Andrzej Sołtan

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Inne znaczenia Ten artykuł dotyczy fizyka jądrowego. Zobacz też: Andrzej Sołtan – jego syn, astronom.
Andrzej Sołtan
Kraj działania  Polska
Data i miejsce urodzenia 25 października 1897
Warszawa
Data śmierci 10 grudnia 1959
Profesor
Alma Mater Uniwersytet Warszawski
Doktorat 1926
Uniwersytet Warszawski
Habilitacja 1939
Profesura 1947
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski

Andrzej Sołtan (ur. 25 października 1897 w Warszawie, zm. 10 grudnia 1959) – polski fizyk jądrowy.

Syn Wiktora. W czasie pierwszej wojny światowej przebywał w Petersburgu, gdzie ukończył szkołę średnią. Po wojnie wrócił do Warszawy, gdzie w 1926 roku ukończył studia na Uniwersytecie Warszawskim uzyskując stopień doktora w zakresie fizyki za pracę o widmie emisyjnym wodorku rtęci. W 1933 roku otrzymał stypendium Fundacji Rockefellera i spędził rok w laboratorium Kellogga w California Institute of Technology w Pasadenie, gdzie zetknął się z fizyką jądrową. Zajmował się m.in. spektrometrią jądrową i budową akceleratorów, często samodzielnie budował te urządzenia. W 1933 r. wraz z H.R. Cranem i C. Lauritsenem po raz pierwszy na świecie uzyskał strumień neutronów poprzez bombardowanie lekkich pierwiastków przyspieszonymi jonami helu i deuteronami[1].

Po wojnie zamieszkał w Łodzi, gdzie w 1945 roku został powołany na stanowisko kierownika Katedry Fizyki Wydziału Elektrycznego Politechniki Łódzkiej. W 1947 roku otrzymał nominację na profesora fizyki doświadczalnej Uniwersytetu Warszawskiego, ale do 1953 utrzymywał stały kontakt z Politechniką Łódzką. W 1952 roku został członkiem Polskiej Akademii Nauk. W 1955 roku został założycielem i pierwszym dyrektorem Instytutu Badań Jądrowych (z którego później wydzielono Instytut Problemów Jądrowych im. Andrzeja Sołtana) i oraz współzałożycielem Zjednoczonego Instytutu Badań Jądrowych w Dubnej i członkiem jego rady Naukowej.

Był autorem lub współautorem ponad 70 publikacji. Na XXXV. Zjeździe Fizyków Polskich w Białymstoku (1999) prof. Andrzej Kajetan Wróblewski w referacie pt. „Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro” zaklasyfikował Andrzeja Sołtana do grona ok. 20 najwybitniejszych polskich fizyków XX w.[2]

Został odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (1954)[3].

Na jego cześć akceleratorowi, nad którym pracował nadano imię „Andrzej”.

Imieniem Andrzeja Sołtana nazwano ulicę na warszawskim Bemowie (52°15′18,26″N 20°55′29,72″E/52,255072 20,924922) oraz ulicę w Świerku prowadzącą do Narodowego Centrum Badań Jądrowych (52°07′43″N 21°20′19″E/52,128611 21,338611)

Przypisy

  1. Crane, H. R., Lauritsen, C. C., Soltan, A.. Artificial Production of Neutrons. „Physical Review”. 44 (6), s. 514-514, 1933. DOI: 10.1103/PhysRev.44.514. 
  2. Andrzej Kajetan Wróblewski (Instytut Fizyki Doświadczalnej UW): Fizyka w Polsce wczoraj, dziś i jutro (pol.). labfiz.uwb.edu.pl. [dostęp 2012-08-31].
  3. M.P. z 1954 r. Nr 112, poz. 1588

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ewa Chojnacka, Zbigniew Piotrowski, Ryszard Przybylski (red.): Profesorowie Politechniki Łódzkiej 1945–2005. Łódź: Wydawnictwo Politechniki Łódzkiej, 2006, s. 236-237.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]