Ameryka Północna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy kontynentu. Zobacz też: Mgławica Ameryka Północna.
Ameryka Północna
Mozaika zdjęć satelitarnych Ameryki Północnej (z wyciętym oceanem); Interaktywna mapa
Mozaika zdjęć satelitarnych Ameryki Północnej (z wyciętym oceanem); Interaktywna mapa
Państwo Państwa Ameryki Północnej
Powierzchnia 24,24×106 km²
Miejscowości największe aglomeracje[1]:
Nowy Jork, Meksyk, Los Angeles, Chicago, Toronto, Dallas-Fort Worth
Wysokość max: 6194 m n.p.m., McKinley;
min: 86 m p.p.m., Dolina Śmierci
Wydarzenia historyczne Odkrycia i badania Ameryki Północnej
Rodzaj obiektu kontynent
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Ameryka Północna
Ameryka Północna
Ziemia 48°N 100°W/48,000000 -100,000000Na mapach: 48°N 100°W/48,000000 -100,000000
Cieniowana mapa Ameryki Północnej
Cieniowana mapa Ameryki Północnej
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Nowy Jork jest drugim najbardziej zaludnionym miastem w Ameryce Północnej
Toronto jest najbardziej zaludnionym miastem w Kanadzie i szóstym najbardziej w Ameryce Północnej

Ameryka Północnakontynent o powierzchni 24 242 000 km² (co stanowi 16,3% całkowitej powierzchni lądów na kuli ziemskiej), położony na półkulach: północnej i zachodniej. Do Ameryki Północnej należy Ameryka Środkowa.

Dane geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Information icon.svg Osobny artykuł: Geografia Ameryki Północnej.

Od zachodu Amerykę Północną otacza Ocean Spokojny, od północy Ocean Arktyczny, a od wschodu Ocean Atlantycki. Ameryka Północna od Azji oddzielona jest Cieśniną Beringa. Na południu łączy się z Ameryką Południową. Południowa część nazywana jest Ameryką Łacińską.

Najdalej wysunięte punkty Ameryki Północnej jako części świata:

Skrajne punkty Ameryki Północnej jako kontynentu:

Rozciągłość południkowa 7,2 tys. km, równoleżnikowa 6,8 tys. km. Kontynent silnie rozczłonkowany, długość linii brzegowej 75 600 km. 8,3% Ameryki Północnej stanowią półwyspy, a 16,7% – wyspy.

Największymi półwyspami są:

Do największych wysp należą:

W Ameryce Północnej zaznacza się przewaga gór i wyżyn nad nizinami – średnia wysokość 781 m. Najwyższym punktem jest McKinley (znany też jako Denali – 6194 m) na Alasce, natomiast najniższy znajduje się w Dolinie Śmierci (86 m p.p.m.). Ponad 64% powierzchni leży powyżej 300 m. Wzdłuż zachodnich brzegów Kordyliery (aktywne sejsmicznie) z wewnętrznymi wyżynami (Kolorado, Meksykańska), wewnątrz Wielkie Równiny i Niziny Wewnętrzne, na wschodzie Appalachy. Wybrzeża wschodnie nizinne. Klimat od okołobiegunowego na północy przez umiarkowany, podzwrotnikowy i zwrotnikowy do równikowego w Ameryce Środkowej. W Kordylierach klimaty górskie. Głównymi rzekami są: Missisipi z Missouri, Mackenzie, Jukon, a jeziorami: Górne, Huron, Michigan, Wielkie Jezioro Niedźwiedzie, Wielkie Jezioro Niewolnicze, Erie. Na północy pustynie arktyczne, tundra, lasy iglaste, ku południu przechodzą w lasy mieszane i liściaste, w części środkowej prerie, na pd.-zach. półpustynie i pustynie. W Kordylierach górskie lasy iglaste i roślinność alpejska, na wybrzeżach Ameryki Środkowej lasy równikowe. Fauna zróżnicowana: wół piżmowy, renifer karibu, jeleń wirginijski, niedźwiedzie (baribal, grizzly), bizon (w rezerwatach).

Ludność[edytuj | edytuj kod]

Amerykę Północną zamieszkuje 524 mln ludzi (dane z 2007 roku), co stanowi około 8% ludności świata, głównie biali, czarni i Indianie. Gęstość zaludnienia jest niewielka w porównaniu do średniej gęstości zaludnienia świata i wynosi 21,5 osoby/km². Rozmieszczenie ludności jest bardzo nierównomierne i jest następstwem silnego zróżnicowania warunków środowiska przyrodniczego. Najbardziej zaludnione tereny to: Bermudy – 1189 osób/km² (1994) i Barbados 607 osób/km² (1994), a najmniej zaludnione tereny to obszar Grenlandii (0,2 osób/km² – 1992) i Kanada – 3 osoby/km² (1994). Szczególnie ważnym czynnikiem wpływającym na rozmieszczenie ludności jest fakt, że ogromna powierzchnia kontynentu znajduje się pod wpływem klimatów: polarnego, subpolarnego i umiarkowanie chłodnego, co znacząco ogranicza możliwość trwałego egzystowania człowieka na północy. Kolejnym obszarem o niewielkiej koncentracji ludności są Kordyliery wraz z kotlinami śródgórskimi, a także obszary pustynne i półpustynne. W Ameryce Północnej można również wskazać obszary o wysokiej koncentracji ludności, np. pogranicze kanadyjsko-amerykańskie, północny wschód Stanów Zjednoczonych, niektóre odcinki wybrzeża Oceanu Spokojnego, a także tereny ciągnące się od Meksyku po Gwatemalę. Państwami o największej gęstości zaludnienia w Ameryce Północnej są kraje wyspiarskiej części Ameryki Środkowej.

Podział polityczny Ameryki Północnej[edytuj | edytuj kod]

Ameryka Północna – mapa polityczna

Państwa Ameryki Północnej oraz ich stolice[edytuj | edytuj kod]

Lp. Państwo Stolica Powierzchnia
(w km²)
Ludność
(1 lutego 2010)
1  Antigua i Barbuda Saint John's 442 68 722
2  Bahamy Nassau 13 940 301 790
3  Barbados Bridgetown 431 281 968
4  Belize Belmopan 22 966 279 457
5  Dominika Roseau 754 69 029
6  Dominikana Santo Domingo 48 730 9 234 039
7  Grenada Saint George’s 344 90 006
8  Gwatemala Gwatemala 108 890 15 655 188
9  Haiti Port-au-Prince 27 750 8 108 626
10  Honduras Tegucigalpa 112 090 9 001 204
11  Jamajka Kingston 10 991 2 790 832
12  Kanada Ottawa 9 976 140 33 989 040
13  Kostaryka San José 51 100 4 678 179
14  Kuba Hawana 100 860 13 346 676
15  Meksyk Meksyk 1 972 550 107 563 903
16  Nikaragua Managua 129 494 5 469 109
17  Panama Panama 78 200 4 000 124
18  Saint Kitts i Nevis Basseterre 261 39 952
19  Saint Lucia Castries 616 163 312
20  Saint Vincent i Grenadyny Kingstown 389 117 534
21  Salwador San Salvador 21 040 6 704 932
22  Stany Zjednoczone Waszyngton 9 631 418 308 878 120

Terytoria zależne[edytuj | edytuj kod]

Regiony fizycznogeograficzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Demographia World Urban Areas (May 2014) Demographia (ang.) [dostęp 2014-11-02]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Commons in image icon.svg
WiktionaryPl nodesc.svg
Zobacz hasło Ameryka Północna w Wikisłowniku