Andrzej

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy imienia. Zobacz też: inne znaczenia.

Andrzejimię męskie pochodzenia greckiego. Pochodzi od greckiego imienia będącego zdrobnieniem od imion złożonych zawierających wyraz aner – "człowiek, mężczyzna, taki jak mężczyzna" (inne źródło tłumaczy je też jako: "dzielny, mężny"). Pierwotny grecki Andréas, poprzez łacińskie imię Andreas, rozwinął się w języku polskim w imię Andrzej[1]. Nosił je jeden z apostołów. Imię występuje także w Biblii.

Andrzej imieniny obchodzi 6 stycznia, 19 stycznia, 26 stycznia, 2 lutego, 4 lutego, 12 kwietnia, 27 kwietnia, 13 maja, 15 maja, 16 maja (dzień śmierci św. Andrzeja Boboli), 17 maja, 25 maja, 29 maja, 30 maja, 3 czerwca, 4 lipca, 12 lipca, 13 lipca, 16 lipca, 21 lipca, 4 sierpnia, 19 sierpnia, 29 sierpnia, 20 września, 23 września, 17 października, 20 października, 1 listopada, 10 listopada, 24 listopada, 28 listopada, 30 listopada (św. Andrzeja Apostoła) i 10 grudnia.

Popularność imienia[edytuj | edytuj kod]

Jest to jedno z najpopularniejszych imion męskich noszonych w Polsce – obecnie (stan na marzec 2009) na trzecim miejscu pod względem występowania wśród imion męskich (zajmuje piąte miejsce wśród imion w ogóle)[2].

Formy zamienne[edytuj | edytuj kod]

W dawnych czasach, jak można przeczytać w księgach metrykalnych z XVII-XVIII w., zwykle stosowano polską formę tego imienia: Jędrzej. Im później w czasie (np już w wieku XIX), tym więcej w księgach chrztów można przeczytać nadanych imion w formie "Andrzej". Obecnie można spotkać się właściwie tylko ze zdrobniałymi formami: "Jędrek", "Jędruś", zwłaszcza w relacjach osób bliskich.

Formy zdrobniałe i kolokwialne[edytuj | edytuj kod]

Imię to, chociaż jest bardzo popularne, to jednak nie posiada wielu form zdrobniałych, co jest raczej dziwne dla języka polskiego. Jedyne naprawdę popularne zdrobnienie tego imienia (oprócz Jędrek i Jędruś) to "Andrzejek". Czasami można także spotkać się z "Endrju", "Endi" lub "Andy" (z języka angielskiego), "Andriusza", "Andriuszka", "Griusza" lub "Gruszeńka" (z języka rosyjskiego, zwłaszcza na wschodzie kraju) bądź też Ondrasz, Ondraszek (z języka słowackiego, szczególnie na południu Polski) ale są one zwykle stosowane w formie żartobliwej i raczej rzadko.

Forma żeńska[edytuj | edytuj kod]

W języku polskim istnieje, choć jest rzadko spotykana, żeńska forma tego imienia: Andrzeja (a także Ondrzeja).

Część osób błędnie wywodzi z niego źródłosłów żeńskich imion: Angelina, Angela i Angelika; szczególnie dla spolszczonych form zapisu tych imion: Andżelina, Andżela i Andżelika (a zwłaszcza dla niepoprawnych ortograficznie, ale występujących czasem form zapisu: Andrzelina, Andrzela i Andrzelika). W innych językach forma żeńska ma postać: Andrea (Ameryka Północna, Europa, Australia i Nowa Zelandia). Jednakże we Włoszech Andrea to imię męskie, ekwiwalent imienia Andrzej.

Święto związane z tym imieniem[edytuj | edytuj kod]

Z imieninami obchodzonymi w dniu 30 listopada związane jest święto "Dnia św. Andrzeja", zwane także "Andrzejkami".

