Ambulans

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy środka transportu przeznaczonego do przewozu chorych lub rannych. Zobacz też: Ambulans pocztowy.
Zobacz hasło ambulans w Wikisłowniku
Karetka reanimacyjna w Częstochowie
Karetka podstawowa – Alarmowo w Bydgoszczy
Niemiecki ambulans wojskowy
Karetka transportowa
Łódź ambulans

Ambulans (sanitarka, karetka pogotowia) – środek transportu przeznaczony do przewozu chorych lub rannych.

Ambulanse są obsługiwane przez specjalnie wyszkolone zespoły ratownicze i stanowią część systemu udzielania pomocy w nagłych wypadkach. Podczas akcji ambulans jest pojazdem uprzywilejowanym w ruchu drogowym i może nie stosować się do przepisów ruchu drogowego.

Pomysłodawcą pierwszego ambulansu był Larrey, lekarz wojskowy, który w 1792 roku wraz z zespołem chirurgów i pielęgniarek udzielał pierwszej pomocy rannym żołnierzom i przygotowywał ich ewakuację z pola bitwy. Ambulanse te były bardzo lekkie, ponieważ miały tylko jedną oś. Były zaprzęgane przez jednego konia.

Początkowo ambulanse były wykorzystywane przez wojsko do przewożenia rannych i chorych. Zmieniło się to po wybuchu epidemii ospy w roku 1882 i cholery w 1884 roku. Wtedy ambulansami zaprzęgniętymi w konie zaczęto przewozić ludność cywilną. W 1798 roku w Egipcie wykorzystano wielbłądy. Podczas kampanii Napoleona w Rosji w 1812 roku rannych przewożono saniami. W Warszawie pierwsze cywilne konne ambulanse pojawiły się w 1897 (jako pierwsze w Cesarstwie Rosyjskim)[1].

Literowe oznaczenia polskich ambulansów[edytuj | edytuj kod]

W polskim systemie ratownictwa medycznego funkcjonowało kilka rodzajów ambulansów – często oznaczanych poprzez malowaną na nadwoziu samochodu literę wewnątrz okręgu np. (R), (W), (P), (N) i (K).

Po roku 2010, zgodnie z ustawą o Państowym Ratownictwie Medycznym, stopniowo stary podział został zastąpiony przez podział na karetki:

  • specjalistyczne (karetki S), z minimum trzyosobową obsadą, gdzie każda z w.w osób musi wykonywać zawód medyczny (ratownik medyczny, pielęgniarka systemu, lekarz). W przypadku, gdy żaden z innych członków zespołu nie ma uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych, czwartą osobą w zespole może być kierowca, który jest osobą bez wykształcenia medycznego
  • podstawowe (karetki P), załoga których składać się będzie z co najmniej dwóch ratowników lub pielęgniarki systemu, bez lekarza. W przypadku, gdy żaden z innych członków zespołu nie ma uprawnień do prowadzenia pojazdów uprzywilejowanych, trzecią osobą w zespole może być kierowca, który jest osobą bez wykształcenia medycznego
  • transportowe (karetki T), używane są do transportu chorych niewymagających intensywnego nadzoru lub transportu np. krwi, najczęściej z kierowcą i ratownikiem. Obecnie nazywane są transportowymi. Przed reformą w 2010 roku nazywane były mianem karetek przewozowych (karetki P).

W starym podziale wyróżniano:

