Anna Dymna

Anna Dymna
Anna Dymna z Nagrodą im. Andrzeja Bączkowskiego, 2007.
Data i miejsce urodzenia	20 lipca 1951 Legnica
Zawód	aktorka
Współmałżonek	1. Wiesław Dymny (do 1978) 2.Zbigniew Szota 3. Krzysztof Orzechowski
Lata aktywności	od 1969
Odznaczenia
Multimedia w Wikimedia Commons
Anna Dymna w Wikicytatach

Anna Dymna z domu Dziadyk (ur. 20 lipca 1951 w Legnicy) – polska aktorka teatralna i filmowa.

Założycielka i prezes Fundacji "Mimo Wszystko", członkini Międzynarodowej Kapituły Orderu Uśmiechu oraz Rady Programowej Radia RMF Classic. Jest matką chrzestną sztandaru 2. Korpusu Zmechanizowanego im. Władysława Andersa, pomysłodawczynią Ogólnopolskiego Przeglądu Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych "Albertiana" oraz Festiwalu Zaczarowanej Piosenki im. Marka Grechuty dla uzdolnionych wokalnie osób niepełnosprawnych.

Życiorys

Ukończyła VII Liceum Ogólnokształcące im. Zofii Nałkowskiej w Krakowie przy ul. Skarbińskiego 5.

Absolwentka Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie. Od 1990 jest wykładowczynią na tej uczelni. Od 1973 związana z krakowskim Starym Teatrem. Zadebiutowała w 1969 w Teatrze im. Juliusza Słowackiego w Krakowie w roli Isi i Chochoła w Weselu Stanisława Wyspiańskiego (reż. Lidia Zamkow).

Jeszcze w trakcie studiów została żoną Wiesława Dymnego. Po jego tragicznej śmierci (12 lutego 1978) ponownie wyszła za mąż za Zbigniewa Szotę (syn Michał, ur. 1985), a potem za Krzysztofa Orzechowskiego.

Dymna często podkreśla wielki wpływ jaki wywarła na nią barwna osobowość jej pierwszego męża. Z okazji poświęconego mu programu telewizyjnego w 20. rocznicę śmierci poprosiła ulubiony zespół swojego syna, Big Cyc, o napisanie trzech piosenek do jego tekstów (Mam to w nosie, Łazik z Tormesu i Wszyscy święci). Dzięki udostępnionej przez nią twórczości Wiesława Dymnego (po części wcześniej nie publikowanej) grupa nagrała album Wszyscy święci, w całości oparty na jego tekstach.

Mieszka w Rząsce pod Krakowem.

Działalność charytatywna

W społeczne działania na rzecz ludzi potrzebujących wsparcia Anna Dymna angażowała się na długo przed założeniem własnej Fundacji. Prócz niesienia pomocy indywidualnej, uczestniczyła m.in. w kwestach Obywatelskiego Komitetu Ratowania Krakowa, akcjach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, Stowarzyszenia „Wielkie Serce”, Fundacji „Mam Marzenie”, Fundacji „Nuta Nadziei” i Fundacji „Akogo”. Od 2006 roku jest ambasadorem Stowarzyszenia Debra Polska „Kruchy Dotyk” skupiającego osoby cierpiące na Epidermolysis Bullosa.

Anna Dymna wraz z niepełnosprawnym Januszem Świtajem

W 1999 rozpoczęła współpracę z Fundacją im. Brata Alberta i jej prezesem ks. Tadeuszem Isakowiczem-Zaleskim, pomagając m.in. przy realizacjach inscenizacji Teatrzyku „Radwanek”, którego aktorami są osoby niepełnosprawne intelektualnie, mieszkańcy schroniska w podkrakowskich w Radwanowicach. Od tamtej pory, poświęcając swój prywatny czas, reżyseruje i pisze scenariusze do wszystkich przedstawień „Radwanka”. W 2001 roku była także pomysłodawczynią Ogólnopolskiego Festiwalu Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych „Albertiana”, którego coroczny finał – dzięki staraniom aktorki - ma miejsce na Dużej Scenie Teatru im. J. Słowackiego w Krakowie. Autorem słów Hymnu „Albertiany” jest Czesław Miłosz, muzyki - Abel Korzeniowski. Podczas ceremonii otwarcia uroczystej gali, kiedy w Teatrze Słowackiego unosi się Kurtyna Siemiradzkiego, wykonuje go Chór Młodej Filharmonii Krakowskiej pod dyrekcją Rafała Marchewczyka.

