Andrzej z Krety

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Andrzej z Krety
biskup
Andrew of Crete (fresco).jpg
Data urodzenia ok. 650
Damaszek
Data śmierci 4 lipca ok. 712-740
Mitylena
Kościół/
wyznanie
katolicki, prawosławny
Wspomnienie 4 lipca[a]

17 lipca[b]

Atrybuty ewangeliarz lub zwój

Święty Andrzej z Krety, znany również jako Andrzej z Jerozolimy, cs. Swiatitiel Andrej, archijepiskop Kritskij (ur. ok. 650 w Damaszku, zm. 4 lipca 712, 726 lub 740) – biskup Gortyny na Krecie, teolog, twórca kanonu oraz homilii, święty Kościoła katolickiego i prawosławnego.

Żywot świętego[edytuj | edytuj kod]

Jego rodzice byli chrześcijanami. Był niemy od urodzenia aż do siedmiu lat, kiedy zgodnie z przekazami hagiografów został cudownie uzdrowiony po przyjęciu Komunii Świętej. W wieku czternastu lat rozpoczął praktyki duchowe mające przygotować go do stanu kapłańskiego w Ławrze Świętego Sawy Uświęconego nieopodal Jerozolimy, gdzie będąc gorliwym uczniem szybko zwrócił na siebie uwagę przełożonych. Teodor, locum tenens Prawosławnego patriarchatu Jerozolimy (745 – 770) powołał go na stanowisko archidiakona i posłał go do Konstantynopola jako oficjalnego przedstawiciela na Sobór konstantynopolitański III (680-681) zwołany przez cesarza bizantyńskiego Konstantyna IV Pogonatosa w celu walki z herezją monoteletyzmu.

Wkrótce po zakończeniu soboru ponownie powrócił do Konstantynopola, gdzie został mianowany archidiakonem Wielkiego Kościoła Hagia Sofia. Ostatecznie otrzymał tron biskupa w Gortynie na Krecie. Pomimo, iż był przeciwnikiem herezji monoteletyzmu, wziął udział w nieoficjalnym posiedzeniu (conciliabulum) wysokich dostojników kościelnych w 712, na którym zniesiono ustalenia poprzedniego soboru powszechnego. W następnym roku okazał skruchę wobec tego posunięcia i powrócił do ścisłej wierności doktrynie. Następnie zajął się nauczaniem oraz komponowaniem pieśni. Jego rozprawy są znane z pełnego dostojeństwa i harmonijnego języka. Uważany jest za jednego z najlepszych Oratorów chrześcijańskich epoki bizantyńskiej.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Obecnie św. Andrzej z Krety jest znany głównie jako twórca pieśni. Przyjmuje się, że zapoczątkował (lub co najmniej wprowadził do liturgii prawosławnej) nowy rodzaj pieśni kościelnej zwany kanonem. Najsłynniejszym jego dziełem jest Wielki Kanon Pokutny, czytany w cerkwiach podczas nabożeństw pierwszego tygodnia oraz w czwartek piątego tygodnia Wielkiego Postu[1].

Kult[edytuj | edytuj kod]

Jego wspomnienie liturgiczne w Kościele katolickim obchodzone jest 4 lipca.

Cerkiew prawosławna i Kościół greckokatolcki wspominają św. Andrzeja 4/17 lipca[2], tj. 17 lipca według kalendarza gregoriańskiego.
Cerkiew tytułuje go wielkim nauczycielem pokuty i otacza powszechnym kultem.

W ikonografii przedstawiany jest w greckich biskupich szatach (z dużymi krzyżami), ma krótką brodę i niewielką łysinę czołową[3].

Przekłady na język polski[edytuj | edytuj kod]

  • Andrzej z Krety, Kazania, w: Pieszczoch Szczepan ks., Patrologia, t.2: Ojcowie mówią, Gniezno 1994, s.235-236.
  • Andrzej z Krety, Oda pierwsza, przeł. M. Bednarz, w: Światła ekumeny. Antologia patrystyczna, oprac. Andrzej Bober, Kraków 1965, s.536-538.
  • Andrzej z Krety, Oda szósta, przeł. M. Bednarz, w: Światła ekumeny. Antologia patrystyczna, oprac. Andrzej Bober, Kraków 1965, s.538-543.
  • św. Andrzej z Krety, Pieśń pokutna, w: Verbraken Patrick – Pierre Dom OSB, Starowieyski Marek Ks., Ojcowie Kościoła. Panorama patrystyczna, Warszawa 1991, Wyd. Archidiecezji Warszawskiej, s.238-242.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Uwagi

  1. liturgia katolicka oraz prawosławna według kalendarza juliańskiego
  2. prawosławna liturgia według kalendarza gregoriańskiego

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]