Andrzej Rudolf Czaykowski

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, szukaj
Ujednoznacznienie Zobacz też: wykaz innych osób o nazwisku Czaykowski.
Andrzej Rudolf Czaykowski
Garda
Andrzej Rudolf Czaykowski
major major
Data i miejsce urodzenia 7 lutego 1912
Urdomin,  Imperium Rosyjskie
Data i miejsce śmierci 10 października 1953
więzienie mokotowskie w Warszawie,  Polska
Przebieg służby
Stanowiska d-ca plutonu, z-ca d-cy baonu Zgrupowania Pułku "Baszta", p.o. d-cy Zgrupowania AK
Główne wojny i bitwy II wojna światowa,
kampania wrześniowa,
powstanie warszawskie
Odznaczenia
Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari

Andrzej Rudolf Czaykowski, ps. Garda (ur. 7 lutego 1912 w Urdominie w powiecie kalwaryjskim, zamordowany 10 października 1953 w więzieniu mokotowskim w Warszawie) – żołnierz Armii Krajowej, cichociemny[1], dowódca baonu w powstaniu warszawskim, major Wojska Polskiego.

Spis treści

[edytuj] Okres przedwojenny

Syn Witolda (muzykologa) i Haliny z Kryńskich (dyrektor "Wszechnicy Muzycznej"). Wiosną 1918 r po przeprowadzce rodziny do Warszawy uczęszczał do Gimnazjum im Władysława IV, a następnie do gimnazjum w Kutnie. Działał także w Związku Harcerstwa Polskiego. Ukończył we Lwowie 1. Korpus Kadetów im. Marszałka Piłsudskiego i w Grudziądzu Szkołę Podchorążych Kawalerii[2]. Także w Grudziądzu pisał wiersze i był wydawcą pisma "Tętent".

[edytuj] Udział w Kampanii Wrześniowej

W 1939 dowódca plutonu łączności w 1 Pułku Ułanów Krechowieckich im. Bolesława Mościckiego walczącego w składzie Suwalskiej Brygady Kawalerii. Po ciężkich walkach pod Olszewem[3] jego pluton przebił się do Wołkowyska, gdzie wszedł w skład 11 szwadronu tego pułku. Po napaści sowieckiej na Polskę 17 września walczył[4] przeciwko Armii Czerwonej pod Grodnem i przebił się następnie na Litwę. Internowany w obozie w Rakiszkach skąd 27.11.1939 udało mu się zbiec wraz z dowódcą 11. szwadronu rtm. Wincentym Chrąszczewskim i przedostać do Wilna, gdzie nawiązał kontakty konspiracyjne z ZWZ. W lutym 1940 wysłany jako łącznik do Warszawy jednak pochwycony przez Rosjan na granicy w okolicach Oszmiany i wywieziony do obozu pracy w Kargopolu w rejonie Archangielska. Po amnestii w 1941 r. znalazł się od listopada w szwadronie przybocznym gen. Władysława Andersa Armii Polskiej w ZSRR.

[edytuj] Udział w powstaniu warszawskim

Po dotarciu z gen. Władysławem Andersem przez Bagdad, Suez, Durban, Rio de Janeiro i Nowy Jork do Wielkiej Brytanii przeszkolony w zakresie dywersji i odbioru zrzutów oraz zaprzysiężony we wrześniu 1943 r. W nocy z 16-tego na 17-tego 1944 zrzucony na spadochronie wraz z trzema cichociemnymi do stolicy na placówkę odbiorczą o kryptonimie „Przycisk” w okolicach Żyrardowa z przydziałem do Komendy Głównej Armii Krajowej, podjął zadania jako oficer operacyjny "Komórki Zrzutów", a następnie w 1. Oddziale, gdzie awansował do stopnia rotmistrza. W powstaniu warszawskim walczył na Mokotowie pod pseudonimem "Garda" jako zastępca dowódcy II baonu powstałego jako batalion ochrony sztabu Zgrupowania "Baszta", następnie jako dowódca baonu "Ryś" i zastępca dowódcy połączonych baonów "Oaza-Ryś" płk. Remigiusza Grocholskiego "Waligóry"[5], gdzie został ranny. Następnie walczył w Śródmieściu jako zastępca dowódcy zgrupowania "Mokotów"[6]. Od października 1944 r w Kwaterze Głównej Armii Krajowej[7] . Po upadku powstania brał w Częstochowie udział w organizowaniu się konspiracji, awansowany do stopnia majora i wyznaczony do pracy w Komórce Przerzutów Powietrznych. W grudniu 1944 aresztowany w Częstochowie przez Niemców i wywieziony do obozu Gross-Rosen. Następnie więziony także w obozie Dora.

