Amfipolis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania

Na mapach: 40°49′12″N 23°50′57″E/40,820000 23,849167

Plan miasta
Lew z Amfipolis, postać wysokości 5,30 m[1], z cokołem ponad 8 m.

Amfipolis (gr. Ἀμφίπολις = "dwoiste miasto") – starożytne miasto greckie położone w Tracji na wzgórzu w zakolu rzeki Strymon, zwane niegdyś Ennea Odoi ("Dziewięć Dróg"). Żyzna i nawodniona, bogata także w kruszce okolica; przedmiot rywalizacji kilku lokalnych potęg, następnie kolonia ateńska, najpierw o 10 tysiącach kolonistów, w 465 p.n.e.. Odbudowana, jako Amfipolis, około roku 436 p.n.e. przez Hagnona, syna Nikiasza, nieco w bok od zrujnowanej, wcześniejszej zabudowy kolonii, o nazwie Myrkinos. W czasach Aleksandra Wielkiego główna baza morska, przed wyprawą do Persji. Następnie jeden z głównych ośrodków gospodarczych i mennica Królestwa Macedonii. Aktualnie stanowi teren dawniejszych i nowych, znaczących znalezisk archeologicznych. W szczególności, naukowcy przebadali już setki pochówków, najciekawsze łączone są z okresem Królestwa Macedonii, jednak najważniejsze grobowce tego okresu zapewne wciąż pozostają nieprzebadane.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W czasach starożytnych Amfipolis było ważnym punktem strategicznym. Miasto kontrolowało most na rzece, tym samym ważny szlak handlowy z północnej Grecji do Hellespontu. Przez Amfipolis przechodziły transporty złota i srebra z okolicznych kopalń, a także drzewa używanego do budowy okrętów. Z tego powodu było bardzo ważnym ośrodkiem dla Aten podczas wojny peloponeskiej. Ateny finansowały swą kampanię wojenną dzięki kruszcom z tego okręgu[2].

W roku 424 p.n.e. zajęte przez spartańskiego wodza Brazydasa. W roku 422 p.n.e. Kleon stanął na czele ateńskiej ekspedycji mającej odzyskać miasto dla Aten. Wyprawa zakończyła się klęską, a w bitwie pod Amfipolis zginęli Kleon i Brazydas[3].

W okresie potęgi Królestwa Macedonii twierdza, mennica i jeden z najważniejszych ośrodków gospodaczych państwa. W okresie Aleksandra Wielkiego, jego główny port i baza morska w ojczyźnie, następnie dalej funkcjonujące, obok powstających od 315 p.n.e. hellenistycznych Salonik. Amfipolis było już w tym okresie miastem o dużej zamożności, kosmopolitycznym charakterze i także z własną, bogatą produkcją przedmiotów o wysokim poziomie artystycznym. Znaleziska z tego okresu dowodzą też wciąż silnego wpyłu artystycznego Attyki[4].

W roku 168 p.n.e. Amfipolis przeszło pod panowanie Rzymu i było stolicą prowincji Macedonia Wschodnia. W okresie cesarstwa rzymskiego miasto rozwijało się pomyślnie aż do VI wieku n.e.

Upadek miasta, choć nie całkowity, wiązany jest z najazdami Słowian, w VIII i IX w. n.e.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Lew z Amfipolis – pomnik, wcześniej zapewne nagrobny, ustawiony ok. 300 p.n.e.
  • wzgórze kryjące badany aktualnie, wiadomo już, że największy znany na Bałkanach grobowiec, o obwodzie okręgu, opasanego marmurowym murem 3-metrowej wysokości i 498m długości[5] . Przypuszczalnie to na nim stał niegdyś pomnik lwa, następnie przeniesiony w pobliże drogi.
  • tzw. Długie Mury (7,5 km długości) z wieżami i bramami miejskimi z wieżyczkami strzelniczymi
  • ruiny gimnazjonu z III-II w. p.n.e. – główne wejście stanowiły schody szerokości ponad 15 m, wychodzące na wschód
  • pozostałości kilku bazylik wczesnochrześcijańskich z V i VI w. n.e.
  • ruiny dużej willi z okresu późnego cesarstwa, z mozaikowymi posadzkami przedstawiającymi sceny mitologiczne
  • hellenistyczne domostwo z zachowanymi fragmentami fresków (co jest rzadkością), obecnie znajduje się tu małe muzeum archeologiczne
  • z mennicy Amfipolis pochodzą najbardziej znane z monet Królestwa Macedonii.

Do chwili obecnej, najbardziej znaczącym znaleziskiem jest macedońska korona królewska, uważana za przedmiot kradzieży z nierozpoznanych jeszcze grobów, na terenie Amfipolis, repatriowana do Grecji w roku 2007, z muzeum w USA, staraniem Ministerstwa Kultury[6]. Wielkie oczekiwania rodzą prace archeologiczne, aktualnie prowadzone wewnątrz grobowego wzgórza, datowanego na okres pierwszych kilkunastu lat po śmierci Aleksandra Wielkiego[7]. Geofizycy prognozują tu znaczną liczbę odkryć[8]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Patrz: artykuł i film (gr.), cytujące archeologów, wieloletnio kierujących badaniami Amfipolis]
  2. Hammond, s.382.
  3. Hammond, s.445-446.
  4. Porównaj: artykuł i narracja filmu, oparta o tekst Dimitrisa Lazaridisa, wieloletniego archeologa Amfipolis.
  5. Przykład ilustrowanej relacji prasowej, relacjonującej proces stopniowego otwierania grobu
  6. Historia znaleziska, (gr.).
  7. Przykład ilustrowanej relacji prasowej, z omówieniem znalezisk z dni 6-7 września 2014, przedstawionych przez ministerstwo 7 września
  8. Informacja i zobrazowanie geofizyczne, przekazane mediom 9 września 2014


Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Furio Durando: Grecja. Przewodnik po zabytkach starożytności. Warszawa: Wydawnictwo "Arkady", 2006.
  • N.G.L. Hammond: Dzieje Grecji. tłum. Anna Świderkówna. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1973.
Wikimedia Commons