Andrzej Galica

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Andrzej Galica
Andrzej Galica
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 27 listopada 1873
Biały Dunajec
Data śmierci 6 czerwca 1945
Przebieg służby
Lata służby 1914-1931
Stanowiska dowódca Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu
Późniejsza praca poseł i senator RP, literat
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (trzykrotnie) Oficer Legii Honorowej (Francja)
Commons Multimedia w Wikimedia Commons

Andrzej Galica (ur. 27 listopada 1873 r. w Białym Dunajcu na Podhalu - zm. 6 czerwca 1945 r. w swoim majątku Majdan (dziś gmina Łęki Szlacheckie niedaleko Piotrkowa Trybunalskiego[1])) – generał brygady Wojska Polskiego, legionista, uczestnik walk o niepodległość II Rzeczypospolitej, twórca formacji strzelców podhalańskich, polityk, działacz regionalny ruchu podhalańskiego, literat.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Był dzieckiem Macieja i Marii ze Skupniów. W 1897 r. ukończył gimnazjum im. Bartłomieja Nowodworskiego w Krakowie[2].

Studiował na politechnikach we Lwowie i Wiedniu, gdzie uzyskał stopień inżyniera (specjalność: budowa dróg i mostów[3]). W tym okresie działał też w Związku Strzeleckim. Literat – razem z Władysławem Orkanem, Andrzejem Stopką, Józefem Jedliczem i innymi tworzył tzw. szkołę podhalańską.

Od sierpnia 1914 roku do września 1917 roku służył w Legionach Polskich, był dowódcą batalionu uzupełnień w Wiedniu (awans na kapitana otrzymał we wrześniu 1914 roku). Od maja 1915 roku do listopada 1916 roku był dowódcą batalionu w 4 i 6 Pułku Piechoty Legionów (awans na na majora otrzymał we wrześniu 1915 roku, awans na podpułkownika otrzymał w październiku 1916 roku). Od listopada 1916 roku do września 1917 roku był dowódcą 4 Pułku Piechoty. Od września 1917 roku do lutego 1918 roku był inspektorem wyszkolenia Polskiego Korpusu Posiłkowego.

Po przejściu II Brygady przez front został internowany na Węgrzech, a następnie jako austriacki oficer rezerwy został wysłany na front włoski.

Od listopada 1918 roku do września 1919 roku był organizatorem i dowódcą oddziałów podhalańskich. Od września 1919 roku do marca 1920 roku był dowódcą Brygady Górskiej. Następnie od marca 1920 roku do sierpnia 1926 roku dowodził 21 Dywizją Piechoty Górskiej. 1 maja 1920 roku zatwierdzony został w stopniu generała podporucznika z dniem 1 kwietnia 1920 roku, a 3 maja 1922 roku zweryfikowany został w stopniu generała brygady ze starszeństwem z 1 czerwca 1919 roku. W okresie od sierpnia 1926 roku do października 1930 roku był dowódcą Okręgu Korpusu Nr X w Przemyślu.

W 1931 roku przeszedł w stan spoczynku. Zajął się polityką oraz działalnością w regionalnym ruchu podhalańskim. Był kolejno posłem na Sejm (1928-1935) i senatorem (1935-1939).[3]

Zmarł 6 czerwca 1945 roku w swoim majątku Majdan, został pochowany na cmentarzu parafialnym w niedalekich Bęczkowicach.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

  • Janosik: pieśń dramatyczna w 4 aktach, Warszawa: Poleski Posterunek Wydawniczy”Placówka“, 1922 (Warszawa: W. Piekarniak).
  • Przysięga: urywek z życia współczesnego na Podhalu w trzech odsłonach, Kraków: Z. Klemensiewicz, 1909 (Kraków: Druk. Ludowa).
  • Robert Szporn: dramat w 4 aktach, Kraków:”Książka“, 1912 (Kraków: Druk. Ludowa).
  • Twierdzą nam będzie każdy próg: utwór dramatyczny w 3-ch aktach z prologiem i inwokacją: osnuty na tle walk o Lwów: (wyszczególniony w 1928 r. na konkursie magistratu Lwowsk.), Przemyśl: J. Styfi, [1929] (Przemyśl: J. Styfi).

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 1973, po kilku miesiącach starań, m.in. dzięki wsparciu materialnemu i organizacyjnemu udzielonemu przez Stanisława Fita z Czarnego Dunajca, byłego podkomendnego generała Galicy, prochy generała zostały sprowadzone na Podhale, gdzie 20 października pochowano je w kwaterze legionistów na Nowym Cmentarzu przy ul. Nowotarskiej w Zakopanem. W uroczystym pogrzebie uczestniczyli m.in. przedstawiciele władz administracyjnych Zakopanego, Zarząd Główny Związku Podhalan, przedstawiciele Zarząd Główny Związku Podhalan w U.S.A., duchowieństwo z ks. kanonikiem Władysławem Curzydłą (proboszczem Parafii Najświętszej Rodziny) na czele. Przemówienia pogrzebowe wygłosili: ks. prałat Jan Krupiński, red. Włodzimierz Wnuk, gen. Mieczysław Boruta-Spiechowicz, pisarz Adam Pach, Józef Obrochta i dr Wincenty Galica[2].

