Andromeda (mitologia)
malowidło na korynckim naczyniu czarnofigurowym, Altes Museum w Berlinie.
Andromeda (gr. Ἀνδρομέδα Androméda, Ἀνδρομέδη Andromédē, łac. Andromeda) – w mitologii greckiej królewna etiopska.
Uchodziła za córkę Cefeusza (Kefeusa) i Kasjopei oraz za żonę Perseusza[1][2].
Jej matka chełpiła się tym, że jest piękniejsza od Nereid[1][2]. Nimfy poprosiły Posejdona, by ten ukarał królową za jej pychę. Bóg zesłał na jej kraj Ketosa, morskiego potwora[1]. Król Cefeusz udał się do Ammona w oazie Siwa na Pustyni Libijskiej, by przebłagać bogów. Wyrocznia zażądała wydania na ofiarę Andromedy. Gdy lud się o tym dowiedział, zmusił go, by posłuchał rady wyroczni. Andromeda została przykuta do skały i pozostawiona na pożarcie. W ostatniej chwili została uratowana przez Perseusza, powracającego z wyprawy przeciw gorgonie. Perseusz zabił potwora i pojął Andromedę za żonę. W tym samym czasie brat Cefeusza, Fineus, który był zaręczony z Andromedą, uknuł spisek przeciw Perseuszowi. Ten wykrył spisek i ukazując swym wrogom głowę gorgony zamienił ich w kamień. Perseusz zabrał żonę do Argos, a następnie do Tirynsu, gdzie Andromeda urodziła jego synów o imionach Perses, Alkajos, Stenelos, Helehos, Mestor, Elektryon i córkę Gorgofonę.
Bogowie przemienili ją po śmierci w gwiazdozbiór nieba północnego.
Wyobrażenie o królewnie przejawia się w sztukach plastycznych, między innymi w greckim malarstwie wazowym (malowidła wazowe z V wieku p.n.e.), mozaikach, rzymskim malarstwie pompejańskim, rzeźbie, malarstwie (Uwolnienie Andromedy Jacopo Tintoretta, Perseusz i Andromeda i Andromeda Petera Paula Rubensa, Andromeda Rembrandta) i w literaturze (tragedia Andromeda Sofoklesa, tragedia Andromeda Eurypidesa, tragedia Andromeda z 1650 roku autorstwa Pierre’a Corneille[1].
Mityczna Andromeda jest identyfikowana z gwiazdozbiorem Andromedy (Andromeda)[1][3][4]. Widnieje na niebie niedaleko konstelacji, Kasjopei (Cassiopeia), Cefeusza (Cepheus), Perseusza (Perseus), Pegaza (Pegasus), Wieloryba (Cetus), które są z nim mitologicznie powiązane[5][6]. Imieniem królewny nazwano galaktykę – Galaktyka Andromedy (Wielka Mgławica w Andromedzie) oraz rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych – Andromeda (modrzewnica).
[edytuj] Zobacz też
- Andromeda – imię żeńskie
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 45–47. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
- ↑ 2,0 2,1 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 31. ISBN 83-04-04673-3.
- ↑ Anton Hajduk, Ján Štohl (red.): Encyklopédia astronómie. Bratislava: Obzor, 1987, s. 73. (słow.)
- ↑ Marie Benediktová, Petra Písařová: Hvězdy – Názvosloví – Andromeda (cz.). W: Astronomia, Astronomický server Fakulty pedagogické Západočeské univerzity v Plzni [on-line]. 2000–2011. [dostęp 2011-08-09].
- ↑ Carlos Parada: Andromeda (All are constellations) (ang.). W: Greek Mythology Link [on-line]. [dostęp 2010-08-09].
- ↑ Carlos Parada: Constellations and Stars (ang.). W: Greek Mythology Link [on-line]. [dostęp 2011-08-09].
[edytuj] Bibliografia
- Andromeda (ang.). W: Greek myth index [on-line]. 2007. [dostęp 2011-08-09].
- Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 47. ISBN 83-01-03529-3.
- Carlos Parada: Andromeda (ang.). W: Greek Mythology Link [on-line]. [dostęp 2011-08-09].
- Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 32: Andromeda (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2011-08-09].
- William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1867, T. 1, s. 173: Andromeda (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2011-08-09].