We wrześniu 2003 roku założyła w Krakowie Fundację "Mimo Wszystko", funkcję jej prezesa od początku sprawując społecznie. Pierwotnym celem Fundacji było utrzymywanie Warsztatów Terapii Artystycznej i opieka nad ich 26 podopiecznymi, niepełnosprawnymi intelektualnie mieszkańcami Schroniska im. Brata Alberta w podkrakowskich Radwanowicach, którzy, na mocy zmiany przepisów prawnych, utracili prawo do korzystania z Warsztatów Terapii Zajęciowej finansowanych przez budżet państwa.

Obecnie Fundacja Anny Dymnej „Mimo Wszystko” pomaga wielu osobom chorym i niepełnosprawnym w całej Polsce, a także koordynuje pracę wolontariuszy. Organizuje również Festiwal Zaczarowanej Piosenki im. Marka Grechuty, Ogólnopolskie Dni Integracji „Zwyciężać mimo wszystko” oraz Ogólnopolski Festiwal Twórczości Teatralno-Muzycznej Osób Niepełnosprawnych „Albertiana”. Ponadto Fundacja buduje dwa nowoczesne ośrodki rehabilitacyjno-terapeutyczne: „Spotkajmy się” w nadbałtyckim Lubiatowie i „Dolinę Słońca” w podkrakowskich Radwanowicach.

Działalność Fundacji Anny Dymnej „Mimo Wszystko”, która posiada status organizacji pożytku publicznego, została uhonorowana: Dyplomem Benemerenti (wyróżnienie Ordynariatu Polowego Wojska Polskiego), Pro Infantis Bono (nagroda Rzecznika Praw Dziecka RP), „Lodołamaczem 2007” (nagrodą Polskiej Organizacji Pracodawców Osób Niepełnosprawnych) oraz tytułem „Sukces Roku 2007 w Ochronie Zdrowia – Liderzy Medycyny” (nagroda Miesięcznika „Menedżer Zdrowia").

Od 5 maja 2009 reklamuje bransoletkę "powiedz TAK transplantologii". We wrześniu 2011 roku weszła w skład 13-osobowej Kapituły Nagrody im. Jana Rodowicza „Anody”. Celem tego wyróżnienia, ustanowionego przez Muzeum Powstania Warszawskiego, jest honorowanie powstańców czasu pokoju, osób, które dla społeczeństwa polskiego stanowią wzór do naśladowania.

Salon Poezji

W 2002 zainicjowała odbywający się w niedzielne przedpołudnia Krakowski Salon Poezji w Teatrze im. Juliusza Słowackiego, który prowadzi wraz z Józefem Opalskim, Bronisławem Majem oraz swoim mężem Krzysztofem Orzechowskim, dyrektorem teatru. Salon ma oddziały w Bytomiu, Czechowicach-Dziedzicach, Częstochowie, Nowym Targu, Gdańsku, Gliwicach, Komorowie, Opolu, Świdnicy, Tarnowie, Tczewie, Szczecinie, Tychach oraz w Gdyni.

Krakowski Salon Poezji został uhonorowany nagrodą literacką Nike za najciekawszą działalność kulturalną w regionie w 2003.

"Anna Dymna - Spotkajmy się"

Od 2003 roku (był to Europejski Rok Osób Niepełnosprawnych), na antenie TVP2, aktorka prowadzi cykliczny program "Anna Dymna — Spotkajmy się". Porusza w nim tematy miłości, akceptacji, samotności, szczęścia, wiary i nadziei. Gośćmi audycji są osoby niepełnosprawne oraz ciężko chore.

Program był dwukrotnie nominowany do Nagrody im. Andrzeja Wojciechowskiego, przyznawanej za materiały dziennikarskie, które wpływają na życie Polaków.