  • Karetki reanimacyjne (karetki R, erki), używane były w sytuacji bezpośredniego zagrożenia życia. W karetce reanimacyjnej musiał być lekarz. Najczęściej ich załoga składa się z lekarza (powinien być to lekarz specjalista określonych specjalizacji lub lekarz specjalizujący się w medycynie ratunkowej), dwóch ratowników medycznych i kierowcy, który często także był ratownikiem. Po 2010 roku wszystkie karetki (R) zostały zastąpione przez karetki specjalistyczne (S).
  • Karetki wypadkowe (karetki W), wysyłane były do urazów, wypadków i zachorowań, w których nie był konieczny wyjazd karetki R lub gdy wyjazd karetki R był potrzebny, ale dyspozytor nie miał do dyspozycji w danej chwili żadnego zespołu R. Pod względem wyposażenia niewiele różniła się od karetki R, czasami miała identyczne wyposażenie. Obsada karetki składała się z trzech osób: pielęgniarki lub ratownika medycznego, lekarza i kierowcy. Po 2010 roku wszystkie karetki (W) zostały zastąpione przez karetki podstawowe (P).
  • Karetki przewozowe (karetki P), używane były do transportu chorych niewymagających intensywnego nadzoru lub transportu np. krwi, najczęściej z kierowcą i ratownikiem. Obecnie karetki przewozowe nazywane są transportowymi i oznaczone literą (T), ponieważ wg ustawy o ratownictwie medycznym po 2010 roku oznaczenie literowe P przysługuje wyłącznie karetkom podstawowym (P).
  • Karetki neonatologiczne (karetki N, enki), używane były w podobnych sytuacjach jak karetki R, ale do transportu noworodków i niemowląt (do 1 roku życia). Często oznaczone jako NR (Neonatologiczna eRka)
  • Karetki kardiologiczne (karetki K) które były bardzo zbliżone do karetek wypadkowych lub reanimacyjnych (oznaczane wtedy jako Rk), lecz posiadały w składzie załogi lekarza specjalizującego się w kardiologii lub chorobach wewnętrznych, wyposażone w lepszej jakości sprzęt służący do diagnostyki chorób układu krążenia (np. aparat EKG wysokiej klasy, z możliwością transmisji zapisu do ośrodka specjalistycznego, specjalistyczny defibrylator, pompy infuzyjne, zestaw dodatkowych leków). Znajdują się one jedynie w dużych aglomeracjach.

Dodatkowo niezależnie od reform funkcjonują tzw. karetki POZ (podstawowa opieka zdrowotna) lub NPL (nocna pomoc lekarska). Zabezpieczają one całodobową pomoc lekarza rodzinnego, wykonując wizyty domowe w razie zachorowań u osób nie mogących się samodzielnie dostać do poradni lekarza rodzinnego, a nie znajdujących się w stanie zagrożenia życia. Operatorem tych zespołów mogą być stacje pogotowia ratunkowego, praktyki lekarzy rodzinnych lub firmy prywatne. Pełnią one dyżur w godzinach nocnych w dni powszednie oraz całodobowo w dni wolne od pracy.

Charakterystycznym rodzajem ambulansu jest sanitarka wojskowa – najczęściej przystosowana do przewozu więcej niż jednej osoby w pozycji leżącej poprzez umieszczanie noszy piętrowo przy ścianach pojazdu.

Wyposażenie[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze ambulanse ze sprzętem medycznym, w których rannemu udziela się pomocy podczas transportu do szpitala, pojawiły się w latach 60. XX wieku.

Do podstawowego wyposażenia karetki, niezależnie od jej typu, prawie zawsze należą nosze – czasem obok tzw. noszy głównych, w ambulansie są dodatkowe nosze podbierakowe, krzesełko kardiologiczne, deska ortopedyczna, kamizelka Kendricka i inny sprzęt transportowy.

Ambulans jest wyposażony w zestaw leków ratujących życie, sprzęt medyczny, najczęściej w karetce jest też możliwość podania tlenu z butli.

Karetki specjalistyczne są też wyposażone w respirator i defibrylator, zaś karetki przeznaczone do przewozu noworodków – w inkubator transportowy.

Najczęściej ambulans wykonuje się przystosowując standardowe nadwozie samochodu typu furgon, ewentualnie zabudowując charakterystyczny przedział sanitarny w formie kontenera. Dotyczy to głównie ambulansów specjalistycznych, podstawowych, kardiologicznych i neonatologicznych – karetki transportowe bywają także budowane na bazie samochodów osobowych, ze względu na skromniejsze wyposażenie i mniejszą ilość potrzebnego miejsca.

PEŁNA LISTA WYPOSAŻENIA ZESPOŁU WYJAZDOWEGO (S) i (P)

