Anthelme Brillat-Savarin

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Brillat-Savarin Buste Bronze in Belley.jpg

Jean Anthelme Brillat-Savarin (1 kwietnia 1755, Belley, Francja2 lutego 1826, Paryż) - francuski prawnik i polityk, pisarz. Zdobył sławę jako epikurejczyk i gastronom. Autor "Fizjologii smaku", którą Balzac uznał nie tylko za wspaniały traktat kulinarny, ale również za jedno z najciekawszych stylistycznie dzieł stworzonych w języku francuskim[1]. Urodził się w departamencie Ain by jako nastolatek przenieść się do Burgundii. Tam w Dijon podejmuje studia prawnicze, chemiczne i medyczne. Po ukończeniu studiów wraca do rodzinnego miasta by praktykować jako adwokat. Po wybuchu Rewolucji Francuskiej zostaje wybrany na deputowanego do Konstytuanty gdzie reprezentuje dość zachowawcze poglądy[2]. Przez krótki czas sprawował funkcję burmistrza rodzinnego Belley. W końcowej fazie rewolucji z powodów politycznych wydano na niego wyrok śmierci. Brillat, wówczas przedstawiający się już jako Brillat-Savarin (nazwisko razem z majątkiem odziedziczył po ciotce), ucieka do Szwajcarii, Holandii i Stanów Zjednoczonych. W Nowym Jorku żyje z udzielania lekcji francuskiego oraz gry na skrzypcach. Przez pewien czas koncertuje nawet z nowojorską orkiestrą jako pierwszy skrzypek. W 1796 roku wraca do Francji i za rządów Dyrektoriatu podejmuje kolejno funkcje sekretarza sztabu generalnego oraz komisarza rządu przy Trybunale Seine-et-Oise. Wreszcie zostaje powołany jako sędzia Trybunału Kasacyjnego w Paryżu, którą to funkcje będzie pełnił do końca życia. Jako jurysta publikuje kilka rozpraw naukowych z dziedziny prawa, ekonomii i wojskowości. Prawdziwą sławę przyniosła mu jednak napisana pod koniec życia "Fizjologia smaku albo Medytacje o gastronomii doskonałej". To pełne humoru dzieło sławi rozkosze stołu oraz epikurejski styl życia. Nie jest to typowa książka kucharska, a raczej zbiór esejów o charakterze obyczajowym i kulturoznawczym. Pełno w niej obserwacji dotyczących zachowań ludzi przy stole, kulinarnych ciekawostek z różnych stron świata czy anegdot, których bohaterami są sławni smakosze. Współczesnemu czytelnikowi trudno rozróżnić co jest zabawną stylizacją parodiującą napuszony styl naukowy, a co autor pisze na serio. Dobroduszny i poczciwy styl pisarstwa Brillat-Savarina nie wszystkim jednak przypadł do gustu. Wielki francuski poeta Baudelaire złośliwie i nie bez zjadliwej ironii wytykał autorowi "Fizjologii smaku" skłonność do banałów i truizmów. W swoim tekście pt. "Wino i haszysz jako środki potęgowania osobowości" nazywa Brillat-Savarina "bardzo wielkim człowiekiem i wielkim durniem" [3].

Brillat-Savarin, title page, polish edition
Zobacz w Wikicytatach kolekcję cytatów
Anthelme Brillat-Savarin

Przypisy

  1. A. Brillant-Savarin, Fizjologia smaku, PIW 1977, Wstęp.
  2. ibid.
  3. Charles Baudeleiare, Sztuczne raje, słowo/obraz terytoria 2009, s.31