Andrzej Strumiłło

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej Strumiłło
Andrzej Strumillo.png
Andrzej Strumiłło podczas Warszawskich Targów Książki na stoisku Wydawnictwa Edyty Wittchen, 19 maja 2013 r.
Data i miejsce urodzenia 23 października 1927[1]
Polska Wilno (obecnie Litwa)
Dziedzina sztuki Malarstwo, grafika, fotografia, poezja, rzeźbiarstwo, scenografia, wystawiennictwo
Odznaczenia
Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"

Andrzej Strumiłło (ur. 23 października 1927[1] w Wilnie[2][3]) – polski malarz, grafik, rzeźbiarz, fotograf, poeta[2], pisarz, scenograf[1], profesor kontraktowy ASP Kraków, a także były kierownik pracowni graficznej[4] Sekretariatu Generalnego ONZ[1][5]. Członek Związku Polskich Artystów Fotografików[6] i Rady Naukowej Wigierskiego Parku Narodowego[1], a także członek kapituły nagrody "Włócznia Jaćwingów"[7] oraz kapituły "Złotego Berła Kultury Polskiej". Laureat złotego medalu "Zasłużony Kulturze Gloria Artis"[7]. Honorowy Ambasador Województwa Podlaskiego[8] i Honorowy Obywatel Miasta Suwałk[7]. Obecnie zamieszkały w Maćkowej Rudzie[9].

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Dzieciństwo spędził nad Żejmianą pod Święcianami[9], gdzie znajdował się zaścianek Sudany, z którego pochodziła jego matka - Kazimiera Jurszanówna[10]. Ojcem artysty był Rafał Strumiłło-Pietraszkiewicz, który pracował jako budowniczy linii telefonicznych w Wileńskiej Dyrekcji Poczt i Telegrafów[10]. Przed wojną był ministrantem w kościele św. Piotra i Pawła na Antokolu[10]. Studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Łodzi pod kierunkiem Władysława Strzemińskiego, a także na Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie, gdzie w roku 1950 uzyskał dyplom[5][7]. W latach 1949-1953 był asystentem na obu uczelniach. Był profesorem kontraktowym krakowskiej ASP w latach 1977-1980[7], a w roku akademickim 1987/88 – wykładowcą suwalskiej filii Akademii Teologii Katolickiej[5]. W latach 1982-1984 przebywał w Nowym Jorku, gdzie w wyniku wygranego konkursu piastował stanowisko kierownika pracowni graficznej przy sekretariacie Organizacji Narodów Zjednoczonych[9], lecz nie zdecydował się na przedłużenie kontraktu i powrócił do Polski, gdzie osiadł na stałe nad Czarną Hańczą, "skąd jest najbliżej do Wilna"[1][10]. W 1977 roku zainicjował Spotkania Sztuka–Środowisko w Wigrach[5].

Po roku 1956 zaczął współpracę z Polską Izbą Handlową, dla której projektował pawilony wystawiennicze – dzięki temu mógł podróżować po świecie[10]. W ciągu swojej kariery artystycznej Strumiłło zwiedził wiele krajów, w których pobyt dokumentował cyklami rysunkowymi i fotograficznymi: Chiny (w latach 1954 i 1961), Włochy (1957), Indie (1959, 1970 i 1972), Nepal (1974 i 1980), Japonia i Tajlandia (1987)[5]. Wydał dwa tomy poezji: Moje i Jak[2]. W roku 2008 nakładem łomżyńskiej oficyny wydawniczej "Stopka" ukazała się książka Factum est (łac.: Stało się), która jest zbiorem dzienników i ilustracji artysty z lat 1978-2006[9][11], a w 2009 "Ja. Poezje wybrane" (w 2010 roku wiersze zostały wydane jako audiobook, czyta sam autor). Wraz z Czesławem Miłoszem i Tomasem Venclovą był pomysłodawcą stworzenia Księgi Wielkiego Księstwa Litewskiego, której to przygotowania i wydania w maju 2009 podjęła się sejneńska fundacja "Pogranicze"[12][13]. W grudniu 2008 w Suwałkach została otworzona galeria artysty, której budowę sfinansowały urząd miasta i Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego (koszt remontu pomieszczeń przeznaczonych na wystawę wyniósł 650 tys. )[14]. W pięciu halach wystawienniczych (około 200 m2) zgromadzone zostały prace Andrzeja Strumiłły z zakresu malarstwa, rzeźby, fotografii i rysunku[15][14] oraz część kolekcji azjatyckiej.