  • Już w 1919 r. gen. Galica otrzymał godność honorowego obywatela Nowego Targu.[3]
  • Imieniem Generała Andrzeja Galicy nazwano ulice w Bielsku Białej[5], Nowym Sączu[6], Nowym Targu[7], Zakopanem[8] oraz w Białym Dunajcu.
  • Andrzej Galica jest też patronem Gminnego Ośrodka Kultury w Białym Dunajcu)[9].
  • Przed Urzędem Gminy w Białym Dunajcu stoi pomnik generała Andrzeja Galicy, ufundowany w 2000 przez górali z Chicago[10].
  • W miejscu przy ul. Skupniowej w Białym Dunajcu, gdzie stał dom w którym urodził się generał, ustawiona została tablica pamiątkowa[9]
  • 14 maja 2008 odsłonięto tablicę pamiątkową ku czci gen. brygady Andrzeja Galicy w Domu Podhalan w Chicago, wyryto na niej słowa będące zawołaniem generała: „Kieb co, kany co, abo co, to my som” z podpisem: Związek Podhalan oraz dowództwo 21 Brygady Strzelców Podhalańskich w darze dla wszystkich członków Związku Podhalan w Ameryce Północnej. Chicago 14 maja 2008 roku. Tablicę odsłonił dowódca 21 Brygady Strzelców Podhalańskich, gen. bryg. Tomasz Bąk, który przybył do Chicago wraz z dowódcą 5 Batalionu Strzelców Podhalańskich, podpułkownikiem Zbigniewem Ząbkiem[10].
  • Jego imię nosi też Koło nr 8 Związku Podhalan w Północnej Ameryce[10].

Przypisy

  1. Kozłowska Aleksandra Anna: Generał Galica i Tatry, w: "Tatry" nr 1 (47), zima 2014, s. 107-111, ISSN 0867-4531
  2. 2,0 2,1 Wincenty Galica: Generał Andrzej Galica. www.gokbialydunajec.pl, 1985. [dostęp 1 maja 2012].
  3. 3,0 3,1 3,2 Galica Andrzej, w: Radwańska-Paryska Zofia, Paryski Witold Henryk: "Wielka Encyklopedia Tatrzańska", Wydawnictwo Górskie, Poronin 1995, s. 296, ISBN 83-7104-008-3;
  4. 12 maja 1931 „za pracę w dziele odzyskania Niepodległości” M.P. z 1931 r. Nr 111, poz. 163
  5. Ulica w Bielsku-Białej na wikimapia.org.
  6. Ulica w Nowym Sączu na wikimapia.org.
  7. Ulica w Nowym Targu na wikimapia.org.
  8. Ulica w Zakopanem na wikimapia.org.
  9. 9,0 9,1 Patron: Generał Andrzej Galica. gokbialydunajec.pl. [dostęp 1 maja 2012].
  10. 10,0 10,1 10,2 Andrzej Baraniak: Gen. Andrzej Galica w Domu Podhalan. dziennikzwiazkowy.com, „Dziennik Związkowy”, Chicago, 22 Maja 2008. [dostęp 1 maja 2012].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Aleksandra Anna Kozłowska, Góral generałem - Andrzej Galica. Biografia żołnierza, polityka i literata, Dom Wydawniczy Księży Młyn, Łódź 2013, ss. 588.
  • Jan Lubicz-Pachoński, Galica Andrzej, [w:] Polski Słownik Biograficzny 1948 T.7 s.222-224,bibliogr.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione
  • Andrzej Suchcitz, Generałowie wojny polsko-sowieckiej 1919-1920. Mały słownik biograficzny, Ośrodek Badań Historii Wojskowej Muzeum Wojska w Białymstoku, Białystok 1993
  • Piotr Stawecki, Słownik biograficzny generałów Wojska Polskiego 1918-1939, Wydawnictwo Bellona, Warszawa 1994, ISBN 83-11-08262-6.
  • Irena Łukaszka, Barabara Słuszkiewicz, Gen. Andrzej Galica (1873-1945), [w:] Obywatele honorowi miasta Nowego Targu. Nowy Targ 2000 s.38-42,portr.
  • Aleksandra Anna Kozłowska, Góral generałem-rzecz o Andrzeju Galicy (1873-1945), [w:] Prace Naukowe WSP w Częstochowie. Ser.Zeszty Historyczne 2003 z.VIII s.65-76
  • Stanisław Kałamacki, Magdalena Sokalska-Żegleń, Andrzej Galica (1873-19450, [w:] Parnas zakopiański. Zakopane 2010 „Stanmar” s.31-36.