Anna Politkowska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Anna Politkowska
Anna Politkowska
Data i miejsce urodzenia 30 sierpnia 1958
Nowy Jork
Data i miejsce śmierci 7 października 2006
Moskwa
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Wikicytaty Anna Politkowska w Wikicytatach

Anna Stiepanowna Politkowska, ros. Анна Степановна Политковская, (ur. 30 sierpnia 1958 w Nowym Jorku, zm. 7 października 2006 w Moskwie) – niezależna rosyjska dziennikarka, znana ze swego bardzo krytycznego stosunku do administracji Putina oraz wojny w Czeczenii.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Urodziła się jako Anna Mazepa w Nowym Jorku w 1958 roku, gdzie jej rodzice (z pochodzenia Ukraińcy) byli dyplomatami przy ONZ. W 1980 ukończyła dziennikarstwo na Uniwersytecie Moskiewskim [1]. W czasie studiów wyszła za mąż za znanego później dziennikarza telewizyjnego Aleksandra Politkowskiego. Mieli dwójkę dzieci: syna Ilię i córkę Wierę.

Pracowała dla następujących gazet:

  • Izwiestija (Wiadomości) (1982-1993)
  • Obszczaja Gazeta (Wspólna gazeta) (1994-1999) [2]
  • Nowaja Gazeta (Nowa gazeta) (czerwiec 1999 – 2006) [3]

Na początku lat 90. uzyskała obywatelstwo USA. Pisząc dla Nowaja Gazeta (opozycyjnej wobec władz Federacji Rosyjskiej) zwracała uwagę na łamanie praw człowieka w Czeczenii. Otwarcie krytykowała Władimira Putina i Ramzana Kadyrowa. W roku 2002 napisała książkę Wtoraja Czeczenskaja (polskie wydanie w 2006 roku). Jej książka Putin's Russia (Rosja Putina) była po raz pierwszy wydana w 2004 roku w Wielkiej Brytanii. Za swoją rzetelną pracę była od 1999 wielokrotnie nagradzana w Rosji i za granicą. Otrzymała z rąk Ryszarda Kapuścińskiego nagrodę Lettre Ulysses 2003. Swoimi reportażami zdobyła rozgłos w mediach międzynarodowych. Jej książki zostały przetłumaczone na wiele języków m.in. na angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, duński, estoński, włoski, fiński, niderlandzki, norweski, szwedzki i japoński.

Kilkakrotnie brała udział w negocjacjach dotyczących uwolnienia porwanych, między innymi w październiku 2002 roku, podczas zajęcia przez terrorystów teatru w Dubrowce. Dwa lata później, podczas tragedii w Biesłanie nie udało się jej dotrzeć na miejsce, zasłabła w samolocie. Sugerowała wówczas, że podano jej w herbacie szkodliwy środek.

7 października 2006 znaleziono ją zastrzeloną w windzie jej mieszkania przy ulicy Leśnej 8/12 koło Dworca Białoruskiego w centrum Moskwy. Na miejscu znaleziono porzucony pistolet i łuski. Wcześniej kilkakrotnie grożono jej śmiercią. Często zwraca się uwagę na fakt, że 7 października to dzień urodzin Władimira Putina.

Anna Politkowska występuje w ostatnim filmie Andrieja Niekrasowa pt. Bunt. Sprawa Litwinienki (2007). Twórcy tego obrazu ukazali w nim swoją wizję dzisiejszej Rosji i przedstawili opinię, że osoby niewygodne dla władz są stopniowo likwidowane. W filmie ukazano m.in. najnowsze poglądy antykremlowskiej opozycji na temat śmierci Politkowskiej.

Z okazji pierwszej rocznicy śmierci Anny Politkowskiej, organizacja "Reporterzy bez Granic" zorganizowała marsz protestacyjny w Paryżu przeciw braku postępów śledztwa w sprawie zabójstwa jej oraz 17 innych dziennikarzy rosyjskich. Europarlamentarzyści Konrad Szymański oraz Vytautas Landsbergis 2 października 2007 zorganizowali wystawę w Parlamencie Europejskim prezentującą rosyjskie zbrodnie dokonane podczas wojen w Czeczenii, które opatrzone były m.in. komentarzami Anny Politkowskiej (wystawa ta, mimo że była oficjalnie zorganizowana, została w niejasnych okolicznościach zdemontowana następnej nocy przez służby porządkowe).[1][2]

14 grudnia 2012 r. Amnesty International podała, że skazano zabójcę Anny Politkowskiej. Dmitrij Pawluczenkow, były oficer policji, został uznany za winnego i skazany na 11 lat w kolonii karnej o podwyższonym nadzorze.[3]

5 czerwca 2014 r. w Warszawie w Ogrodzie Sprawiedliwych odsłonięto kamień upamiętniający jej osobę i posadzono drzewo pamięci.