  1. Nosze główne przystosowane do reanimacji, komplet pasów, system do bezpiecznego transportu małych dzieci, stojak do kroplówek.
  2. Nosze podbierakowe.
  3. Krzesełko kardiologiczne.
  4. Deska ortopedyczna, pediatryczny zestaw unieruchamiający.
  5. Materac próżniowy.
  6. Defibrylator – przenośny, akumulatorowy, z możliwością monitorowania EKG.
  7. Respirator transportowy, z zasilaniem gazowym lub bateryjnym, wentylacja z użyciem min. 2 wartości FiO2, zastawka PEEP.
  8. Ssak – mechaniczny.
  9. Ssak – przenośny bateryjny lub pneumatyczny.
  10. Pulsoksymetr przenośny.
  11. Pompa infuzyjna bateryjno-sieciowa.
  12. Aparat do mierzenia BP przenośny, różne rozmiary mankietów.
  13. Aparat do mierzenia BP w ambulansie.
  14. Zestaw do ogrzewania płynów infuzyjnych.
  15. Zestaw kołnierzy do unieruchomienia kręgosłupa szyjnego lub kołnierz uniwersalny, dla dorosłych i dzieci.
  16. Zestaw szyn do unieruchamiania złamań.
  17. Glukometr.
  18. Worek samorozprężalny dla dorosłych z kompletem masek twarzowych i rezerwuarem.
  19. Worek samorozprężalny dla dzieci i noworodków z kompletem masek twarzowych i rezerwuarem.
  20. Aparat do szybkiego toczenia płynów.
  21. Stetoskop lekarski.
  22. Nożyczki do cięcia różnych materiałów.
  23. Laryngoskop dla dorosłych z kpl. łyżek typu Mc. Intosh.
  24. Laryngoskop dla dzieci z kompl. łyżek.
  25. Latarka diagnostyczna.
  26. Walizka lub torba podstawowa.
  27. Walizka lub torba pediatryczna.
  28. Torba opatrunkowa.
  29. Staza.
  30. Miska nerkowata.
  31. Jednorazowy zestaw do konikotomii.
  32. Jednorazowy zestaw do drenażu opłucnej z zastawka bezzwrotną.
  33. Zestaw cewników do odsysania.
  34. Zestaw strzykawek, w tym strzykawki do pomp infuzyjnych.
  35. Zestaw igieł i kaniul w rozmiarach od 14G do 24G, w tym zestaw do centralnego wkłucia z dostępu obwodowego.
  36. Zestaw przedłużeń, kraników.
  37. Aparaty do toczenia płynów.
  38. Folia do przykrycia zwłok lub worek na zwłoki.
  39. Folia aluminiowa.
  40. Worki jednorazowe na zużyte materiały.
  41. Pojemnik na zużyte igły.
  42. Rękawiczki jednorazowe – różne rozmiary.
  43. Rękawiczki sterylne.
  44. Nożyczki opatrunkowe.
  45. Poszewki jednorazowe na poduszkę, koc, materac noszy.
  46. Sonda żołądkowa
  47. Worki na mocz.
  48. Zestaw do cewnikowania pęcherza moczowego – niepraktykowany.
  49. Zestaw porodowy jednorazowy.
  50. Zestaw do oparzeń, w tym materiały schładzające.
  51. Tlen medyczny.
  52. Instalacja tlenowa (kilka źródeł poboru tlenu).
  53. Reduktory z szybkozłączkami, reduktor z szybkozłączką i przepływomierzem.
  54. Maski do tlenoterapii dla dorosłych i dzieci, maski ze zwężką Venturiego, maski do tlenoterapii 100% O2, maski na tracheotomię, wąsy albo kaniule nosowe tlenowe.
  55. Zestaw rurek intubacyjnych 2.0-10.0 z mankietem uszczelniającym z zaworem.
  56. Prowadnica do intubacji, różne rozmiary.
  57. Combitube lub LMA lub podobny 1 szt.
  58. Filtry oddechowe.
  59. Kleszczyki Magilla.
  60. Łopatka drewniana do języka.
  61. Kleszczyki naczyniowe Peana.
  62. Wkłucia dożylne różne rozmiary.
  63. Cewniki do żył centralnych.
  64. Elektrody samoprzylepne.
  65. Łączność przenośna.
  66. Kamizelka Kendricka (KED) lub krótka deska ortopedyczna.
  67. Igła doszpikowa dla dorosłych i dzieci.
  68. Zestaw ochronny dla personelu (w tym okulary ochronne).
  69. Zestaw ochronny do przewozu zakaźnie chorego.

Symbole stosowane na karetkach pogotowia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. GAZ-12B skoraja pomoszcz, Awtomobil Na Służbie, No.1, DeAgostini, 2010, ISBN 978-5-9774-0418-1, s.4 (ros.)

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Zobacz hasło ambulans w Wikisłowniku
Commons in image icon.svg