Andrzej Strumiłło 50-lecie pracy twórczej celebrował w Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie wystawą swoich rysunków z Azji (Galeria Azjatycka 1997). Rok wcześniej prezentował tu nepalskie malarstwo sakralne. Muzeum organizowało również wiele wystaw artysty w kraju i zagranicą (Zabytki Indii, New Delhi, Mój Nepal, Katmandu, Andrzej Strumiłło - rysunki z Azji, Hanoi, Azja w rysunkach Andrzeja Strumiłły, Jużnosachalińsk). Wystawę Kobzdej, Kulisiewicz, Strumiłło - rysunki z Azji, Galeria Azjatycka 1993, w następnym roku eksponowano w New Delhi, Bratysławie, Moskwie, a w kolejnym w Pradze, Lipsku i Weimarze. Andrzej Strumiłło przez wiele lat zasiadał w Radzie Muzealnej i jest wielkim przyjacielem Muzeum Azji i Pacyfiku.

W dniu Narodowego Święta Odrodzenia Polski w 1974 roku otrzymał nagrodę państwową II. stopnia[16]. W 1969 roku otrzymał nagrodę Ministerstwa Kultury i Sztuki II. stopnia[17].

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

  • W dokumentach Andrzeja Strumiłły jako data urodzenia widnieje rok 1928, choć urodził się wcześniej, w 1927. Jest to wynik starań jego matki, dzięki czemu w czasie wojny uniknął wywiezienia na roboty przymusowe do III Rzeszy[1].
  • W trakcie pracy w ONZ, Strumiłło zainspirowany obserwacją amerykańskiego konsumpcjonizmu postanowił zrobić wycieczkę po sklepach i policzyć wszystkie oferowane modele szczoteczek do zębów. W ciągu jednego dnia naliczył ich 120[10].
  • Posiada hodowlę koni arabskich, a także 40 ha ziemi, z których połowę zalesił, sadząc 30 tys. drzew[10].

Ważniejsze wystawy indywidualne o tematyce azjatyckiej[edytuj | edytuj kod]