Nagrody[edytuj | edytuj kod]

Najważniejsze nagrody otrzymane przez Annę Politkowską
1999
  • Złote Pióro Rosji (Nagroda Związku Dziennikarzy Rosji)
2000
  • Dobry Uczynek – Dobre Serce (Nagroda Związku Dziennikarzy Rosji)
2001
2003
  • Lettre Ulysses Award
  • Hermann Kesten Medal
  • Nagroda dziennikarska OBWE za odważną i profesjonalną pracę, służącą popieraniu praw człowieka i wolności prasy
2004
  • Olof Palme Prize
2006
  • Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Tiziano Terzaniego (Premio Terzani) [4] [5]
2007
  • UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize
  • National Press Club/John Aubuchon Freedom of the Press Award
  • Democracy Award (Nagroda National Endowment for Democracy [6])

Ciekawostka[edytuj | edytuj kod]

Zabójstwo Anny Politkowskiej zostało dokonane w rocznicę urodzin prezydenta Rosji Władimira Putina. W filmie "Bunt. Sprawa Litwinienki" przedstawiono opinię, że jej śmierć mogła być formą prezentu urodzinowego.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Książki wydane po polsku[edytuj | edytuj kod]

Książki nie wydane po polsku[edytuj | edytuj kod]

  • Anna Politkovskaïa Voyage en enfer. Journal de Tchetchénie [13] (tłum.: G. Ackerman i P. Lorrain. Robert Laffont, Paris, 2000) – wydanie francuskie
  • Anna Politkovskaya A Dirty War. A Russian Reporter in Chechnya [14] (tłum.: J. Crowfoot. The Harvill Press, 2001) – wydanie angielskie
  • Anna Politkovskaya A Small Corner of Hell. Dispatches from Chechnya [15] (tłum.: A. Burry, T. Tulchinsky. University Of Chicago Press, 2003) – wydanie angielskie (część reportaży zawiera Druga wojna czeczeńska)
  • Anna Politkovskaïa Tchétchénie, le déshonneur russe [16] (tłum.: G. Ackerman. Buchet Chastel, 2003) – wydanie francuskie

Książki wydane po rosyjsku[edytuj | edytuj kod]

  • Вторая чеченская (Wtoraja Czeczenskaja, Zakharov (Захаров), Moskwa, 2002)
  • Чужая война, или Жизнь за шлагбаумом. Чечня (Czużaja wojna, ili Żizń za szlagbaumom. Czecznja, wyd. R. Valent (Р. Валент) [17], Moskwa, 2002) – reportaże m.in. o życiu cywilów w Groznym, uchodźcach w Inguszetii, zaczystkach, porwaniu Kennetha Glucka, czystkach etnicznych.
  • Путинская Россия (Putinskaja Rossija, Książka opublikowana w Novaja Gazeta, 2007)
  • За что [18] (Za Szto, Novaja Gazeta, 2007)

Pozycje literackie o Annie Politkowskiej[edytuj | edytuj kod]

Po francusku

  • Hommage à Anna Politkovskaïa [19] (Buchet-Chastel, 2007)

Filmy biograficzne[edytuj | edytuj kod]

  • Ein Artikel zu viel (ang. Letter to Anna), reż. Eric Bergkraut, 2008. Film opowiada o życiu i śmierci dziennikarki. Zawiera wywiady z jej dziećmi, córką Wierą i synem Ilią, byłym mężem Aleksandrem Politkoskim oraz innymi osobami, takimi jak szachista Garri Kasparow, biznesmen Borys Bieriezowski i reżyser Andriej Niekrasow.
  • Anna Politkowska. Siedem lat na froncie (ang. Anna, Seven Years on The Frontline), film dokumentalny, reż. Masza Nowikowa, prod. Holandia 2008
  • Gorzki smak wolności (ang. A bitter taste of freedom), film dokumentalny, reż. Marina Goldowska, prod. Szwecja/Rosja/USA 2011. Film zdobył nagrodę najlepszego obrazu dokumentalnego w Konkursie Filmów Dokumentalnych na 27. Warszawskim Festiwalu Filmowym.

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]