Przysłowia i powiedzenia związane z tym imieniem[edytuj | edytuj kod]

  • Gdy święty Andrzej ze śniegiem przybieży, sto dni śnieg na polu leży.
  • Kiedy na Andrzeja poleje, cały rok nie w porę rolę moczy, suszy.
  • Na świętego Andrzeja dziewkom z wróżby nadzieja.
  • Na świętego Andrzeja trza kożucha dobrodzieja.
  • Święty Andrzej wróży szczęście i szybkie zamęście
  • Śnieg na Andrzeja dla zboża zła nadzieja.
  • Jeżeli na świętego Andrzeja wiatr i mgła, to od Bożego Narodzenia będzie sroga zima.
  • Gdy w Andrzeja deszcz lub słota, w grudniu drogi bez błota

Odpowiedniki w innych językach[edytuj | edytuj kod]

Imię to jest popularne na całym świecie i ma wiele lokalnych mutacji:

Znane osoby noszące to imię[edytuj | edytuj kod]

Znane postacie fikcyjne noszące to imię[edytuj | edytuj kod]

Nazwiska wywodzące się od tego imienia[edytuj | edytuj kod]

Nazwiska wywodzące się od tego imienia — polskie[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzejczak – znani nosiciele:
Andrzejczak, Felicjan (ur. 1948) – polski wokalista rockowy
Andrzejczak, Leszek (ur. 1959) – polski hokeista na trawie
  • Andrzejewski – znani nosiciele:
Andrzejewski, Andrzej (ur. 1976) – polski aktor
Andrzejewski, Jerzy (1909-1983) – polski pisarz
Andrzejewski, Krzysztof (ur. 1983) – polski siatkarz
Andrzejewski, Piotr – (ur. (1962) – polski aktor
Andrzejewski, Piotr (ur. 1942) – polski działacz polityczny, adwokat
Andrzejewski, Roman (1888-1964) – polski działacz ruchu robotniczego
Andrzejewski, Roman (1938-2003) – polski duchowny katolicki, biskup
Andrzejewski, Ryszard (Peja) (ur. 1976) – polski raper
Andrzejewski, Wiesław (1931-1993) – polski pisarz
  • Andrzejewicz – znani nosiciele:
Andrzejewicz, Gosia (ur. 1984) – polska piosenkarka

Nazwiska wywodzące się od tego imienia — obce[edytuj | edytuj kod]

