Andrzej Romocki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Romocki
Morro
Andrzej Romocki
kapitan kapitan
Data i miejsce urodzenia 16 kwietnia 1923
Warszawa, Polska 
Data i miejsce śmierci 15 września 1944
Warszawa, Polska 
Przebieg służby
Siły zbrojne Armia Krajowa
Jednostki batalion Zośka
Stanowiska d-ca kompanii „Rudy” w batalionie „Zośka”
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Krzyż Armii Krajowej
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Andrzej Romocki
Krzyż nad grobem hm. kpt Andrzeja Morro na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie
Kamień w pobliżu miejsca śmierci Andrzeja Romockiego na warszawskim Czerniakowie

Andrzej Romocki herbu Prawdzic ps. Morro (ur. 16 kwietnia 1923 w Warszawie, zm. 15 września 1944 tamże) − instruktor harcerski, harcmistrz, żołnierz Szarych Szeregów, kapitan[1] Armii Krajowej, dowódca 2. kompanii Rudy batalionu Zośka.

Lata młodzieńcze[edytuj | edytuj kod]

Urodził się w inteligenckiej rodzinie ziemiańskiej o patriotycznych tradycjach. Dziad ze strony ojca, Juliusz Romocki brał udział w powstaniu styczniowym, za co odznaczony został orderem Virtuti Militari. Również jego dziad ze strony matki, Jadwigi z Niklewiczów, walczył w powstaniu. Ojciec, Paweł Romocki, był inżynierem, majorem Wojska Polskiego w stanie spoczynku, byłym żołnierzem I Korpusu gen. Dowbora-Muśnickiego, kawalerem orderu Virtuti Militari. Był też posłem na sejm II Rzeczypospolitej, dyrektorem naczelnym Polskiego Przemysłu Górniczo-Hutniczego, a w latach 1926-1928 ministrem komunikacji.
Andrzej Romocki był bratem Jana Romockiego, bratem ciotecznym Stanisława Leopolda oraz kuzynem Edwarda Wende[2].
Uczęszczał do Męskiego Gimnazjum i Liceum Towarzystwa Ziemi Mazowieckiej. Był również harcerzem 21. Warszawskiej Drużyny Harcerskiej im. gen. Ignacego Prądzyńskiego. Przez krótki czas związany z Sierszą, gdzie jego ojciec w latach 1933-1938 był dyrektorem Zakładów Górniczych.
Ojca stracił wcześnie. Paweł Romocki zginął 28 czerwca 1940 r., potrącony przez samochód kierowany przez pijanego Niemca, który wjechał na wysepkę tramwajową.
Student tajnej Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie do 1943 r. Studia przerwał, by całkowicie oddać się działalności podziemnej.

II wojna światowa[edytuj | edytuj kod]

Wrzesień 1939 roku spędził z matką oraz bratem w Białej Podlaskiej. Do stolicy rodzina Romockich dostała się dopiero po kapitulacji miasta i zamieszkała u siostry Jadwigi Romockiej, na ul. Mochnackiego 3.

Konspiracja[edytuj | edytuj kod]

Działalność konspiracyjną Andrzej Romocki rozpoczął w 1940 roku. Za sprawą kuzyna Stanisława Leopolda znalazł się w PET-cie, gdzie kierował grupą mokotowską. W 1941 r. wraz z organizacją przeszedł do kierowanego przez Aleksandra Kamińskiego Małego Sabotażu "Wawer". Rok później, wraz z wejściem Wawra do Szarych Szeregów, znalazł się w 4. drużynie Sad 400, której przewodził, w hufcu Południe - dowodzonym przez Jana Bytnara. Po utworzeniu batalionu Zośka był dowódcą II plutonu 2. kompanii Rudy, a następnie mianowany na dowódcę 2. kompanii.
Z uwagi na podpis, jakim opatrywał dokumenty ("A. Morro"), w kompanii nazywano go "Amorkiem". Ukończył kurs podharcmistrzowski, tzw. "Szkoła za lasem" i przybrał pseudonim instruktorski Kuguar Filozof. Ukończył również Szkołę Podchorążych Rezerwy Piechoty Agricola z trzecią lokatą. W maju 1944 roku wziął udział w kursie harcmistrzowskim.
W mieszkaniu Romockich mieścił się lokal kontaktowy 2. kompanii.

Akcje[edytuj | edytuj kod]

  • Akcja Gołąb - odpowiadał za przygotowanie całej akcji, mającej na celu wysadzenie pociągu z niemieckimi żołnierzami wracającymi z frontu wschodniego
  • Akcja Sieczychy - dowodził całą akcją, której celem był niemiecki posterunek graniczny
  • Akcja Wilanów - dowódca grupy streifa, atakującej niemiecki posterunek
  • Akcja Lornetki - obserwator w akcji zdobycia lornetek polowych

Powstanie warszawskie[edytuj | edytuj kod]