  • 1954
    • Akademia Sztuk Pięknych w Pekinie, Chiny (rysunek)
  • 1955
    • KMPiK na Nowym Świecie w Warszawie (rysunki z Chin), katalog
    • BWA Warszawa - Rysunki z Chin Ludowych
  • 1958
    • Galeria Kordegarda w Warszawie - Szkice z podróży do ZSRR
  • 1967
    • Ułan Bator, Mongolia (ilustracja książkowa o tematyce azjatyckiej)
    • Kordegarda w Warszawie - Rysunki i fotogramy z Mongolii
  • 1968
    • Klub Technika w Olsztynie - Rysunki i fotogramy z Mongolii
    • Powiatowy Dom Kultury w Mrągowie - Rysunki i fotogramy z Mongolii
    • Pałac Młodzieży w Katowiach - Rysunki i fotogramy z Mongolii
  • 1969
    • Galeria "Zachęta" w Warszawie - Wietnam 69
    • Hanoi, Wietnam - Wystawa grafiki książkowej, katalog
  • 1970
    • Lalit Kala Akademi, New Delhi, Ahmadabad, Hajdarabad Indie - Gwasz, grafika, rysunek, katalog
    • Pałac Kultury w Poznaniu - Wietnam 69 (rysunek, fotografia), katalog
    • Wojewódzki Dom Kultury w Kielcach - Wietnam 69 (rysunek, fotografia)
    • Zamek w Olsztynie - Wietnam 69 (rysunek, fotografia), katalog
  • 1971
    • Pawilon SARP w Warszawie - Zabytki Dalekiego Wschodu (fotografie: Indie, Nepal, Wietnam), katalog
    • Galeria Cypriana Majernika, Bratysława, Czechosłowacja - Wietnam i Penetracje, katalog
    • Galeria Sztuk Pięknych w Litomierzycach, Czechosłowacja - Wietnam i Penetracje
    • Mała Zamkowa Galeria w Cieplicach - Wietnam i Penetracje, katalog
  • 1972
    • India Fine Arts and Crafts Society, New Delhi, Indie (rysunek)
    • Polski Ośrodek Kultury i Informacji, Berlin, NRD - Wietnam
  • 1973
    • Zamek w Szczecinie - Sztuka Nepalu, Indie - sztuka starożytna i średniowieczna, **Indie - sztuka czasów muzułmańskich, katalog
    • Muzeum Architektury we Wrocławiu - Architektura Indii i Nepalu (fotografia, rysunki), katalog
    • KMPiK, Radom - (rysunki z Indii)
  • 1974
    • Ułan Bator, Mongolia (rysunki o tematyce azjatyckiej)
    • Państwowe Muzeum Etnograficzne w Warszawie - Mongolia
  • 1976
    • Muzeum Etnograficzne w Krakowie - Nepal - rysunek, fotografia, kolekcja, katalog
    • Muzeum Historyczne m.st. Warszawy - Nepal - rysunek, fotografia, kolekcja
  • 1977
    • Galeria Kordegarda w Warszawie - Zabytki Indii (fotografia)
    • Muzeum Etnograficzne w Toruniu - Nepal (rysunki, fotografia, kolekcja)
    • Galeria Kordegarda w Warszawie - Indie - sztuka dawna (fotografie)
  • 1978
    • Biblioteka Centralna w Tokio, Japonia (ilustracja)
    • Muzeum Etnograficzne, Toruń - Nepal - krajobraz, ludzie, kultura, eksponaty, rysunki, fotografie
  • 1979
    • Galeria Nusantara Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie - Azja - rysunki i kolekcja, katalog
  • 1980
    • Królewska Akademia Sztuk w Katmandu, Nepal - Mój Nepal (rysunek), katalog
    • New Delhi, Indie - Indie oczami polskiego artysty (fotografia)
  • 1985
    • BWA Suwałki - Wystawa malarstwa. Okna. Drzwi. Mandale, katalog
    • Muzeum Okręgowe w Suwałkach - Malarstwo i grafika lamajska, Paty z Orisy z kolekcji Andrzeja Strumiłły, katalog
    • Galeria PKZ w Warszawie - Wietnam w rysunkch Andrzeja Strumiłły
    • Muzeum Narodowe w Hanoi, Wietnam - Rysunki z Azji
  • 1986
    • Muzeum Sztuki Wietnamskiej w Hanoi, Wietnam - Rysunki z Azji, katalog
  • 1987
    • Galeria Nusantara Muzeum Azji i Pacyfiku - Ceramika ludowa Uzbekistanu i Tadżykistanu (kolekcja A.S.), katalog
  • 1988
    • KMPiK, Maćkowa Ruda - Fotografia azjatycka
  • 1990
    • Muzeum Okręgowe w Jużno-Sachalińsku, Rosja - Rysunki azjatyckie
  • 1994
    • Muzeum Okręgowe w Ostrołęce - Rzeźba tamilnadu (fotografie autorskie, aranżacje)
  • 1996
    • Galeria Azjatycka Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie - Krąg siły. Thangka z Nepalu, katalog
  • 1997
    • Galeria Azjatycka Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie - Azja (rysunki ze zbiorów MAiP), katalog
    • Uniwersytet Warszawski - Andrzej Strumiłło - symbole lamajskie ze zbiorów MAiP, wystawa z okazji międzynarodowej konferencji "Świat kultury Tybetu", katalog
  • 2005
    • Dom Pracy Twórczej Wigry - Indie w twórczości Andrzeja Strumiłły. Impresje, inspiracje, katalog
    • Narodowa Galeria Sztuki Współczesnej w New Delhi, Indie - Indie - impresje i inspiracje
  • 2008
    • ZPAF, Galeria - Wschód-Zachód, Warszawa, fotografia, katalog

