Andriej Amalrik
Andriej Amalrik ((ros.) Андре́й Алексе́евич Амальри́к ) (ur. 12 maja 1938 w Moskwie, zm. 12 listopada 1980 r. w pobliżu Guadalajary) – radziecki i rosyjski pisarz, publicysta, dysydent.
Studiował historię na MGU (1962-1963), z którego został wykluczony za pracę semestralną broniącą teorii normańskiej, odrzuconą przez oficjalną radziecką historiozofię. W maju 1965 r. skazany za pasożytnictwo na 2 i pół roku zesłania na Syberię, został w czerwcu 1966 r. zwolniony i mógł wrócić do Moskwy. Pracował jako nieetatowy współpracownik Agencji Prasowej "Nowosti", a następnie od 1968 r. jako listonosz.
W kwietniu-maju 1969 r. napisał głośny esej "Czy Związek Radziecki przetrwa do 1984 roku?" (Просуществует ли Советский Союз до 1984 года?), w którym przewidywał nieuchronny rozpad ZSRR ze względu np. na możliwą wojnę z Chinami. Wydany na Zachodzie przez Fundacje im. Hercena zawierał w drugim wydaniu (Amsterdam 1970) uwagę: „Otrzymano od autora 4 VII 1969 r., podpisano do druku 7 XI 1969; zgodnie z Ustawą Zasadniczą Królestwa Niderlandów i Konstytucją Zawiazku Socjalistycznych republik Radzieckich wydrukowano bez cenzury prewencyjnej”. 12 maja 1970 roku został aresztowany i przewieziony do Swiedłowska, gdzie został skazany karę 3 lat obozu na podstawie art. 190-1 kodeksu karnego ZSRR za „rozpowszechnianie a priori fałszywych zmyśleń, szkalujących radziecki ustrój społeczny i państwowy”. Po odbyciu tego wyroku i części kolejnego, zasądzonego natychmiast po pierwszym, powrócił do Moskwy w 1975 r. Był członkiem nielegalnej grupy społecznej, znanej później jako Moskiewska Grupa Helsińska.
W czerwcu 1976 roku został zmuszony do emigracji. Zginął w katastrofie samochodowej w Hiszpanii. Pochowano go na cmentarzu Sainte-Geneviève-des-Bois w Paryżu.
W 1991 roku został zrehabilitowany.
[edytuj] Źródła
- Tadeusz Klimowicz, Przewodnik po współczesnej literaturze rosyjskiej i jej okolicach (1917-1996), Wrocław 1996, Towarzystwo Przyjaciół Polonistyki Wrocławskiej, ISBN 83-7091-026-2
- Казак В., Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur ab 1917, РИК «Культура», 1996, ISBN 5-8334-0019-8
[edytuj] Linki zewnętrzne
- А. Амальрик, Просуществует ли Советский Союз до 1984 года? (ros.) [dostęp 2012-02-09]
