Anna Konik

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Anna Konik (ur. 7 kwietnia 1974 w Lublińcu) – artystka współczesna, zajmuje się głównie sztuką wideo i instalacji, czasami fotografią oraz rysunkiem.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Anna Konik przyszła na świat w Lublińcu 7 kwietnia 1974, większość dzieciństwa spędziła jednak w niewielkim miasteczku – Dobrodzieniu, na Górnym Śląsku.  Do przedszkola i szkoły podstawowej Anna uczęszczała w rodzimym miasteczku, gdzie nauczyciel plastyki, Paweł Mrozek, szybko zauważył jej zdolności artystyczne i sukcesywnie je rozwijał. W 1989 Anna Konik wyjechała do Częstochowy, aby móc uczęszczać na lekcje w Zespole Szkół Plastycznych im. Jacka Malczewskiego.

W 1995 roku zakwalifikowała się do grona studentów ASP wydziału rzeźby w Warszawie. Po pierwszym roku studiów Grzegorz Kowalski zaprosił ją do wybrania jego pracowni, jako warsztatu macierzystego, w którym zastępował go przez rok absencji Krzysztof M. Bednarski. Pierwsze prace Anny Konik, powstałe w trakcie studiowania na Akademii, stanowiły ornamentalne collage, wykorzystujące w dużej mierze techniki fotograficzne, później zaczęła posługiwać się video.

W 2000 roku powstaje praca dyplomowa „Toys” składająca się na dwa równoległe obrazy. Oba filmy przedstawiały tzw. aktorów psychotycznych czyli ludzi cierpiących na schizofrenię. Na jednej projekcji pokazani w białym pomieszczeniu, na drugiej – w otoczeniu faktycznym. W trakcie ekspozycji wideo-instalacji wystawiano również lateksowe obiekty, zwinięte fragmenty skóry niczym relikwie, prezentowane jako autonomiczne obiekty.

Od 1997 roku współpracowała z Teatrem Academia prowadzonym od początku przez Romana Woźniaka, początkowo jako aktorka, później w obrębie scenografii. Równocześnie Anna Konik współpracowała z Katarzyną Wińską, która od końca lat 90., dzięki współdziałaniu z pacjentami Instytutu Psychiatrii, stworzyła Teatr Opera Buffa.

W latach 1999–2001 pracowała jako asystentka prof. Zofii Glazer w Katedrze Rysunku warszawskiej ASP.

W 2012 uzyskała tytuł doktora sztuki na warszawskiej Akademii Sztuk Pięknych. W semestrze letnim 2012 prowadziła wideoseminaria na Wydziale Literatury i Lingwistyki Uniwersytetu w Bielefeldzie, a w latach 2010/2011 gościnne zajęcia wideo w Katedrze Mody przy Wydziale Wzornictwa warszawskiej ASP. W 2009 zaproszona jako Rudolf Arnheim Profesor na Uniwersytet Humboldta w Berlinie, a w latach 2008/2009 jako wykładowca na International Sommeracademy w Salzburgu.

W roku 2009 była nominowana do nagrody Deutsche Banku Spojrzenia 2009 oraz do Paszportu Polityki. Laureatka stypendiów artystycznych i naukowych: IASPIS, Sztokholm (2011/2012), ZIF Center for Interdisziplinary Research, Uniwersytet Bielefeld (2011), Wissenschaftskolleg zu Berlin (2008/2009), Zuger Kulturstiftung Landis & Gyr, Zug (2007), Młoda Polska (2007), SPACES World Artists Program, Cleveland, USA (2005),Stypendium Ministra Kultury i Sztuki (2005), Leube Artist in Residency (2004), Akademie Schloss Solitude (2003/2004). Jej prace były pokazywane w wielu galeriach polskich i europejskich.

Wybrane wystawy indywidualne: In the same city, under the same sky..., Swedish Parliament, Stockholm (2012); Fear and Entranced, Atlas Sztuki, Lodz (2011); Our Lady’s Forever, Instytut Polski w Düsseldorfie(2011), Willa Zauroczonych, Max Liebermann Haus, Berlin (2010); Our Lady’s Forever, Miejska Galeria Sztuki, Wolfsburg (2009); 61. Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Locarno (2008); Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa (2007); Przeźroczystość, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski; Akademie Schloss Solitude, Stuttgart (2004).

