Aminokwasy endogenne

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Aminokwasy endogenne (gr. éndon – wewnątrz; w domu[1]; ang. DAA – dispensable amino acids) – aminokwasy, które organizm może syntetyzować samodzielnie, w przeciwieństwie do aminokwasów egzogennych, które musi przyjmować systematycznie wraz z pożywieniem.

U różnych organizmów różne aminokwasy można zaliczyć do jednej z tych dwóch grup, ale u większości kręgowców są to te same aminokwasy, co u człowieka. U roślin podziału takiego nie ma, gdyż wszystkie aminokwasy są przez nie wytwarzane wewnątrz organizmu. Dostępne w literaturze zestawienia aminokwasów endogennych różnią się między sobą. Jedne uwzględniają tylko aminokwasy wchodzące w skład białek (aminokwasy biogenne), a inne również takie, które funkcjonują w ustroju jako samodzielne związki chemiczne biorące udział w rozmaitych procesach metabolizmu. Rozbieżności dotyczą także tego, czy zaliczać do aminokwasów endogennych te z nich, które wprawdzie mogą być syntetyzowane wewnątrz organizmu, ale tylko w wyniku przekształcenia aminokwasów egzogennych (aminokwasy względnie endogenne).

Aminokwasy endogenne u człowieka, to:

nazwa polska nazwa angielska skrót skrót
alanina alanine Ala A
asparagina asparagine Asn N
cysteina cysteine Cys C
glicyna glycine Gly G
glutamina glutamine Gln Q
kwas asparaginowy aspartic acid Asp D
kwas glutaminowy glutamic acid Glu E
prolina proline Pro P
seryna serine Ser S
  • Inne aminokwasy
nazwa polska nazwa angielska skrót
cystyna cystine
cytrulina citruline
homoseryna homoserine Hse
hydroksylizyna hydroxylysine Hyl
hydroksyprolina hydroksyproline Hyp
karnityna carnitine
kwas γ-aminomasłowy gamma-aminobutyric acid GABA
ornityna ornithine
tauryna taurine


Istnieją również aminokwasy warunkowo zbędne w pożywieniu (tzw. aminokwasy względnie egzogenne), które mogą być syntetyzowane wewnątrz ustroju z innych aminokwasów egzogennych, jednak przy nieodpowiedniej diecie lub innych zmianach metabolizmu, ich synteza wewnątrzustrojowa może być niewystarczająca, stąd wymagane może być ich przyjmowanie z zewnątrz. Należą do nich:

przy czym arginina i histydyna uważane są za aminokwasy egzogenne u dzieci, a ponadto histydyna jest egzogenna dla osób znacznie zwiększających białkową masę ciała, np. dla kulturystów. Te trzy również są biogenne.

Cysteina, cystyna i tyrozyna są wytwarzane przez organizm człowieka z innych aminokwasów.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy