Anastazy I z Antiochii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Święty
Anastazy z Antiochii
patriarcha
Data urodzenia w VI wieku
Palestyna
Data śmierci 599
Antiochia
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie 21 kwietnia (kat.),
20 kwietnia/3 maja (praw.)

Anastazy I, patriarcha antiocheński, również: Anastazy z Antiochii lub Anastazy Synaita, cs. Swiatitiel Anastasij Sinaita, patriarch Antiochijski (ur. w Palestynie, zm. 599) – mnich z klasztoru św. Katarzyny na Synaju, patriarcha Antiochii (561-571 i 593-599), autor polemiczno-teologicznych traktatów, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Życie[edytuj | edytuj kod]

Anastazy urodzony w Palestynie, młodość spędził na Synaju, skąd w 557 roku został powołany na stolicę patriarszą Antiochii. Nieustępliwy w obronie ortodoksji, sprzeciwiał się ugodowemu stanowisku cesarza Justyniana I wobec monofizytów, odrzucił jego edykt w sprawie aftartodoketów z 567 roku. W 570 roku został z tego powodu skazany, pod fałszywym zarzutem sprzeniewierzenia dóbr kościelnych, przez cesarza Justyna II na wygnanie do Jerozolimy. Odwołany z wygnania dzięki wstawiennictwu papieża Grzegorza I u cesarza Maurycjusza objął tron patriarszy ponownie po 23 latach, w 593 roku, i pozostał na nim do śmierci w 598 roku[1][2].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Twórczość pisarska Anastazego pochodzi głównie z okresu jego zesłania w Jerozolimie. Zachowało się z niej 5 traktatów dogmatycznych w przekładzie łacińskim. De Sanctissima Trinitate, w którym mówi o wieczności i współistotności Boga Słowa, z Ojcem i Duchem Świętym, polemizując z tryteistami i Janem Filoponem. W De incircumscripto przeprowadza wywód o wiecznej i wszechogarniającej obecności Stwórcy w stworzeniu. De divina oeconomia, id est de incarnatione poświęcone jest Wcieleniu Syna Bożego i hipostatycznej jedności jego dwóch natur, boskiej i ludzkiej. W De passione et impassibilitate Christi rozważa ideę wzajemnego komunikowania się natur w Chrystusie (communicatio idiomatum). Wreszcie w De resurrectione Christi poruszał zagadnienia Męki, zstąpienia do Otchłani, Zmartwychwstania, Wniebowstąpienia i Powtórnego Przyjścia[2]. Zachowały się również trzy homilie Anastazego i mowa wygłoszona do wiernych po jego powrocie z wygnania[3].

Anastazy należy do głównych przedstawicieli neochalcedonizmu[4]. W swej działalności teologicznej zwalczał skrajnych monofizytów - aftartodoketów, przeciwstawiał się Janowi Filoponowi głoszącemu istnienie trzech osób i trzech natur w Trójcy Świętej (tryteizm)[1]. Ścisłym rozumowaniem, logiką wywodu i argumentowania przygotował grunt dla rozwoju scholastyki. Wywarł duży wpływ na swoich następców, szczególnie na Maksyma Wyznawcę i Jana z Damaszku[3].

Tradycja bizantyńska przypisywała Anastazemu ponadto autorstwo opowieści dziejącej się na dworze perskich Sasanidów, w której rozprawiali ze sobą chrześcijanin, poganin, żyd i mag perski. Utwór ma charakter apologetyczny[3].

Wspomnienie liturgiczne[edytuj | edytuj kod]

Wspomnienie liturgiczne św. Anastazego Synaity z Antiochii w Kościele katolickim obchodzone jest 21 kwietnia za Martyrologium Rzymskim. Przypuszcza się, że Baroniusz pomylił go z innym Synaitą (zm. 700), również mnichem z klasztoru na Górze Mojżesza.

W Kościele prawosławnym i greckokatolickim, z uwagi na liturgię według kalendarza juliańskiego, wspomnienie obchodzone jest 20 kwietnia/3 maja[5], tj. 3 maja według kalendarza gregoriańskiego[6].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Jurewicz 1984 ↓, s. 70.
  2. 2,0 2,1 Gracianskij 2008 ↓, s. 243.
  3. 3,0 3,1 3,2 Jurewicz 1984 ↓, s. 71.
  4. Meyendorff 1984 ↓, s. 47.
  5. podwójne datowanie
  6. prep. Anastazy Synaita na cerkiew.pl (oprac. Jarosław Charkiewicz)

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]