Wybrane role

Teatr

• 1970: Kasia w Król Mięsopust J. M. Rymkiewicza, reż. B. Hussakowski (debiut jako studentka PWST).
• 1973: Dziewczyna w Dziady A. Mickiewicza, reż. K. Swinarski
• 1974: Kora, Małgorzata w Noc listopadowa S. Wyspiańskiego, reż. A. Wajda
• 1974: Lorchen w Pierwszy dzień wolności L. Kruczkowskiego, reż. M. Okopiński
• 1975: Ania w Wiśniowy sad A. Czechowa, reż. J. Jarocki
• 1976: Sylwia w Małe kroki, wielkie kroki M. Karpińskiego, reż. M. Karpiński
• 1976: Anna w Warszawianka S. Wyspiańskiego, reż. H. Tomaszewski
• 1977: Zosia w Wesele S. Wyspiańskiego, reż. i scen. J. Grzegorzewski
• 1979: Diana w Queen Mary Ch. Dyera, reż. J. Bińczycki
• 1979: Nina Zarieczna w Dziesięć portretów z czajką w tle A. Czechowa, reż. J. Grzegorzewski
• 1982: Jedna z postaci w Chórze Kobiet z Canterbury w Mord w katedrze T. S. Eliota, reż. J. Jarocki
• 1982: Maria Derkum w Zwierzenia clowna H. Bölla, reż. M.Grąbka
• 1982: Elektra w Oresteia Aischylosa, reż. Z. Hübner
• 1984: Elżbieta de Valois w Don Carlos F. Schillera, reż. L. Adamik
• 1985: Świntusia Macabrescu w Gyubal Wahazar S. I. Witkiewicza, reż. R. Próchnicka
• 1986: Słodka Dziewuszka w Korowód A. Schnitzlera, reż. M. Grąbka
• 1986: Podstolina w Zemsta A. Fredry, reż. A. Wajda
• 1987: Wiera w Dzwony G. Mamlina, reż. S. Nosowicz
• 1987: Adela w Republika marzeń B. Schulza, reż R. Zioło
• 1988: Anna Wojnicew w Płatonow A. Czechowa, reż. F. Bajon
• 1991: Pani w Do Damaszku A. Strindberga, reż. K. Babicki
• 1991: Gospodyni w Wesele S. Wyspiańskiego, reż. A. Wajda
• 1991: Praskowia w Śmierć Iwana Iljicza L. Tołstoja, reż. J. Grzegorzewski
• 1992: Hipolita w Sen nocy letniej W. Shakespeare’a, reż R. Zioło
• 1992: Matka w Tak zwana ludzkość w obłędzie S. I. Witkiewicza, reż. J. Grzegorzewski
• 1993: Peanut Coe w Zatrute pióro R. Harwooda, reż. K. Orzechowski
• 1994: Matriona Wasiljewna Czelcowa w Miłość na Krymie S. Mrożka, reż. M. Wojtyszko
• 1995: Pątniczka Agapia w Reformator M. Kulisza, reż. R. Zioło
• 1995: Krystyna w Wznowienie;; M. Wojtyszko, reż. M. Wojtyszko
• 1998: Aneta w Słomkowy kapelusz E. Labiche’a, reż. A. Wajda
• 1999: Katia w Tomasz Mann J. Łukosza, reż. K. Orzechowski.
• 2000: Madame de Montreuil w Markiza de Sade Y. Mishimy, reż. T. Bradecki
• 2000: Althea, Noc w Tryptyk wyspiański, reż. M. Fiedor
• 2000: Wanda w Spaghetti i miecz T. Różewicza, reż. K. Kutz
• 2001: Pani Dyndalska w Damy i huzary A. Fredry, reż. K. Kutz
• 2003: Baba w Pieszo S. Mrożka, reż. K. Kutz
• 2007: Klitajmestra w Oresteja Ajschylosa, reż. J. Klata
• 2008: Maria w Król umiera, czyli ceremonie E. Ionesco, reż. P. Cieplak
• 2009: Barbara Jeziorkowska, Sikorka, Postać w Obrazie w Trylogia wg H. Sienkiewicza, reż. J. Klata

