Andromeda (mitologia)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ketos, Perseusz i Andromeda, malowidło na korynckim naczyniu czarnofigurowym, Stare Muzeum, Berlin
Edward Poynter: Andromeda, obraz olejny na płótnie, 1869 r., prywatna kolekcja

Andromeda (gr. Ἀνδρομέδα Androméda, Ἀνδρομέδη Andromédē, łac. Andromeda) – w mitologii greckiej królewna etiopska.

Uchodziła za córkę Cefeusza (Kefeusa) i Kasjopei oraz za żonę Perseusza[1][2].

Jej matka chełpiła się tym, że jest piękniejsza od Nereid[1][2]. Nimfy poprosiły Posejdona, by ten ukarał królową za jej pychę. Bóg zesłał na jej kraj Ketosa, morskiego potwora[1]. Król Cefeusz udał się do Ammona w oazie Siwa na Pustyni Libijskiej, by przebłagać bogów. Wyrocznia zażądała wydania na ofiarę Andromedy. Gdy lud się o tym dowiedział, zmusił go, by posłuchał rady wyroczni. Andromeda została przykuta do skały i pozostawiona na pożarcie. W ostatniej chwili została uratowana przez Perseusza, powracającego z wyprawy przeciw gorgonie. Perseusz zabił potwora i pojął Andromedę za żonę. W tym samym czasie brat Cefeusza, Fineus, który był zaręczony z Andromedą, uknuł spisek przeciw Perseuszowi. Ten wykrył spisek i ukazując swym wrogom głowę gorgony zamienił ich w kamień. Perseusz zabrał żonę do Argos, a następnie do Tirynsu, gdzie Andromeda urodziła jego synów o imionach Perses, Alkajos, Stenelos, Helehos, Mestor, Elektryon i córkę Gorgofonę.

Bogowie przemienili ją po śmierci w gwiazdozbiór nieba północnego.

Wyobrażenie o królewnie przejawia się w sztukach plastycznych, między innymi w greckim malarstwie wazowym (malowidła wazowe z V wieku p.n.e.), mozaikach, rzymskim malarstwie pompejańskim, rzeźbie, malarstwie (Uwolnienie Andromedy Jacopo Tintoretta, Perseusz i Andromeda i Andromeda Petera Paula Rubensa, Andromeda Rembrandta) i w literaturze (tragedia Andromeda Sofoklesa, tragedia Andromeda Eurypidesa, tragedia Andromeda z 1650 roku autorstwa Pierre’a Corneille[1].

Mityczna Andromeda jest identyfikowana z gwiazdozbiorem Andromedy (Andromeda)[1][3]. Widnieje na niebie niedaleko konstelacji, Kasjopei (Cassiopeia), Cefeusza (Cepheus), Perseusza (Perseus), Pegaza (Pegasus), Wieloryba (Cetus), które są z nim mitologicznie powiązane[4][5]. Imieniem królewny nazwano galaktykę – Galaktyka Andromedy (Wielka Mgławica w Andromedzie) oraz rodzaj roślin z rodziny wrzosowatych – Andromeda (modrzewnica).

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 45–47. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
  2. 2,0 2,1 Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 31. ISBN 83-04-04673-3.
  3. Anton Hajduk, Ján Štohl (red.): Encyklopédia astronómie. Bratislava: Obzor, 1987, s. 73. (słow.)
  4. Carlos Parada: Andromeda (All are constellations) (ang.). maicar.com. [dostęp 2010-08-09].
  5. Carlos Parada: Constellations and Stars (ang.). maicar.com. [dostęp 2011-08-09].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Andromeda (ang.). mythindex.com. [dostęp 2011-08-09].
  2. Marie Benediktová, Petra Písařová: Hvězdy – Názvosloví – Andromeda (cz.). astronomia.zcu.cz. [dostęp 2011-08-09].
  3. Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 47. ISBN 83-01-03529-3.
  4. Carlos Parada: Andromeda (ang.). maicar.com. [dostęp 2011-08-09].
  5. Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 32: Andromeda (ang.). ancientlibrary.com. [dostęp 2011-08-09].
  6. William Smith: A Dictionary of Greek and Roman biography and mythology: Andromeda (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-12].
  7. Harry Thurston Peck: Harpers Dictionary of Classical Antiquities, 1898: Andromeda (ang.). perseus.tufts.edu. [dostęp 2012-05-12].