Wybrane wystawy zbiorowe: Tür an Tür, Polen – Deutschland. 1000 Jahre Kunst und Geschichte, Martin-Gropius-Bau, Berlin (2011); Divina Commedia, PAN Palazzo Delle Arti, Neapol (2011); Mediacje/przestrzeń, Galeria Szara, Cieszyn (2010); Territories of the In/ Human, Württembergischer Kunstverein Stuttgart (2010); Künstler in der Kunst Gesellschaft, Motorenhalle, Dresden (2010); Spojrzenia 2009, Zachęta Narodowa Galeria Sztuki, Warszawa; Kolekcja 5, Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski, Warszawa; Isolated, The Golden Thread Gallery, Belfast (2009).

Jej prace znajdują się w prywatnych oraz instytucjonalnych kolekcjach sztuki, m.in. w: Centrum Sztuki Współczesnej w Warszawie, Kolekcji Sztuki Fundacji Leube w Gartenau-Salzburg, Podlaskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych w Białymstoku, Muzeum Górnośląskim w Bytomiu, Art Stations Foundation w Poznaniu, Lubelskim Towarzystwie Zachęty Sztuk Pięknych.

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Obrazy tworzone Anną Konik układają się w specyficzne sekwencje, wpisujące się w bardzo bogate pole sztuki nowoczesnej. Przedstawiają one pewne miejsca i historie, budują narrację i znaczenia, odwołując się momentami do poetyki kina dokumentalnego i impresji audiowizualnej, stając się „[...] częścią symultanicznego układu i przyjmując postać aranżacji, w której relacje pomiędzy poszczególnymi, przestrzennie ulokowanymi linearnymi sekwencjami wideo są równie ważne, jak relacje występujące wśród obrazów budujących każdą z nich z osobna.” Artystka właściwie w każdej swojej instalacji wideo porusza wątek ludzki, absorbuje ją drugi człowiek i związane z nim problemy jak wyobcowanie, wykluczenie ze społeczeństwa z różnych powodów. Interesuje się tym wszystkim, co inni ignorują, za bohaterów przyjmuje postaci pozostające na marginesie społeczeństwa, tych obcych, którzy na moment stają się w centrum uwagi.

Bardzo istotną rolę w rozwoju artystycznym Anny Konik odegrały różne zdarzenia, począwszy od doświadczeń z dzieciństwa, które wciąż powracają i oddziałują na obecne obrazy. Wiedza, zdobyta na Akademii Sztuk Pięknych w pracowni Grzegorza Kowalskiego i Krzysztofa M. Bednarskiego a także u Zofii Glazer znacznie przyczyniła się do rozwoju postrzegania oraz odwzorowywania. Uświadomiła artystce o potencjale sztuki wideo, o możliwości utrwalenia rozmaitych miejsc, perspektyw, czasu, kontrastu, a montaż na metamorfozę i zdynamizowanie perspektywy. Z kolei uwagi Jerzego Jarnuszkiewicza wpłynęły na rozwinięcie koncepcji przestrzeni i wymiaru metafizycznego, który jest obecny w każdym jej dziele. Kilkuletnia współpraca z teatrem Academia i Solo Opera Buffa zdecydowała o obecnej formie instalacji wideo i zainteresowaniem rozmaitymi wymiarami ludzkiej egzystencji. Obserwowanie rozlicznych środowisk, zarówno ludzi o niezwykłej wrażliwości jak osób odmiennie odbierających sztukę i otaczającą rzeczywistość stały się inicjacją do rozmaitych dróg obserwacji.

Filmy artystki można traktować na różnych poziomach. Pierwszy to oczywiście historia indywidualna, ale też najprostszy etap, później następuje moment połączenia tych historii i ich interpretacja, pozostawiając na koniec wątek filozoficzny/metafizyczny. Kompozycja filmów nie jest przypadkowa, jest głęboko przemyślana, ma bardzo istotne znaczenie. Artystka nawiązuje do języka Krzysztofa Kieślowskiego, Andrzeja Tarkowskiego, Larsa von Triera. Ciągle szuka swojego języka, wciąż weryfikuję go, stara się mu przyglądać, tworząc coraz bardziej świadome i jeszcze bardziej głębsze dotknięcie tematu obcego.

„In the middle of the way” porusza problem publicznego wyalienowania. Bohaterowie nie przynależą do żadnego miejsca, są w ciągłym ruchu, stale w drodze. Instalacja wideo to seria filmów dokumentalnych, z których każdy został nakręcony w innym mieście. Warszawa, Berlin, Moskwa, Cleveland czy Dobrodzień są miejscami, gdzie Anna nawiązuje nić porozumienia z osobami odrzuconymi, niezaakceptowanymi, a każdy film jest opowieścią o ich spotkaniu w obcym mieście. Pojęcie bezdomności zyskuje tu szersze znaczenie, rozumiane nie tyle jako społeczna kategoria lecz stan ducha, egzystencjalne wyobcowanie. Cykl realizacji video miał swój początek w 2001 roku i wciąż trwa.