Film

• 2010: Lęk wysokości jako dr Druch
• 2010-2011: Licencja na wychowanie jako matka Pawła
• 2009: Blondynka jako zielarka Ożogowa
• 2008: Doręczyciel jako Hanna Gorzkowska
• 2007: Odwróceni jako Mariola Żuk
• 2007: Miłość w przejściu podziemnym jako kobieta w złotych okularach
• 2006: S@motność w sieci (serial) jako matka Natalii
• 2006: S@motność w sieci jako matka Natalii
• 2006: Wieża jako psychoterapeutka
• 2005: Skazany na bluesa jako Polowa, matka Goli
• 2004: Nasza ulica jako matka Janka
• 2004: Pan Bruno
• 2003: Stara baśń – kiedy słońce było bogiem (serial) jako Matka Dziwy
• 2003: Bez końca jako mamusia
• 2003: Stara baśń – kiedy słońce było bogiem jako Jaga
• 2002: Wiedźmin (serial) jako Nenneke
• 2002: Wiedźmin jako Nenneke
• 2000: Duże zwierzę jako Maria Sawicka
• 1998: Siedlisko jako Marianna
• 1997: Boża podszewka jako Walunia
• 1995: Diabelska edukacja jako matka
• 1995: Pestka jako Teresa
• 1995: Dama kameliowa jako Prudencja Duvernoy
• 1994: Śmierć jak kromka chleba jako żona górnika
• 1994: Panna z mokrą głową (serial) jako matka Zbyszka
• 1994: Panna z mokrą głową jako matka Zbyszka
• 1993: Tylko strach jako Katarzyna
• 1988: Schodami w górę, schodami w dół jako baronowa
• 1988: Mistrz i Małgorzata jako Małgorzata
• 1988: Pole niczyje jako Wityńska
• 1985: Osobisty pamiętnik grzesznika przez niego samego spisany jako Dominika
• 1984: Rycerze i rabusie jako Konstancja Zgurska
• 1983: Wedle wyroków twoich... jako Rachel
• 1983: Przeznaczenie jako Hanna P.
• 1983: Na odsiecz Wiedniowi jako Maria Kazimiera
• 1983: Ostrze na ostrze jako Konstancja Zgurska
• 1982: Dolina Issy jako Magdalena
• 1982: Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny jako Barbara Radziwiłłówna
• 1981: Znachor jako Maria Jolanta Wilczur
• 1980: Yvonne jako Yvonne
• 1980: Królowa Bona jako Barbara Radziwiłłówna
• 1979: Do krwi ostatniej (serial) jako Ania Gawlik
• 1979: Do krwi ostatniej... jako Ania
• 1978: Węgierska Rapsodia jako Hanna
• 1978: Wesela nie będzie jako Małgosia
• 1977: Okrągły tydzień jako smok
• 1977: Kombinator jako Liesel
• 1977: Pasja – jako Magdalena
• 1977: Kochaj albo rzuć jako Ania Pawlakówna
• 1976: Trędowata jako Melania Barska
• 1973: Janosik jako hrabianka Klarysa Horvath
• 1974: Najważniejszy dzień życia jako Iwona (odc. 9)
• 1974: Nie ma mocnych jako Ania Pawlakówna
• 1973: Janosik (serial) jako hrabianka Klarysa Horvath
• 1973: Sekret jako studentka Urszula
• 1973: Z życia nicponia 4 role: jako ślicznotka, chłopka, barmanka, służąca
• 1973: Droga jako Ania Pawlak
• 1973: Przecież nic się nie stało
• 1973: Klucze jako Hanka
• 1971: 150 na godzinę jako Ania, dziewczyna Marcina
• 1971: Szerokiej drogi, kochanie jako Gabrysia
• 1971: Diament radży jako córka dyktatora
• 1971: Pięć i pół bladego Józka jako Katarzyna
• 1971: Jak daleko stąd, jak blisko jako dziewczyna

Dubbing

• 2008: WALL·E − Marysia
• 2009: Księżniczka i żaba − Eudora

Wyróżnienia i nagrody

Odznaczenia

• Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (2004)
• Srebrny Krzyż Zasługi (1989)
• Złoty Medal "Zasłużony Kulturze Gloria Artis" (2005)
• Order Uśmiechu (2002)
• Order Ecce Homo (2005)
• Medal Świętego Brata Alberta (2000)
• Medal świętego Jerzego (2006)
• Medal "Milito Pro Christo" (2007)
• Medal Fundacji Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy (2007)

