Anataz
| Anataz | |||
|
|||
 struktura anatazu |
|||
| Właściwości chemiczne i fizyczne | |||
| Inne nazwy | oktaedryt | ||
| Skład chemiczny | TiO2 (dwutlenek tytanu) | ||
| Twardość w skali Mohsa | 5,5–6 | ||
| Przełam | muszlowy | ||
| Łupliwość | doskonała w dwóch kierunkach | ||
| Układ krystalograficzny | tetragonalny | ||
| Właściwości mechaniczne | Spójność: kruchy | ||
| Gęstość minerału | 3,8–3,9 g/cm³ | ||
| Właściwości optyczne | |||
| Barwa | bezbarwny, różowy, czerwony, żółty, brunatny, niebieski, czarny | ||
| Rysa | biała | ||
| Połysk | metaliczny do diamentowego (tłustawy) | ||
Anataz (gr. anatasis = wydłużenie) – minerał, odmiana polimorficzna dwutlenku tytanu. Po raz pierwszy wzmiankowany w 1738. W 1802 roku L.N.Vauqelin ustalił, że anataz ma analogiczne własności chemiczne jak rutyl. Powstaje z innych minerałów tytanu (np. ilmenitu)[1].
Spis treści |
[edytuj] Właściwości
Parametry komórki elementarnej:
a = 0,37852 nm
b = 0,37852 nm
c = 0,95139 nm
Tworzy kryształy ostro zakończone o postaci podwójnej piramidy. Rzadziej ma pokrój słupkowy lub tabliczkowy. jest jedną z trzech odmian polimorficznych dwutlenku tytanu obok rutylu i brukitu. Jest kruchy, przezroczysty, ciemno zabarwione kryształy wykazują pleochroizm o barwach: żółtobrązowej, zielonkawoniebieskiej, brązowej.
[edytuj] Występowanie
Powszechnie występuje jako składniki skał magmowych i metamorficznych. W żyłach typu alpejskiego, iłach, piaskowcach. Tworzy się z roztworów hydrotermalnych obok kryształu górskiego i adularu. Występuje niemal wyłącznie w formie małych, rozproszonych kryształów.
Miejsca występowania: Szwajcaria – w masywie St.Gothard i Francja – Bourg d'Oisans – połyskujące żółte kryształy, Norwegia – ciemnoniebieski anataz, Rosja – Ural, USA – Kolorado, Brazylia – Minas Gerais, RPA .
W Polsce: występuje w Sudetach, stwierdzony w okolicach Jeleniej Góry, Kowar, Strzelina.
[edytuj] Zastosowanie
- Jest wykorzystywany do produkcji głównie bieli tytanowej,
- do pozyskiwania tytanu.
- ma znaczenie naukowe
- stanowi poszukiwany kamień kolekcjonerski,
- bywa używany jako kamień jubilerski
Przypisy
- ↑ Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 530. ISBN 83-71-83-240-0.
[edytuj] Bibliografia
- Podręczny Leksykon Przyrodniczy – Minerały i kamienie szlachetne
- Atlas mineralogii
- Leksykon Przyrodniczy -Minerały
- R.Hochleitner – Minerały i kryształy