  • Anders – znani nosiciele:
Anders, Artur (1896-1976) – niemiecki polityk
Anders, Thomas (ur. 1963) – piosenkarz niemiecki, kompozytor i producent (Modern Talking)
Anders, Władysław (1892-1970) – polski generał
  • Andersen – znani nosiciele:
Andersen, Elmer (1909-2004) – polityk amerykański
Andersen, Hans Christian (1805-1875) – duński pisarz i poeta
Andersen, Hans Niklas (ur. 1980) – duński żużlowiec
Andersen, Vita (ur. 1944) – duńska pisarka i poetka
  • Anderson – znani nosiciele:
Anderson, Alfred (1896-2005) – szkocki weteran wojenny
Anderson, C. Elmer (1912-1998) – polityk amerykański
Anderson, Carl David (1905-1991) – fizyk amerykański, noblista
Anderson, Carl Johan (1827-1867) – podróżnik, badacz Afryki
Anderson, Ethel (1883-1958) – poetka australijska
Anderson, Gillian (ur. 1968) – amerykańska aktorka
Anderson, Glenn (ur. 1960) – kanadyjski hokeista zawodowy
Anderson, Ian (ur. 1947) – muzyk rockowy, lider zespołu Jethro Tull
Anderson, Jack (1922-2005) – dziennikarz amerykański
Anderson, Jon (ur. 1944) – wokalista rockowy, lider zespołu Yes
Anderson, Kevin J. – pisarz amerykański
Anderson, Lindsay (1923-1994) – brytyjski reżyser filmowy
Anderson, Malcolm (ur. 1935) – tenisista australijski
Anderson, Michael (1959-2003) – astronauta amerykański
Anderson, Pamela (ur. 1967) – aktorka i modelka amerykańska
Anderson, Poul (1926-2001) – amerykański pisarz science-fiction
Anderson, Richard Dean (ur. 1950) – aktor amerykański
Anderson, Shawn (ur. 1968) – kanadyjski hokeista zawodowy
Anderson, Stig (1930-1997) – szwedzki producent muzyczny, menedżer grupy ABBA
  • Anderssen – znani nosiciele:
Anderssen, Adolf (1818-1879) – niemiecki szachista
  • Andersson – znani nosiciele:
Andersson, Benny (ur. 1946) – muzyk szwedzki (Abba)
Andersson, Bibi (ur. 1935) – aktorka szwedzka
Andersson, Kennet (ur. 1967) – szwedzki piłkarz
Andersson, Ulf (ur. 1951) – szwedzki szachista
  • Andersz – znani nosiciele:
Andersz, Alan (ur. 1988) – polski aktor filmowy
Andersz, Tadeusz (1918-2007) – polski dowódca wojskowy
  • Andrae - znani nosiciele:
Andrae, Björn (ur. 1981) – niemiecki siatkarz
  • André – znani nosiciele:
André, Arnaldo (ur. 1943) – aktor paragwajski
Andre, Carl (ur. 1935) – amerykański artysta minimalistyczny
André, Maurice (ur. 1933) – trębacz francuski
  • Andreas – znani nosiciele:
Andreas-Salome, Lou (1861-1937) – pisarka rosyjska
  • Andreae – znani nosiciele:
Andreae, Volkmar (1879-1962) – kompozytor szwajcarski
  • Andrejew – znani nosiciele:
Andrejew, Piotr (ur. 1947) – polski reżyser filmowy, scenarzysta
  • Andrejuk – znani nosiciele:
Andrejuk, Przemysław (ur. 1977) – polityk polski, lekarz
  • Andresen – znani nosiciele:
Andresen, Frode (ur. 1973) – biathlonista norweski
  • Andress – znani nosiciele:
Andress, Herb (1935-2004) – aktor niemiecki
Andress, Ursula (ur. 1936) – aktorka szwajcarska
  • Andrews – znani nosiciele:
Andrews, Bruce (ur. 1948) – poeta amerykański
Andrews, Marvin (ur. 1980) – piłkarz z Trynidadu i Tobago
Andrews, Thomas (1873-1912) – brytyjski konstruktor statków
  • Andrić – znani nosiciele:
Andrić, Ivo (1892-1975) – powieściopisarz, nowelista i poeta jugosłowiański
  • Andrejew – znani nosiciele:
Andriejew, Igor (ur. 1983) – tenisista rosyjski
Andriejew, Piotr (zm. po 1898) – wojskowy rosyjski, prezes Warszawskich Teatrów Warszawskich
  • Andriolli – znani nosiciele:
Andriolli, Michał Elwiro (1836-1893) – polski rysownik, ilustrator i malarz
  • Andrus – znani nosiciele:
Andrus, Artur (u. 1971) – polski dziennikarz i poeta
  • Andrusak – znani nosiciele:
Andrusak, Greg (u. 1969) – hokeista kanadyjski
  • Andrys – znani nosiciele:
Andrys, Leonard (XVIII wiek) – polski architekt
  • Andryszak – znani nosiciele:
Andryszak, Aleksander (ur. 1955) – polski polityk, poseł na Sejm
  • Ondráš / Ondrášková – znani nosiciele:
Ondrášková, Zuzana (ur. 1980) – czeska tenisistka

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Bez protestów o Andrei (artykuł w Komunikatach Rady Języka Polskiego nr 1/97) (dostęp z 20 stycznia 2013) – uwagi o imieniu Andrea, Andrzeja i Ondrzeja
  2. portal Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji [1] (brak szczegółowego linku)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]