Andrzej Sołtan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy fizyka jądrowego. Zobacz też: Andrzej Sołtan – jego syn, astronom.
Andrzej Sołtan
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 1897
Warszawa
Data śmierci 1959
Profesor
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1926
Habilitacja 1939
Profesura 1947

Andrzej Sołtan (ur. 25 października 1897 w Warszawie, zm. 10 grudnia 1959) – polski fizyk jądrowy.

W czasie pierwszej wojny światowej przebywał w Petersburgu, gdzie ukończył szkołę średnią. Po wojnie wrócił do Warszawy, gdzie w 1926 roku ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim uzyskując stopień doktora w zakresie fizyki za pracę o widmie emisyjnym wodorku rtęci. W 1933 roku otrzymał stypendium Fundacji Rockefellera i spędził rok w laboratorium Kellogga w California Institute of Technology w Pasadenie, gdzie zetknął się z fizyką jądrową. Zajmował się m.in. spektrometrią jądrową i budową akceleratorów, często samodzielnie budował te urządzenia. W 1933 r. wraz z H.R. Cranem i C. Lauritsenem po raz pierwszy na świecie uzyskał strumień neutronów poprzez bombardowanie lekkich pierwiastków przyspieszonymi jonami helu i deuteronami[1].

Po wojnie zamieszkał w Łodzi, gdzie w 1945 roku został powołany na stanowisko kierownika Katedry Fizyki Wydziału Elektrycznego Politechniki Łódzkiej. W 1947 roku otrzymał nominację na profesora fizyki doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego, ale do 1953 utrzymywał stały kontakt z Politechniką Łódzką. W 1952 roku został członkiem Polskiej Akademii Nauk. W 1955 roku został założycielem i pierwszym dyrektorem Instytutu Badań Jądrowych (z którego później wydzielono Instytut Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana) i oraz współzałożycielem Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej i członkiem jego rady Naukowej.

Był autorem lub współautorem ponad 70 publikacji. Na XXXV. Zjeździe Fizyków Polskich w Białymstoku (1999) prof. Andrzej Kajetan Wróblewski w referacie pt. „Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro” zaklasyfikował Andrzeja Sołtana do grona ok. 20 najwybitniejszych polskich fizyków XX w.[2]

Na jego cześć akceleratorowi, nad którym pracował nadano imię „Andrzej”.

Imieniem Andrzeja Sołtana nazwano ulicę na warszawskim Bemowie (52°15′18,26″N 20°55′29,72″E/52,255072 20,924922) oraz ulicę w Świerku prowadzącą do Narodowego Centrum Badań Jądrowych (52°07′43″N 21°20′19″E/52,128611 21,338611)

Przypisy

  1. Crane, H. R., Lauritsen, C. C., Soltan, A.. Artificial Production of Neutrons. „Physical Review”. 44 (6), s. 514-514, 1933. doi:10.1103/PhysRev.44.514. 
  2. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW): Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro (pol.). labfiz.uwb.edu.pl. [dostęp 2012-08-31].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ewa Chojnacka, Zbigniew Piotrowski, Ryszard Przybylski (red.): Profesorowie Politechniki Łódzkiej 1945–2005. Łódź: Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, 2006, s. 236-237.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]