Ammonici

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Lewant w IX w. p.n.e.

Ammonici – starożytne plemię aramejskie, które w XII w. p.n.e. osiedliło się na terytorium Zajordania, na północy wschód od Moabu, między lewym dopływem Jordanu (Jabbokiem) i rzeką Arnon na południu. Kraj Ammonitów zwany był Ammonem. Według Biblii wywodzące się od młodszej córki Lota. Po ucieczce z Sodomy ukrył się on wraz ze swoimi dwiema córkami w górach, które postanowiły upić ojca tak że z kazirodczego stosunku zrodzili się protoplaści Ammonitów i Moabitów (Rdz 19,30-38)[a].

Według Biblii, kiedy Izraelici nie posiadali jeszcze państwa, Ammonici byli już rządzeni przez króla, rezydującego w Rabbie (dzisiejszy Amman). W okresie Sędziów militarna ekspansja Ammonitów prowadziła do konfrontacji z Izraelitami, zwłaszcza tymi, którzy zamieszkiwali Gilead, jednak Ammonici zapuszczali się także do Przedjordania (walczyć z nimi miał Jefte). Gdy w Izraelu rodziła się monarchia, Ammonici oblegli Jabesz, jednak zostali odparci przez Saula. W okresie rządów Dawida zniewaga okazana posłom izraelskim przez króla Ammonitów, Chanuna, stała się pretekstem do wojny. W jej wyniku Ammon został podbity. Dawid włożył na głowę koronę zdjętą z głowy Milkoma, bóstwa Ammonitów, co można interpretować jako koronowanie się na króla Ammonitów, jak i jedynie jako symboliczny gest objęcia władzy. Wydaje się prawdopodobne, że Dawid ustanowił namiestnika z Ammonickiej rodziny królewskiej[1].

Za sprawą króla Salomona w Izraelu pojawił się kult ammonickiego bóstwa Milkoma. Po jego śmierci Ammonici uniezależnili się i często prowadzili antyizraelską politykę. W 853 p.n.e. ammonicki król Ba'sa brał udział w koalicji, która walczyła z Asyryjczykami w bitwie pod Karkar. W okresie rządów Azariasza i Jotama Ammonici płacili Judzie trybut. Od VIII wieku znajdowali się pod dominacją Asyrii. Był to jednak dla Ammonitów okres rozkwitu, gdyż czerpali oni duże korzyści z handlu. Na życie codzienne Ammonitów znacząco wpływała kultura asyryjska[2].

Po upadku Asyrii Ammonici popadli w zależność od państwa nowobabilońskiego. Wraz z wojskami Nabuchodonozora walczyli z Judą[1]. Później jednak ich polityka wobec Babilonii stała się nieprzyjazna. Król Baalis zlecił zamordowanie babilońskiego namiestnika Judei, Godoliasza. Wraz w Moabem i Edomem walczyli z Babilończykami, jednak ponieśli klęskę, a ich państwo przestało istnieć[3]. Po pokonaniu Babilończyków przez Cyrusa II Ammonici stali się poddanymi perskimi, później dostali się w sferę wpływów helleńskich. Podczas powstania Machabeuszów walczył z nimi Juda Machabeusz. W 64 p.n.e. dostali się pod panowanie rzymskie.

Uwagi

  1. Opowiadania biblijne, prawdopodobnie oparte na motywach ludowych, pogardliwie wyjaśniają pochodzenie obu plemion (Pwt 27,20.22; Kpł 18,6-18). Pomimo rasowego i językowego pokrewieństwa oba narody pozostawały nieustannie w stanie wojny z sąsiadującymi Izraelitami. Por. przypis do Rdz 19,30 w Biblii Tysiąclecia.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Alfred Tschirschnitz: Dzieje ludów biblijnych. Wyd. I. Warszawa: M. Sadren i S-ka, 1994, s. 149-150. ISBN 83-86340-00-3.