Nagrody artystyczne

• 1977 – nagroda przewodniczącego Komitetu ds. Radia i Telewizji za rolę Kory w Nocy Listopadowej S. Wyspiańskiego.
• 1979 – nagroda m. Krakowa w dziedzinie upowszechniania kultury - nagroda dla młodego, wyróżniającego się twórcy za osiągnięcia w teatrze i filmie.
• 1980 – XX Kaliskie Spotkania Teatralne - nagroda aktorska za rolę Niny Zariecznej w Dziesięciu portretach z czajką w tle wg A. Czechowa.
• 1983 – nagroda II stopnia Ministra Kultury i Sztuki
• 1983 - XXII Rzeszowskie Spotkania Teatralne - nagroda publiczności za najlepszą rolę kobiecą - Marii Derkum w Zwierzeniach clowna H. Bölla
• 1984 – tytuł „Gwiazda Filmowego Sezonu'83” na XIV LLF w Łagowie
• 1988 – XIV Opolskie Konfrontacje Teatralne - Klasyka Polska - nagroda aktorska za rolę Adeli w Republice marzeń B. Schulza.
• 1993 – nagroda wojewody krakowskiego w dziedzinie teatru.
• 1993 – XVIII Opolskie Konfrontacje Teatralne - Klasyka Polska - nagroda aktorska za rolę Gospodyni w Weselu S. Wyspiańskiego.
• 1994 – Nagroda im. Aleksandra Zelwerowicza za najlepszą kobiecą rolę sezonu (Podstoliny w spektaklu telewizyjnym Zemsty A. Fredry w reż. O. Lipińskiej i Molly Bowser z Palca Bożego w reż. T. Kotlarczyk)
• 1994 – tytuł „Człowiek Roku' 94” przyznany przez czytelników „Gazety Krakowskiej” za wspaniałe kreacje teatralne i filmowe, za wrażliwość i aktywny udział w akcjach charytatywnych
• 1995 – „Złota Kaczka” w kategorii: najlepsza polska aktorka; za rok 1994
• 1995 – tytuł „Prezydent Galerii Pięćdziesięciolecia” przyznany przez czytelników tygodnika „Przekrój”
• 1996 – XXXVI Kaliskie Spotkania Teatralne - nagroda aktorska za rolę Krystyny we Wznowieniu M. Wojtyszki.
• 1996 – „Złota Maska” - plebiscyt na najpopularniejszą krakowską aktorkę
• 1998 – „Złota Maska” - plebiscyt na najpopularniejszą krakowską aktorkę.
• 1999 – „Złota Maska” - plebiscyt na najpopularniejszą krakowską aktorkę.
• 2004 – „Superwiktor” (za całokształt pracy artystycznej)
• 2007 – „Kobieta Roku 2006” miesięcznika „Twój Styl”
• 2009 – „Wiktor”(w kat. „Osobowość Telewizyjną 2008 Roku”)
• 2010 – Nagroda Honorowa za rok 2010 (wyróżnienie Rady krakowskiej Filii Fundacji Kultury Polskiej)
• 2011 - Tytuł „Małopolanin Roku 2010”
• 2012 – statuetka „Profesjonaliści Forbesa 2012 – Zawody Zaufania Publicznego”

Nagrody za działalność społeczną

• 2000 – Tytuł „Krakowianka XX wieku"
• 2004 – Przyjaciel Integracji
• 2006 – Medal Województwa Małopolskiego
• 2006 – Odznaczenie „Zasłużonemu - Polskie Towarzystwo Lekarskie”
• 2006 – Nagroda im. Andrzeja Bączkowskiego 2007 – Dyplom Benemerenti
• 2007 – Medal Militio pro Christo
• 2007 – Kobieta Roku 2006 (wyróżnienie miesięcznika „Twój Styl”)
• 2007 – Medal Fundacji Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy
• 2008 – Fenomen 2007 (nagroda tygodnika „Przekrój”)
• 2008 – Ambasador Polskiej Pediatrii (tytuł przyznawany przez Zarząd Główny Polskiego Towarzystwa Pediatrycznego)
• 2009 – Skrzydła Świętego Rafała Archanioła (nagroda Galerii „Art Cherub” i Szpitala Zakonu Bonifratrów)
• 2010 – Nagroda im. Józefa Dietla
• 2011 – Tytuł „Małopolanin Roku 2010” (wyróżnienie Stowarzyszenia Gmin i Powiatów Małopolski)
• 2011 – Tytuł „Gwiazda Dobroczynności” (wyróżnienie Stowarzyszenia Rozwoju Filantropii w Polsce i tygodnika „Newsweek Polska”)
• 2011 – Medal im. Tadeusza Kotarbińskiego (wyróżnienie Komitetu Nauk Organizacji i Zarządzania Polskiej Akademii Nauk)

Bibliografia

• Elżbieta Baniewicz, Anna Dymna, Ona to ja, 2001, ISBN 83-7227-990-X
• Anna Dymna, Wojciech Szczawiński, Warto mimo wszystko, Kraków: ZNAK, 2006, ISBN 83-240-0674-5

Linki zewnętrzne

• Anna Dymna w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)
• Anna Dymna w bazie filmweb.pl
• Anna Dymna w bazie filmpolski.pl
• Anna Dymna w bazie e-teatr.pl
• Anna Dymna w bazie stopklatka.pl
• Strona Anny Dymnej w Starym Teatrze
• Fundacja "Mimo Wszystko"
• Zdjęcia Anny Dymnej w serwisie Fototeka Filmoteki Narodowej