[edytuj] Okres powojenny, stracenie

W 1945 w Polskich Siłach Zbrojnych na Zachodzie. W Londynie pracował także w zarządzie Stowarzyszenia Polskich Kombatantów, był wiceprezesem oddziału na Wielką Brytanię. Po wygasaniu poparcia dla sprawy polskiej u niedawnych aliantów planował emigrację do Maroka. Za namową ministra spraw wewnętrznych rządu RP na uchodźstwie gen. Romana Odzieżyńskiego powrócił z jego rozkazami 29.7.1949 do kraju. 13.08.1951 r. aresztowany w Krakowie przez UB[8] i skazany 30.04.1953 przez Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie pod przewodnictwem ppłk. Mieczysława Widaja pod zarzutem szpiegostwa na karę śmierci, utratę praw publicznych i utratę mienia. Dowodów na działalność szpiegowską nie przedstawiono. 31.08.1953 Najwyższy Sąd Wojskowy utrzymał karę śmierci, a 06.08.1953 Rada Państwa nie skorzystała z prawa łaski. Andrzej Rudolf Czaykowski w śledztwie milczał. 10 października 1953 rozstrzelano go w więzieniu mokotowskim w Warszawie. W egzekucji uczestniczył członek składu sędziowskiego por.Stefan Michnik osobiście[9]. Miejsce pochówku jest nieznane, prawdopodobnie Służew[10]. Grób symboliczny znajduje się na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie w Kwaterze "Na Łączce".

[edytuj] Odznaczenia

Krzyż Srebrny Orderu Wojennego Virtuti Militari (nr 299)

[edytuj] Bibliografia

Przypisy

  1. ↑ Cichociemni- Encyklopedia skoczków AK. oraz informacja Muzeum Powstania Warszawskiego, zob. źródła
  2. ↑ zob. także Korpus Kawalerii, Okręg nr VIII w Toruniu
  3. ↑ zob. także 1 Pułk Ułanów Krechowieckich
  4. ↑ w 27 Wołyńskiej Dywizji Piechoty AK
  5. ↑ Centrum Edukacji Obywatelskiej, 07.08.2006, Materiały pomocnicze.
  6. ↑ Tu bronił m.i. ważnego przejścia przez Aleje Jerozolimskie niedaleko Cafe Otto, o czym relację Jerzego Sienkiewicza ps.Rudego przekazuje J.Majewski: Jerzy S. Majewski: Historia jednej powstańczej fotografii. 1.10.2008.
  7. ↑ notatka w Muzeum Powstania Warszawskiego.
  8. ↑ nakaz tymczasowego aresztowania wydała Helena Wolińska: informacja Tadeusza M. Płużańskiego o sędzim Mieczysławie Widaju. 23.03.2006.
  9. ↑ Sędzia Stefan Michnik – Klasowo i politycznie czujny.... 27.02.2007.
  10. ↑ Jan Żaryn, Karta Czaykowskiego w Instytucie Pamięci Narodowej, zob. źródła
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Andrzej_Rudolf_Czaykowski&oldid=26880619”
Osobiste
Przestrzenie nazw

Warianty
Działania
Nawigacja
Dla czytelników
Dla wikipedystów
Narzędzia
Drukuj lub eksportuj