Andrzej Kijowski (krytyk)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Andrzej Kijowski
Dom Aktora w Skolimowie, 1973, fot. A.T.Kijowski
Dom Aktora w Skolimowie, 1973, fot. A.T.Kijowski
Data i miejsce urodzenia 29 listopada 1928
Kraków, Polska
Data i miejsce śmierci 29 czerwca 1985
Warszawa, Polska
Zawód pisarz, scenarzysta
Odznaczenia
Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Andrzej Kijowski w Wikicytatach
Strona internetowa

Andrzej Kijowski (ur. 29 listopada 1928 w Krakowie, zm. 29 czerwca 1985 w Warszawie) – polski krytyk literacki, eseista, prozaik i scenarzysta. Mąż Kazimiery Kijowskiej i ojciec Andrzeja Tadeusza Kijowskiego. Absolwent Uniwersytetu Jagiellońskiego. Czołowy przedstawiciel tzw. krakowskiej szkoły krytyki literackiej.

Felietonista m.in. „Przeglądu Kulturalnego” i „Tygodnika Powszechnego”. Wieloletni redaktor „Twórczości”, gdzie publikował słynne Kroniki Dedala. Autor rezolucji pisarzy polskich przeciwko cenzurze przyjętej 29 lutego 1968 po zdjęciu dejmkowskich Dziadów. W latach 19671968 kierownik literacki Teatru Dramatycznego m.st. Warszawy. Usunięty po wydarzeniach marcowych.

Jeden z twórców Polskiego Porozumienia Niepodległościowego. Członek-założyciel, wykładowca i członek rady programowej Towarzystwa Kursów Naukowych. Uczestnik Kongresu Kultury Polskiej w 1981[1] W sezonie 1981 dyrektor Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie. Złożył rezygnację w związku z wprowadzeniem stanu wojennego, w lutym 1982 r. po opuszczeniu Jaworza, gdzie był internowany.

Zmarł na czerniaka[2].

Od 1985 przyznawana jest w dziedzinie literatury Nagroda im. Andrzeja Kijowskiego.

6 marca 2008 Prezydent RP Lech Kaczyński przyznał Andrzejowi Kijowskiemu pośmiertnie Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Zbiory krytyczne[edytuj | edytuj kod]

  • Różowe i czarne (1957) felietony
  • Miniatury Krytyczne (1961) felietony
  • Sezon w Paryżu (1962) esej
  • Arcydzieło nieznane (1964) felietony
  • Maria Dąbrowska 1964, studium monograficzne o pisarce
  • Listopadowy wieczór (1971), tom traktujący o dekadzie przedpowstaniowej – o czasach bezpośrednio poprzedzających wybuch powstania listopadowego.
  • Szósta dekada (1972) felietony
  • Niedrukowane (1977),II wyd.(1978) – teksty polityczne
  • Podróż na najdalszy Zachód (1982) esej
  • O dobrym Naczelniku i niezłomnym Rycerzu (1984) esej
Nagrobek Andrzeja Kijowskiego na warszawskich Powązkach. Projekt: prof. Jerzy Jarnuszkiewicz

Zbiory krytyczne opublikowane po śmierci[edytuj | edytuj kod]

  • Ethos społeczny literatury polskiej (1985) teksty polityczne
  • Tropy (1986) eseje religijne
  • Gdybym był królem (1988) felietony
  • Bolesne Prowokacje (1989) eseje polityczne
  • Granice Literatury. T.I-II (1990) pisma wybrane
  • Rachunek naszych słabości (1994) eseje polityczne
  • Dziennik t. I. 1955-1969 (1998)
  • Dziennik t. II 1970-1977 (1998)
  • Dziennik t. III 1978-1985 (1999)
  • Rytuały oglądania (2005) felietony teatralne

Opowiadania[edytuj | edytuj kod]

  • Diabeł, Anioł i Chłop (1955) opowiadania
  • Pięć opowiadań (1957) opowiadania
  • Oskarżony (1959) opowiadanie
  • Pseudonimy (1964) opowiadania
  • Dyrygent i inne opowiadania (1983) opowiadania

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • Dziecko przez ptaka przyniesione (1968) powieść poetycka
  • Grenadier-król (1972) powieść poetycka

Scenariusze filmowe[edytuj | edytuj kod]

Dedal (pseudonim)[edytuj | edytuj kod]

Pseudonim literacki używany przez Andrzeja Kijowskiego w latach 1968–1984. Jego przyjęcie łączyło się z objęciem pisarza zapisem cenzury na publikowanie pod nazwiskiem w związku z jego zaangażowaniem w działalność opozycyjną.

Pseudonimem „Dedal” podpisywał przeglądy prasy i kroniki kulturalne publikowane na łamach miesięcznikaTwórczość”. Z czasem rubryka ta przekształciła się w osobny felieton Dedala, którym powszechnie rozpoznawany autor posługiwał się niezależnie od aktualnego nasilenia polityki tzw. „rozrzedzania” nazwisk dysydentów realizowanej przez GUKPPiW.

Powstałe w ten sposób teksty złożyły się na wydany w rok po śmierci krytyka – już pod nazwiskiem, ostatni autorski wybór felietonów Andrzeja Kijowskiego zatytułowany:

Nagrody i ordery[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Literatura[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]