Książki ze wstępem Andrzeja Strumiłły oraz teksty autorskie o tematyce azjatyckiej(wybór)[edytuj | edytuj kod]

  • 1958
    • Widziałem liany limonika, „Sztandar Młodych”, nr 263
    • Udege, „Sztandar Młodych”, nr 269, s. 5
    • Kieta, „Sztandar Młodych”, nr 281, s. 4
    • O Andrzeju Wróblewskim, „Przegląd Artystyczny”, nr 5, s. 49-50
    • Szkice syberyjskie (rysunki i wiersze), „Przegląd Kulturalny,” nr 49 (327), s. 5
  • 1959
    • Andrzej Strumiłło rysunki z Chin, „Ty i ja. Magazyn Ilustrowany”, nr 6 (38)
  • 1964
    • Rysunki Andrzeja Strumiłły z podróży do Syrii z 1964 r., „Ty i ja. Magazyn Ilustrowany”, nr 12 (56), s. 38-39
  • 1967
    • W kraju Tarbargana i birkuta. Wspomnienia uczestnika I polskiej wyprawy w góry Ałtaju, „Łowiec polski” nr 23/24, s. 9-10
  • 1970
    • Ludowa sztuka agitacji, „Projekt”, nr 3 (76), s. 21-26
    • Żywe Indie, „Projekt”, nr 6 (79), s. 32-37
  • 1971
    • Kaustubha, „Projekt“, nr 6 (85), s. 48-54
  • 1972
    • Z klasztornej góry Swayambhu Nath, Literatura, nr 11, s. 10-11
  • 1973
    • Wieczna rzeka Sansary – życie jej falą, Kontynenty, nr 7, s. 28-31
    • Stoły kamienne, „Projekt”, nr 4 (95), s. 18-23
    • Skansen koreańskiego budownictwa drewnianego, „Projekt”, nr 5, s. 36-39
    • Widzialne imię niewidzialnego i współczesne druki arabskie, „Ty i ja. Magazyn Ilustrowany”, nr 6 (158), s. 19-20
    • Sztuka dewocjonalia Indii, , „Ty i ja. Magazyn Ilustrowany”, nr 7 (159), s. 12-13
    • Płatek lotosu w ogniu piekielnym, „Ty i ja. Magazyn Ilustrowany”, nr 8 (160), s. 20-21
  • 1974
    • Druki arabskie, „Projekt”, nr 5 (102), s. 16-17
    • Wejść, wyjść, wejrzeć, wyjrzeć, „Projekt”, nr 6, s. 17-23
  • 1975*
    • Z szerokiego świata (zdjęcia A.S.), „Poezja”, nr 1, s. 75
    • W kręgu jurty, „Projekt”, nr 2 (105), s. 24-31
    • Obrazy miłości, „Projekt”, nr 5, s. 28-30
  • 1977
    • Uwagi o historii, kulturze i etnografii, red. Piotr Młotecki, Kangbachen zdobyty, s. 150-155, Wyd. Sport i Turystyka, Warszawa
    • Indyjskie refleksje, red. Jerzy Barszczewski, W kraju Indiry Gandhi, s. 79, KAW, Warszawa
  • 1996
    • Grafika japońska – katalog wystawy (wstęp), ROKiS, Suwałki
  • 1998
    • Lekcja wschodnia – wstęp do albumu wystawy prac A.S. „Azja” w Muzeum Azji i Pacyfiku”, „Dom i wnętrze”, nr 4, s. 112
  • 2000
    • Pomiędzy ascezą i żywiołem – inspiracje i echa sztuki azjatyckiej w twórczości współczesnych artystów polskich, "Orient w kulturze polskiej" (materiały z sesji jubileuszowej z okazji 25-lecia Muzeum Azji i Pacyfiku w Warszawie, 15-16.10.1998, s. 69-74, Warszawa
  • 2001
    • Andrzej Wawrzyniak, Gra va banque (wypowiedź A.S. o Andrzeju Wawrzyniaku), „Poznaj Świat”, nr 11 (538), s. 28-32

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]