Anna Radziwiłłówna
| Anna Radziwiłłówna | |
 Anna Radziwiłłówna |
|
 Trąby |
|
| Rodzina | Radziwiłł |
| Rodzice | Mikołaj Radziwiłłowicz Zofia Anna Monwid |
| Małżeństwo | Konrad III Rudy |
| Dzieci | Zofia Anna Stanisław Janusz III |
Anna Radziwiłłówna (ur. 1476, zm. 14 lub 15 marca 1522 w Liwie) – księżna mazowiecka, regentka Mazowsza w latach 1503-1518.
Życiorys [edytuj]
Córka wojewody wileńskiego i kanclerza wielkiego litewskiego Mikołaja Radziwiłłowicza oraz Zofii Monwidówny.
W 1496 lub 1497 została żoną księcia mazowieckiego Konrada III Rudego, wnosząc mu 20 000 dukatów posagu. Dała, dotychczas bezdzietnemu, księciu dwie córki i dwóch synów, co skłoniło go do domagania się od Jagiellonów zwrotu Płocka oraz uznania praw dziedzicznych do księstwa czerskiego oraz (otrzymanego w dożywocie) księstwa warszawskiego.
29 października 1503 po nagłej śmierci męża została regentką Mazowsza i przeciwstawiła się dążeniom króla Polski do inkorporacji tej dzielnicy do Korony. W 1504 na sejmie piotrkowskim uzyskała od Aleksandra Jagiellończyka nadanie ziemi warszawskiej, ciechanowskiej, łomżyńskiej i nowogrodzkiej dla swoich synów Stanisława i Janusza. W ich imieniu sprawowała do 1518 regencję, która zakończyła się dopiero w wyniku rozruchów szlachty zaniepokojonej niekończącymi się rządami księżnej wdowy. Fakt objęcia formalnych rządów przez młodych książąt nie zmienił wiele i Anna zachowała aż do swej śmierci w 1522 realną władzę. W latach 1511-1517 zabiegała o utworzenie biskupstwa warszawskiego, ale sprzeciwił się temu Zygmunt I Stary. 28 grudnia 1514 nadała Ostrowi Mazowieckiej przywilej czterech jarmarków rocznie i jednego targu tygodniowo, co wpłynęło korzystnie na rozwój tego miasta.
Księżna Anna Radziwiłłówna pochowana została w kościele św. Anny w Warszawie.
6 czerwca 2004 w Ostrowi Mazowieckiej odsłonięty został pomnik księżnej autorstwa Mirosławy Skoczek.
Bibliografia [edytuj]
- Oskar Halecki, w: Polski Słownik Biograficzny. T. 1. Kraków: Polska Akademia Umiejętności – Skład Główny w Księgarniach Gebethnera i Wolffa, 1935, s. 125–126.
| Poprzednik Konrad III Rudy |
 |
Książę warszawski 1503-1518 regentka |
|
Następca Stanisław Janusz III |
| Poprzednik Konrad III Rudy |
 |
Książę czerski 1503-1518 regentka |
|
Następca Stanisław Janusz III |
| Poprzednik Konrad III Rudy |
|
książę mazowiecki 1503-1518 |
|
Następca Stanisław Janusz III |
