Anastasio Somoza Debayle

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Anastasio Somoza Debayle
Data i miejsce urodzenia 5 grudnia 1925
León
Data i miejsce śmierci 17 września 1980
Asunción
Prezydent Nikaragui
Przynależność polityczna Nacjonalistyczna Partia Liberalna
Okres urzędowania od 1 grudnia 1974
do 17 lutego 1979
Poprzednik junta wojskowa
Następca Francisco Urcuyo Maliaños
Okres urzędowania od 1 maja 1967
do 1 maja 1972
Poprzednik Lorenzo Guerrero Gutiérrez
Następca junta wojskowa
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Anastasio Somoza Debayle, zwany Tachito (ur. 5 grudnia 1925 w León, zm. 17 września 1980 w Asunción) – skrajnie prawicowy prezydent i dyktator Nikaragui, krewny dwóch innych dyktatorów tego kraju – syn Anastasio Somozy Garcii i młodszy brat Luisa Somozy Debayle.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Kariera wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Ukończył szkołę w Managui, a do 1946 kształcił się w Akademii Wojskowej West Point w USA[1]. Po powrocie do ojczyzny rozwijał karierę oficera. Początkowo pracował jako generalny inspektor odpowiedzialny za kształcenie młodych kadr. W 1947 dowodził straży przybocznej ojca-prezydenta. W 1948 objął kierownictwo Akademii Wojskowej w Nikaragui. W wieku 24 lat awansował do stopnia szefa sztabu generalnego[2]. W 1956, gdy lewicowy poeta Rigoberto López Pérez zastrzelił jego ojca Anastasio Somozę Garcię, stał się naczelnym dowódcą Gwardii Narodowej. Na 3 lata przed dojściem do władzy otrzymał najwyższą wojskową rangę – stopień generała dywizji.

Prezydentura[edytuj | edytuj kod]

Po śmierci w 1966 tymczasowego prezydenta, R. Schicka, Somoza Debayle kandydował z ramienia Liberalnej Partii Nacjonalistycznej Nikaragui[3]. Po zwycięstwie w wyborach nie zredukował ogromnej korupcji, nepotyzmu i brutalnych represji. Przy gospodarczej pomocy Stanów Zjednoczonych prowadził życie w zbytku, podczas gdy ludności (zwłaszcza wiejskiej) przeważnie brakowało środków do życia[4]. W znacznym stopniu nadzorował nowo powstające stacje telewizyjne. W rękach Somozów znajdowały się zarówno najważniejsze gałęzie przemysłu, jak i sieci wielkich domów handlowych w kraju.

Zgodnie z konstytucją, w 1972 miała upłynąć jego kadencja. Somoza Debayle wyznaczył nowych członków Zgromadzenia Konstytucyjnego, a datę kolejnych wyborów przełożono na rok 1974. Do tego czasu dyktator sprawował nieoficjalną władzę w państwie przy pomocy junty wojskowej. Powrócił na urząd po przyjęciu nowej konstytucji.

Upadek[edytuj | edytuj kod]

Złamanie konstytucji i trudna sytuacja ekonomiczna kraju spowodowały wzrost popularności opozycji. Największe poparcie zyskiwali sandiniści (FSLN), ruch o orientacji lewicowej, który przeprowadzał partyzanckie akcje antyrządowe. Prezydent ogłosił w grudniu 1974 stan wyjątkowy. Prześladowanie opozycjonistów pochłonęło wiele ofiar, przede wszystkim wśród ludności wiejskiej.

Po zamordowaniu przez członków Gwardii Narodowej Pedro Joaquina Chamorro Cardenala, popularnego polityka i przeciwnika Somozów, zwolennicy FSLN zaatakowali Pałac Narodowy w Managui. Oddziały rządowe w krótkim czasie stłumiły rozruchy. Nie powstrzymało to jednak wybuchu powstania narodowego. Stany Zjednoczone wstrzymały pomoc militarno-gospodarczą dla Anastasio Somozy Debayle. W maju 1979 sandiniści ogłosili na terenie całego kraju strajk generalny i zwyciężyli w wojnie domowej, podczas której zginęło ok. 50 tys. ludzi (wliczając także masowe mordy dokonane przez członków Gwardii)[5].

Obalony prezydent wyemigrował z pomocą Amerykanów do Miami na Florydzie, a w sierpniu 1979 – do Asunción w Paragwaju (azylu udzielił mu dyktatorski prezydent Alfredo Stroessner). Tam został zamordowany przez guerillerosa Enrique Gorriarán Merlo, który działał na polecenie nikaraguańskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych: Somoza zginął na miejscu, gdy jego samochód ostrzelano. Olbrzymi majątek dyktatora (ok. pół miliarda dolarów) został przez nowy rząd upaństwiowiony[5].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Był krótkofalowcem, posiadał znak YN1AS.

Przypisy

  1. Bernd Jordan, Aleksander Lenz: Księga 100 polityków stulecia, tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, s. 158 ISBN 83-7060-508-7.
  2. Bernd Jordan, Aleksander Lenz, Księga 100 polityków stulecia, tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, s. 158-159 ISBN 83-7060-508-7.
  3. Tymczasowy prezydent i partia podlegali rodzinie Somozów.
  4. Bernd Jordan, Aleksander Lenz, Księga 100 polityków stulecia, tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, s. 158 ISBN 83-7060-508-7.
  5. 5,0 5,1 Bernd Jordan, Aleksander Lenz: Księga 100 polityków stulecia, tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, s. 159 ISBN 83-7060-508-7.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Bernd Jordan, Aleksander Lenz: Księga 100 polityków stulecia. tłum. A. Sąpoliński, wyd. Interart, Warszawa 1997, s. 158-159 ISBN 83-7060-508-7.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]