Antoine Thomson d'Abbadie
| Antoine Thomson d'Abbadie | |
 |
|
| Data i miejsce urodzenia | 3 stycznia 1810 Dublin |
| Data i miejsce śmierci | 19 marca 1897 Paryż |
| Zawód | astronom, geograf, fizyk |
Antoine Thomson d'Abbadie (ur. 3 stycznia 1810 w Dublinie, zm. 19 marca 1897 w Paryżu) – francuski astronom, geograf, fizyk i numizmatyk. Założyciel misji katolickiej wśród plemion Galla, żarliwy katolik.
Jego ojciec był Francuzem, a matka Irlandką. Jego młodszym bratem był Arnaud Michel d'Abbadie. W 1818 rodzina przeniosła się do Francji. Obaj bracia otrzymali staranną edukację w zakresie nauk przyrodniczych. Antoine uczył się w Muséum national d'histoire naturelle i w Collège de France.
W 1835 wyruszył w zorganizowaną przez Akademię Francuską podróż naukową do Brazylii. Jej rezultatem była wydana wiele lat później (1873) książka Observations relatives à la physique du globe faites au Bresil et en Ethiopie.
W wyprawie do Etiopii przygotowywanej w 1837 towarzyszył Antoine'owi młodszy brat Arnaud, który przedtem przebywał przez jakiś czas w Algierii. Wyprawa ta odbyła się w latach 1838-1848. W lutym 1838 bracia wylądowali w Massawie. Odtąd, podróżując czasem razem, czasem osobno, badali różne regiony Etiopii, także te - jak Kaffa i Ennarea - najbardziej niedostępne i najmniej znane. Doświadczali wielu niespodziewanych przygód, wplątali się też w sprawy polityczne, w których zwłaszcza Antoine działał aktywnie na rzecz Kościoła katolickiego i Francji. Starania D'Abbadiego i Kongregacji Rozkrzewiania Wiary doprowadziły do otwarcia w Etiopii misji katolickiej, a w 1848 wikariatu apostolskiego Galla (obecnie Harar).
Po zdobyciu wielu wartościowych informacji o geografii, geologii, archeologii i przyrodzie Etiopii, bracia powrócili do Francji w 1848 i zaczęli przygotowywać zgromadzone materiały do publikacji. Owocem badań kartograficznych i geodezyjnych Antoine'a było dzieło Géographie de l'Ethiopie (Paryż 1890), owocem badań językoznawczych Dictionnaire de la langue amarinna (słownik języka amharskiego, Paryż 1881). Między 1860 a 1873 ukazała się w Paryżu czterotomowa Géodésie d'Ethiopie ou Triangulation d'une patrie de la haute Ethiopie, gromadząca rezultaty badań topografocznych, pełna nowych wartościowych informacji i ilustrowana dziesięcioma mapami. Un Catalogue raisonné de manuscrits ethiopiens (Paryż 1859) stanowi przegląd i opis 234 manuskryptów etiopskich zgromadzonych przez d'Abbadiego. Opublikował wiele drobniejszych prac dotyczących np. geografii Etiopii, etiopskich monet i starożytnych inskrypcji. Pod tytułem Reconnaissances magnetiques opublikował w 1890 zbiór gromadzonych w czasie podróży nad Morze Czerwone i do Lewantu obserwacji nad magnetyzmem. Ogólny obraz podróży obu braci daje opublikowana w 1868 przez Arnaud książka Douze ans dans la Haute Ethiopie. Ponadto Antoine przygotował wydanie Pasterza Hermasa z wersją łacińską.
Bardziej wyróżniający się z braci, Antoine, stał się przedmiotem ataków i kontrowersji dotyczących tak jego rezultatów badawczych, jak i działalności politycznej. Do jego oponentów należał angielski podróżnik Charles Tilstone Beke, który zakwestionował jego prawdomówność, zwłaszcza w opisie podróży do Kana. Czas i relacje kolejnych podróżników wykazały jednak, że d'Abbadie relacjonował fakty wiernie, a mylił się jedynie w niektórych konstatacjach, jak ta - szczególnie silnie podważana przez Bekego - że Nil Błękitny jest głównym źródłem Nilu.
Obaj bracia otrzymali wielki medal paryskiego Towarzystwa Geograficznego (Société de Géographie), a Antoine został kawalerem Legii Honorowej i członkiem francuskiej Akademii Nauk Académie des sciences. Zmarł w 1897 - swoją pirenejską posiadłość przynoszącą 40 000 franków rocznego dochodu wraz z Château d'Abbadie w Hendaye, który zaprojektował Viollet-le-Duc, zapisał Akademii Nauk, pod warunkiem że do 1950 sporządzi ona katalog 500 000 gwiazd.
Linki zewnętrzne [edytuj]
- Strona internetowa La fondation Antoine d'Abbadie de l'Académie des sciences (fr.)
- Dzieła d'Abbadiego:
