Andrzej Lubieniecki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Andrzej Lubieniecki tzw. starszy (ur. ok. 1551, zm. 6 lutego 1623 w Siedliskach) – duchowny, historyk i pisarz ariański.

Jego rodzina, pierwotnie osiadła na Kujawach przeniosła się do województwa lubelskiego. Był synem Stanisława, i Katarzyny z Sobieskich, wyznawców kalwinizmu. Jego braćmi byli Paweł, Krzysztof Lubieniecki (starszy) i Stanisław Lubieniecki (starszy). Uczęszczał od 1560 roku do gimnazjum kalwińskiego w Bychawie[1], w tym samym roku wziął wraz z ojcem udział w dwu synodach kalwińskich w Bychawie. W 1569 brał udział w obradach Sejmu w Lublinie, podczas którego została uchwalona Unia lubelska[2]. Od 1573 studiował w Paryżu, następnie był dworzaninem Henryka Walezego i Stefana Batorego.

Po roku 1583 Lubieniecki stał się wyznawcą doktryny braci polskich[3]. Gdy był duchownym zboru w Śmiglu, zaprzyjaźnił się i zaczął współpracować z Faustem Socynem. Następnie został duchownym (ministrem zboru) w Hoszczy na Wołyniu. Brał udział w synodach braci polskich w Rakowie w 1601 i 1602, gdzie zamieszkał. Mianowano go sekretarzem synodu i scholarchą Akademii Rakowskiej.

Około 1616 Lubieniecki napisał swoje najważniejsze dzieło: Poloneutichia abo Królestwa Polskiego szczęście, a przy tym i W. Księstwa Litewskiego. A potem tegoż szwankowanie w roku 1612 i 1613 (opublikowane po raz pierwszy w 1843 roku[4], a w całości w 1982). Dzieło opisuje historię Polski, ze szczególnym uwzględnieniem okresu 15061616. W tej książce Lubieniecki podkreślał, że za naruszanie swobód wyznaniowych Bóg zawsze karał Polskę klęskami w polityce zagranicznej i wewnętrznej. Pisał również poezje i pisma polemiczne. W latach 1617-1619 prowadził Księgę przyjaciół (Liber amicorum), która zawiera około 200 wpisów polskich i cudzoziemskich antytrynitarzy.

W 1620 Lubieniecki zamieszkał w majątku ziemskim swojego brata Pawła w Wysokiem, następnie mieszkał w Krupem i w Siedliskach, gdzie zmarł. Został pochowany w Suchodołach.

Jego synem był Andrzej Lubieniecki (młodszy), również historyk, zajmujący się dziejami antytrynitaryzmu, autor dwutomowej Sylwy[5].

Przypisy

  1. Do 1563 roku, gdy gimnazjum przestało istnieć; Barycz 1981, s. 210.
  2. Barycz 1981, s. 211.
  3. Barycz 1981, s. 218.
  4. Barycz 1981, s. 204.
  5. Barycz 1981, s. 208.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Henryk Barycz: Szlakami dziejopisarstwa staropolskiego. Studia nad historiografią w. XVI-XVIII. Wrocław: Wyd. PAN, 1981. ISBN 83-04-00598-0.