„I mistake left for right” jest dziełem, które wyróżnia się na tle innych prac artystki zarówno tematyką jak formą. Jest to bowiem wideo animacja powstała na prośbę Krzysztofa Zwirblis w 2002 roku, poruszająca tematykę polityczną.

„Transparency” wystawione w 2004 roku w CSW Zamek Ujazdowski, stanowi jedno z ważniejszych dzieł w artystycznym dorobku Anny. Podobnie jak w poprzednich pracach, głównym ośrodkiem zainteresowania staje się życie społeczne i umiejscowiony w nim człowiek. Bohaterami stały się cztery postaci, które samodzielnie, nie ograniczone przedziałem czasowym czy nadmiarem stawianych pytań, przedstawiły historię swojego życia.

"Our Lady's Forever" powstało zainspirowane dramatem stworzonym młodym mężczyzną, cierpiącym na schizofrenię. Dzieło składa się z wyświetlanych symultanicznie siedmiu projekcji filmowych, ukazujących różne elementy wnętrza, otoczenia oraz same postaci o pseudonimach A. i M. Jest to pierwszą pracą Anny, w której miejsce nabiera wyraźnego kontekstu, gdzie przestrzeń definiuje relacje międzyludzkie i staje się uczestnikiem narracji. Powstało w 2006 roku.

„Willa Zauroczonych” (2009 r.). W odróżnieniu od wcześniejszych prac, tym razem artystka skoncentrowała się wyłącznie na wnętrzu, pomijając opowieść o konkretnych ludzkich losach, skupiając się na emocjonalności i aurze. Instalacja wideo składała się na kilka jednocześnie realizowanych filmów wewnątrz oraz projekcję fasady willi, która umożliwiała wchodzącemu do środka na przekroczenie pewnej granicy dzielącej świat realny a nierzeczywisty i penetrować przestrzeń wypełnioną obrazami, odwołującymi się do architektury tego budynku. Wszystkie realizacje zapisywały upływ czasu od rana do wieczora. W tym dziele widoczne są także odwołania do teorii przestrzeni Bernharda Waldenfelsa.

„Play Back (of Irene)” wyeksponowano w 2011 roku w łódzkim Atlasie Sztuki. Artystka zebrała materiał już w 2007 roku w trakcie stypendium w Szwajcarii, gdzie miała przyjemność poznać alpinistkę Irene, która przeżyła wypadek w Alpach. Na podstawie jej historii powstało dzieło, ujawniające chęć gruntownego przeanalizowania mentalność bohaterki, jej odczuć, wspomnień i reakcji na traumatyczne wydarzenie. Jest to dzieło, które porusza temat śmierci, otarcia się o nią i spojrzenia na nią z dystansu, tak więc przestrzeń, ukazana tym razem w bardziej namacalnej formie jest odniesieniem do dotknięcia w dosłownym znaczeniu (możliwość fizycznego kontaktu z dziełem sztuki), jak symbolicznym - dotknięcia tematu śmierci i spojrzenia przez jej pryzmat na własne życie.

„In the same city, under the same sky...” Anna Konik stworzyła zainspirowana „Higienistami” Macieja Zaremby Bielawskiego. Dzieło porusza temat szwedzkich imigrantek, ich życia, pragnień i obaw. Powstało dwanaście historii, z których wyszczególniono siedem, przedstawiających kobiety z Somalii, Afganistanu, Iraku, Kurdystanu, Turcji i Syrii. Na tym się jednak nie skończyło. Artystkę frapowało pytanie i różnica pomiędzy centrum miasta a jego zewnętrzem. Zastanawiała się, co te dwa punkty względem siebie znaczą. Wówczas zdała sobie sprawę, że to centrum powinno być skonfrontowane z opowiadanymi historiami. Ostatecznie powstało nietuzinkowe dzieło, w którym rdzenne obywatelki opowiadają historie imigrantek. Umiejscowienie Szwedek w ich mieszkaniach stało się synonimem czy symbolem tęsknoty imigrantek za swoim domem, za bycie częścią społeczeństwa, a posługiwanie się poprawnym szwedzkim językiem, ukazało przełamanie bariery pomiędzy imigrantkami a autochtonem. Taki sam projekt został zrealizowany w 2013 roku w Białymstoku, którego bohaterkami zostały kobiety z Czeczenii i Inguszetii.

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Nowe zjawiska w sztuce polskiej po 2000. Opracowanie zbiorowe. Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski. Warszawa, 2007
  • Bogna Lastovjak, Czas i przestrzeń jako geneza artystycznych eksploracji w wideo instalacjach Anny Konik, Warszawa 2013.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Anny Konik