 1930-1935 mieszczące się przy ul. Marszałkowskiej 113 (wł. ks. Albrecht Radziwiłł), w 1938 przy ul. Chocimskiej 33. W 1923 otwarto oddział przedstawicielstwa w Wolnym Mieście Gdańsku.[8]

W okresie międzywojennym (1926-1934)[9] w Warszawie mieściło się przedstawicielstwo radziecko-polskiej mieszanej spółki handlowej Russpoltorg (Советско-Польское торговое смешанное общество - Совпольторг), z siedzibą w Moskwie.

po 1945[edytuj | edytuj kod]

Warto odnotować, iż bezpośrednio po II wojnie światowej, w 1945 poza strukturą ambasady działała Misja Ekonomiczna. Pod koniec tegoż roku została do niej włączona, przywracając też nazwę Przedstawicielstwa Handlowego ZSRR (Торгпредство СССР). Pracownikom nadano status dyplomatyczny. W 1946 na potrzeby przedstawicielstwa zakupiono 2 domy przy ówczesnej al. 1 Armii Wojska Polskiego 7 i 9 (obecnie al. Szucha). W 1957 w przedstawicielstwie było zatrudnionych 44 osób. W 1976 przeniesiono się do nowo wybudowanego biurowca przy ul. Belwederskiej 25. Obiekt zrealizowało przedsiębiorstwo budowlane pod nazwą Zjednoczenie Budownictwa Miejskiego Bydgoszcz (obecnie Budopol) podporządkowane od 1976 Zjednoczeniu Budowy Obiektów Użyteczności Publicznej w Warszawie, z firmą angielską BPBM. Obecnie budynek przy ul. Szucha 7 zajmuje Ambasada Ukrainy.

Funkcjonowały też oddziały Przedstawicielstwa Handlowego ZSRR - w Gdańsku (w 1946 przy ul. Batorego 11, następnie przy ul. Jagiellońskiej 2 oraz ul. Okopowej 1b, w latach 80. przy ówczesnej ul. Karola Marksa 126), i Katowicach przy ul. Armii Czerwonej 15-17 (w 1953 24 pracowników), następnie przy ul. Powstańców 29 (1990).

Przedstawicielstwa pozostałe[edytuj | edytuj kod]

W 1957 wśród wielu ówcześnie działających w Warszawie radzieckich przedstawicielstw handlowo-gospodarczych, funkcjonowała też delegatura Centralnego Zarządu do Spraw Współpracy Gospodarczej ZSRR[10], łącznie 52 osoby personelu; w 1990 - przedstawicielstwa Komisji Planowania ZSRR przy ul. Rejtana 15, oraz Izby Handlowo-Przemysłowej ZSRR w kamienicy Gustawa Pala w al. Jerozolimskich 101.

W okresie PRL w Warszawie działało przy Ministerstwie Spraw Wewnętrznych przedstawicielstwo Komitetu Bezpieczeństwa Państwowego ZSRR - KGB (Комитет государственной безопасности), Grupa "Narew" (1971-1993), z siedzibą przy ul. Sułkowickiej i ul. Kazimierzowskiej. Zatrudnieni byli też w nim oficerowie wywiadu wojskowego ZSRR GRU oraz z jednostki Armii Radzieckiej w Rembertowie (20. Brygada Łączności Rządowej).[11][12]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mirosław Golon: Moskwa, Kijów, Mińsk, Leningrad, Wilno..., Problem utworzenia i działalności polskich placówek konsularnych w ZSRR w latach 1944-1972, [w:] Mieczysław Wojciechowski (red.), Polska polityka wschodnia w XX wieku, Włocławek-Toruń 2004, s. 201-237
  • Mirosław Golon: Konsulaty radzieckie w Polsce w latach 1945-1956 (konsulat generalny w Gdańsku i konsulat w Krakowie), [w:] Zakończenie II wojny światowej. Polityka i dyplomacja międzynarodowa 1945-2005, Fundacja Rozwoju Uniwersytetu Gdańskiego Gdańsk 2006
  • Mirosław Golon: Radzieckie służby dyplomatyczne i konsularne w Polsce w latach 1944-1961, czasopismo Czasy Nowożytne, Tom XX, Rok 2007, s. 166-251
  • Stosunki dyplomatyczne Polski. Informator. Tom I Europa 1918-2006, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Archiwum/Wydawnictwo Askon Warszawa 2007, 584 s., ISBN 978-83-7452-019-5

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Przewodnik w podróżach, Redakcja "Wędrowca" Warszawa 1893, s. 63 [1]
  2. Jerzy S. Majewski: Pierwszy socrealistyczny budynek w stolicy, [w:] Gazeta Wyborcza, Stołeczna z 15 maja 2009
  3. Małgorzata Gmiter: Adaptacja i remont kamienicy przy ul. Poznańskiej 15 w Warszawie – trudna droga do kompromisu, kurier konserwatorski nr 1/2008, [w:] [2]
  4. Ulica Wileńska, [w:] [3]
  5. Mirosław Golon: Ambasadorowie Stalina - radzieccy dyplomaci w Europie Środkowo-Wschodniej i na Bałkanach w latach 1944-1953, [w:] Czasy Nowożytne, tom XVIII-XIX/2005, s. 154
  6. CAW: Działalność Zbiorczej Dywizji Wojsk Wewnętrznych NKWD na terenie Polski w latach 1944-1946 [w:] [4]
  7. Jerzy S. Majewski: Wokół Łazienek, [w:] Gazeta Wyborcza, Stołeczna, z 14 czerwca 2007 [5]
  8. На пути к общеевропейскому партнерству, 90 лет Торгпредства России в Польше, Targovaja Gazeta, 14 września 2011[6]
  9. Marian Leczyk: Ze studiów nad historią stosunków gospodarczych Polski z sąsiadami w latach międzywojennych (1921-1939), [7]
  10. później był to Państwowy Komitet Rady Ministrów ZSRR ds Zagranicznej Współpracy Gospodarczej (Государственный комитет Совета Министров СССР по внешним экономическим связям) (1957-1978), oraz Państwowy Komitet ZSRR ds Zagranicznej Współpracy Gospodarczej (Государственный комитет СССР по внешним экономическим связям) (1978-1988)
  11. utworzone na podstawie porozumienia z dnia 27 listopada 1971 r.
  12. Działalność Grupy "Narew" KGB w Polsce, [w:] [8]