Andreas Schlüter

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Andrzej Schlüter
Portret-płaskorzeźba Andreasa Schlütera w hali wejściowej ratusza w Hamburgu, ok. 1890
Portret-płaskorzeźba Andreasa Schlütera w hali wejściowej ratusza w Hamburgu, ok. 1890
Data i miejsce urodzenia 20 maja 1660
Gdańsk
Data i miejsce śmierci maj 1714
Sankt Petersburg
Zawód architekt, rzeźbiarz
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
A. Schlüter: pomnik Wielkiego Elektora brandenburskiego księcia Fryderyka Wilhelma (Wielkiego Elektora) na dziedzińcu pałacu w Charlottenburgu, 1689–1706
A. Schlüter: ołtarz i krucyfiks w kościele poreformackim w Węgrowie
A. Schlüter: wystrój rzeźbiarski Pałacu Krasińskich (Rzeczypospolitej) w Warszawie
A. Schlüter: Zeughaus w Berlinie

Andreas Schlüter Młodszy (ur. 20 maja 1660 najprawdopodobniej w Gdańsku lub 20 maja 1664 w Hamburgu[1], zm. 1714 w Sankt Petersburgu[a]) − niemiecki rzeźbiarz i architekt, przedstawiciel nurtu klasycyzującego w sztuce baroku.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Pierwsze nauki pobierał u gdańskiego rzeźbiarza Davida Christopha Sapobiusa (zm. 1710)[2]. Początkowo działał w Polsce, na dworze warszawskim króla Jan III Sobieskiego, współpracując z architektem niderlandzkiego pochodzenia Tylmanem z Gameren (1632–1706)[2]. W okresie hitlerowskiego reżimu "w drodze uznania szczególnych zasług dla kultury niemieckiej na ziemiach polskich" warszawski plac Krasińskich nazwano w latach 1941–1945 imieniem Andreasa Schlütera (niem. Andreas-Schlüter-Platz)[2].

W 1694 Schlüter przeprowadził się do Brandenburgii na dwór księcia Fryderyka Wilhelma, późniejszego króla Prus[2]. 25 czerwca 1694 został wykładowcą rzeźby w nowo powstałej berlińskiej Akademie der Künste[2]. W 1695 odbył dwie podróże studialne do Holandii i Francji, a rok później wyjechał do Włoch, gdzie zapoznał się z dziełami Michała Anioła, Berniniego i Borrominiego[2].

2 listopada 1699 został kierownikiem budowy zamku berlińskiego, a w 1704 objął stanowisko Oberbaudirektor – nadzorował prace nad przebudową zamku królewskiego w Berlinie i sporządził plany pałaców w Charlottenburgu i Poczdamie[2]. Zwolniony ze stanowiska kierownika budowy zamku pod koniec 1706 w związku z aferą budowlaną przy wznoszeniu stumetrowej wieży, która musiała zostać rozebrana z powodu błędów konstrukcyjnych[2]. W 1707, po obsunięciu się ziemi przy pałacu Freienwalde (niem. Schloß Freienwalde) stracił również stanowisko Oberbaudirektora[2]. Po utracie pracy Schlüter przeszedł kryzys twórczy i załamanie nerwowe[2]. Dopiero w 1710 powrócił do architektury, projektując na zlecenia prywatne[2].

1 maja 1713 wstąpił do służby cara Rosji Piotra I Wielkiego i rozpoczął prace m.in. nad Pałacem Letnim[2]. Współpracował z Johannem Friedrichem Braunsteinem i Georgiem Johannem Mattarnovi, którzy kończyli lub rozwijali projekty Schlütera[2]. Zmarł pod koniec maja 1714 w Petersburgu[2].

Wybrane dzieła[edytuj | edytuj kod]

Jego najwybitniejszym dziełem jest dekoracja rzeźbiarska Zeughausu (Starego Arsenału) w Berlinie, składająca się m.in. z 22 zworników przedstawiających głowy ludzi umierających na polu bitwy.

Najważniejszy budynek jego projektu, zamek w Berlinie został zburzony w 1950 po częściowym zniszczeniu podczas II wojny światowej.

Jego pomnik konny księcia Fryderyka Wilhelma na dziedzińcu pałacu w Charlottenburgu, odlany w jednym kawałku wg metody Johanna Jacobiego, to pierwszy tego typu obiekt na terenie Niemiec[2].

W Polsce[edytuj | edytuj kod]

W Niemczech[edytuj | edytuj kod]

  • 1698–1699 – dekoracja Zeughausu (Starego Arsenału) w Berlinie
  • 1699–1707 – Zamek w Berlinie, zniszczony w czasie II wojny światowej i ostatecznie wyburzony przez władze komunistyczne w 1950, choć jego stan pozwalał na odbudowę; zachował się ryzalit wejściowy, przeniesiony w inne miejsce
  • 1689–1706 – pomnik konny Wielkiego Elektora brandenburskiego księcia Fryderyka Wilhelma na dziedzińcu pałacu w Charlottenburgu
  • 1700 – nagrobek Männlicha w kościele św. Mikołaja w Berlinie
  • 1705–1713 – zespół sarkofagów królewskich w berlińskiej katedrze
  • 1711–1712 – willa Kamecke w Berlinie[2] (zburzona)

W Rosji[edytuj | edytuj kod]

  • Letni Pałac Piotra I w Sankt Petersburgu[2]

Dzieła przypisywane Schlüterowi[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. Inne źródła podają jako datę urodzin 13 lipca 1659, patrz Nicolai Bernd: Schlüter, Andreas. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). T. 23. 2007, s. 111–113.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 Robert Bruck: Schlüter , Andreas. W: Allgemeine Deutsche Biographie (ADB). T. 55. 1910, s. 184–194. (niem.)
  2. 2,00 2,01 2,02 2,03 2,04 2,05 2,06 2,07 2,08 2,09 2,10 2,11 2,12 2,13 2,14 2,15 2,16 2,17 2,18 2,19 Nicolai Bernd: Schlüter, Andreas. W: Neue Deutsche Biographie (NDB). T. 23. 2007, s. 111–113.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. M. Karpowicz: Barok w Polsce. Warszawa: 1988.
  2. Sztuka baroku. Architektura. Rzeźba. Malarstwo. Köln: Könemann, 1997.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]