Przed wybuchem powstania warszawskiego między nim a jego podwładnymi dochodziło do nieporozumień na tle karności, jego podejścia do szturmowców. Zarzucano mu zbytnią rygorystyczność, biurokrację, złe traktowanie harcerzy. Sam siebie złożył do raportu karnego, który spędził u rodziny w Milanówku. Z urlopu został odwołany na wieść o zbliżającym się powstaniu. Jako dowódca 2. kompanii i zastępca dowódcy batalionu - Ryszarda Białousa, 1 sierpnia 1944 r. stawił się na miejscu koncentracji Brody 53, w fabryce "Telefunken" na rogu Mireckiego i Karolkowej na Woli. Drugiego dnia powstania plutony pod jego dowództwem zdobyły dwa czołgi typu Pantera. Brał udział w zdobyciu Szpitala św. Zofii oraz Gęsiówki. Walczył o utrzymanie powstańczych stanowisk na Woli, w rejonie cmentarzy. Ciężko ranny w twarz pod koniec sierpnia, podjął udaną próbę przedostania się kompanii „Rudy” ze Starówki do Śródmieścia przez zajęty przez Niemców Ogród Saski.

 Osobny artykuł: Przebicie do Śródmieścia.
- zob. Przebieg uderzenia od strony Starówki, Losy oddziału „Andrzeja Morro”

Na początku września wraz z batalionem przeszedł na Czerniaków. Przewodził w walkach na ulicach Książęcej oraz Rozbrat. Dowodził walką o utrzymanie przyczółka czerniakowskiego dla przybywającej z pomocą 1. Armii Wojska Polskiego gen. Berlinga. Zginął trafiony przez snajpera w serce 15 września 1944 rano, podczas lądowania pierwszego zwiadu „berlingowców” na Górnym Czerniakowie.

Ekshumowany przez towarzyszy broni i matkę jesienią 1945, pochowany został w kwaterze batalionu „Zośka” na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Leży pomiędzy swoim młodszym bratem Jankiem Bonawenturą (rannym 12 sierpnia, zmarłym 18 sierpnia 1944 w szpitalu na ul. Miodowej 23), a bratem ciotecznym Stanisławem Leopoldem ps. Rafał (poległym 25 sierpnia 1944 dowódcą 1. kompanii w batalionie „Parasol”).

Awanse[edytuj | edytuj kod]

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Krzyż Walecznych - marzec 1944
  • Virtuti Militari - sierpień 1944 - Za uderzenie flankowe z rejonu Sołtyka w krytycznym momencie natarcia polskiego na cmentarz ewangelicki; uderzenie to zadecydowało o utrzymaniu stanowisk w tych rejonach. Order został zweryfikowany pozytywnie uchwałą Kapituły Orderu Wojennego Virtuti Militari z dnia 13 października 2011[3].
  • Krzyż Walecznych - wrzesień 1944 - Za dzielne dowodzenie w natarciu, w którym będąc sam poważnie rannym dał świetny przykład żołnierzom swą odwagą i pogardą śmierci.
  • Krzyż Armii Krajowej - 16 lipca 1985

Upamiętnienie[edytuj | edytuj kod]

Andrzej Romocki jest patronem:

  • 44. Zgierskiej Drużyny Wędrowniczej „Zośka”
  • 153. Białostockiej Drużyny Harcerskiej „Concordia”
  • 230. Gorzowskiej Drużyny Harcerzy "Rysie" - fiołkowa
  • 122. Kluczborskiej Drużyny Harcerzy „Tornado”
  • 58. Łódzkiej Drużyny Harcerzy
  • 101. Łódzkiej Drużyny Wędrowniczej „Sad”
  • 1. Orneckiej Grunwaldzkiej Wodno-Ratowniczej Drużyny Wielopoziomowej „Akwarium”
  • 13. Świdnickiej Drużyny Starszoharcerskiej „Mafikeng”
  • 194. Warszawskiej Drużyny Harcerzy Starszych „Źródło”
  • 25. Poznańskiej Drużyny Harcerskiej "Rój"
  • 134. Męskiej Drużyny Harcerskiej "Arbitrium" w Piastowie.
  • 413. Szczepu Warszawskich Drużyn Harcerskich i Zuchowych ZHP
  • Czwórka Warszawska im. Andrzeja Romockiego "Morro" ZHR Żoliborz
  • 8. Szczecińskiej Drużyny Harcerzy „Płomień” (wraz z bratem Janem)
  • Hufca ZHP w Pruszkowie
  • 5 Drużyny Harcerskiej "Ad Astra" w Trzebini (wraz z bratem Janem)
  • 54 Piotrkowskiej Drużyny Harcerskiej "Żywioły" z HZD 54

Patronuje także Zespołowi Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 w Barlinku.[4]
Na podstawie wspomnień matki powstał paradokumentalny film o Andrzeju i Janie Romockich pt. Warszawska Niobe[5].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Powstańcze biogramy - Andrzej Romocki. Muzeum Powstania Warszawskiego. [dostęp 2011-10-27].
  2. Biografie - Edward Joachim Wende. [dostęp 2011-10-27].
  3. Potwierdzono nadanie Virtuti Militari 104 powstańcom. Informacja [w: prezydent.pl] (pol.). [dostęp 23 stycznia 2012].
  4. Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych nr 1 im. kpt. h. Andrzeja Romockiego "Morro". [dostęp 2011-10-27].
  5. Warszawska Niobe. filmpolski.pl. [dostęp 2011-10-27].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]