Andrzej Nowicki (filozof)

Andrzej Rusław Nowicki (ur. 27 maja 1919, zm. 1 grudnia 2011) – filozof kultury, historyk filozofii i ateizmu, italianista, religioznawca, twórca systemu filozoficznego, który nazywa „ergantropijno-inkontrologicznym systemem «filozofii spotkań w rzeczach»”. Profesor emerytowany, związany dawniej z Uniwersytetem Warszawskim (1952-1963), Uniwersytetem Wrocławskim (1963-1973), Uniwersytetem Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie (1973-1991). Współzałożyciel i prezes Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli oraz Polskiego Towarzystwa Religioznawczego. Założyciel i redaktor naczelny pisma „Euhemer”.

Życiorys

W latach 1934-1937 należał do socjalistycznej organizacji młodzieży szkół średnich „Spartakus", działającej pod patronatem PPS, następnie w latach 1937-1939 do Związku Niezależnej Młodzieży Socjalistycznej.

W czasie wojny był członkiem socjalistycznej grupy „Płomienie”. Od 1942 roku w Związku Walki Zbrojnej. W latach 1942-1944 był członkiem władz Wydziału Młodzieży PPS i oficerem politycznym III Kompanii im. Komuny Paryskiej w batalionie OW PPS im. Jarosława Dąbrowskiego, redaktorem naczelnym miesięcznika „Światło" i członkiem komitetu redakcyjnego miesięcznika „Młodzież Socjalistyczna". Po wojnie działał w lubelskiej PPS od 1945 do 1948.

W latach 1948-1981 był członkiem PZPR, przez wiele środowisk był krytykowany za udział w propagandzie antyreligijnej lat 40. i 50. (por. wydaną wówczas książkę Papieże przeciwko Polsce).

Następnie był związany z wolnomularstwem. Przez cztery kadencje był Wielkim Mistrzem Wielkiego Wschodu Polski, był Honorowym Wielkim Mistrzem. Wiceprezydent Polskiej Grupy Narodowej Universala Framasona Ligo.

Od 1938 był członkiem Polskiego Towarzystwa Filozoficznego. W 1977 został członekiem honorowym TKKŚ, a od 2007 był członekiem Komitetu Honorowego Polskiego Stowarzyszenia Racjonalistów.

Jego prace obejmują ponad 1200 pozycji, w tym w języku polskim przeszło 1000, włoskim 142, reszta w 10 innych językach. Napisał ok. 50 książek.

Specjalizacje: filozofia Giordana Bruna, Vaniniego i Trentowskiego; Władysław Witwicki oraz Kazimierz Łyszczyński. Zainteresowania: sny, Chiny, muzyka, portrety.

Jego syn Światosław Florian Nowicki jest filozofem i astrologiem, jak również byłym mężem Wandy Nowickiej.

Wybrane książki

• Spotkania w rzeczach (PWN 1991)
• Człowiek w świecie dzieł (PWN 1974)
• Nauczyciele (Lublin 1981)
• Centralne kategorie filozofii Giordana Bruna (PWN 1962)
• Giordano Bruno (Wiedza Powszechna 1979)
• Centralne kategorie filozofii Vaniniego (PWN 1970)
• Vanini (Wiedza Powszechna 1987)
• Kazimierz Łyszczyński (TKKŚ 1989)
• Witwicki (Wiedza Powszechna 1982)
• Zarys dziejów krytyki religii. Starożytność (1986)
• Lampa trzydziestu spotkań (Katowice 1980)
• Uczeń Twardowskiego. Władysław Witwicki (Katowice 1983)
• Ostatnia noc Vaniniego (Katowice 1976)
• Współczesna filozofia włoska (PWN 1977)
• Kopernik - człowiek Odrodzenia (Wiedza Powszechna 1953)
• Grzegorz z Sanoka, 1406–1477 (PWN 1958)
• Wykłady o krytyce religii (Książka i Wiedza 1963)
• Wykłady o krytyce religii w Polsce (Książka i Wiedza 1965)
• Ateizm (Iskry 1964)
• Czas i człowiek (Nasza Księgarnia 1983)
• Filozofia włoskiego Odrodzenia (PWN 1967)
• Filozofia francuskiego Odrodzenia (PWN 1973)
• Portrety filozofów w poezji, malarstwie i muzyce (Wydawnictwo Lubelskie 1978)
• Wykłady z historii filozofii i myśli społecznej Odrodzenia (PWN 1956)
• Papieże przeciw Polsce. Doświadczenia dziesięciu stuleci naszych dziejów (Książka i Wiedza 1949)
• Podróż w świat średniowiecznych cudów (Wiedza Powszechna 1954, 1956)
• Starożytni o religii (Polskie Towarzystwo Religioznawcze 1959)
• Filozofia masonerii u progu siódmego tysiąclecia (Gdynia 1997)

Wybrane wyróżnienia

• Nagrody Ministra za książki Centralne kategorie filozofii Vaniniego, Człowiek w świecie dzieł, Portrety filozofów, Zarys dziejów krytyki religii
• Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1973)
• Tytuł Zasłużony Nauczyciel Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej (1977)
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (1988)
• Odznaka honorowa „Za Zasługi w Rozwoju Województwa Zielonogórskiego”
• Odznaka honorowa „Zasłużony dla Sanoka”
• Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Lubelszczyzny”
• Medal 10-lecia Polski Ludowej
• Medal 30-lecia Polski Ludowej
• Medal Tysiąclecia
• Odznaka honorowa Nauka w Służbie Ludu
• Złoty „Medal za Studia nad Vaninim” (1969)
• Medal Akademii Nauk Moralnych i Politycznych w Neapolu
• Medal Towarzystwa Historycznego w Cesercie
• Medal Grzegorza z Sanoka
• Medal T. Boya-Żeleńskiego
• francuskie odznaczenie Oeuvre humanitaire et Mérite philantropique

Literatura

• Francesco Paolo Raimondi: Andrzej Nowicki - filosofo e storico della filosofia, Taurisano 1992.
• Henryk Borowski, Czesław Gryko, Stefan Symotiuk, Bibliografia prac - siedemdziesięciolecie Profesora Andrzeja Nowickiego, UMCS, Lublin 1989. Pełniejsza bibliografia prac A. Nowickiego (na dzień 27.5.2009, obejmująca ponad 1263 pozycje, mieści się na 80 stronach A4).
• Czy istnieje filozofia masońska? (Wywiad z prof. dr hab. Andrzejem Nowickim), [w:] Sztuka Królewska. Historia i myśl wolnomularstwa na przestrzeni dziejów, red. N. Wójtowicz, Wrocław 1997.
• Norbert Wójtowicz, Walka o „kulturę świecką” w pracach pierwszego przewodniczącego Stowarzyszenia Ateistów i Wolnomyślicieli, [w:] Propaganda antykościelna w Polsce w latach 1945–1978, red. St. Dąbrowski, B. Rogowska, Wrocław 2001.
• N. Wójtowicz, Nowicki Andrzej Rusław, (w:) N. Wójtowicz, Masoneria. Mały słownik, Warszawa 2006, s. 266.

Linki zewnętrzne

• Andrzej Nowicki w bazie „Ludzie nauki” portalu Nauka Polska (OPI)
• Andrzej Nowicki - "Wolnomularz Polski"