Antoni Jeziorański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antoni Jeziorański
Antoni Jeziorański
generał
Data i miejsce urodzenia 1827
Warszawa
Data i miejsce śmierci 10 maja 1887
Lwów
Przebieg służby
Stanowiska instruktor Gwardii Narodowej (1848),
Pułkownik - naczelnik wojenny województwa rawskiego(14 stycznia 1863)
generał - naczelnik wojenny województwa lubelskiego (1863-1864).
Główne wojny i bitwy Wiosna ludów 1848,
powstanie węgierskie 1848 - Bitwa pod Temeszwarem
wojna krymska (1854-1855),
Powstanie styczniowe - bitwa pod Pieskową Skałą, Bitwa pod Kobylanką, Bitwa pod Hutą Krzeszowską.

Antoni Jeziorański, ps. Antoni Jovanovic (ur. 29 maja 1827 w Warszawie, zm. 16 lutego 1882 we Lwowie) – generał polski powstania styczniowego.

Pochodził z żydowskiej rodziny frankistów[1]. Był synem Franciszka Ksawerego Jeziorańskiego (1783-1856) i Marianny Zagrodzkiej (1802-1867), oraz bratem stryjecznym Jana.

W maju 1848, na wieść o Wiośnie Ludów przedostał się do Galicji. W październiku został instruktorem Gwardii Narodowej w Krośnie. Zagrożony aresztowaniem przedostał się na Węgry, gdzie wstąpił do pułku jazdy Legionu Polskiego gen. J. Wysockiego[2]. W czasie powstania węgierskiego wziął udział w kampanii na Słowacji. Po bitwie pod Temeszwarem wraz z resztkami oddziału J. Wysockiego uszedł do Turcji. Rozpoczął służbę w oddziałach polskich[3], w wojsku tureckim. Objął stanowisko konserwatora i renowatora twierdzy w Belgradzie. Wziął udział w wojnie krymskiej 1854-1855, służąc w oddziale Władysława Zamoyskiego. W 1859(1861?)[4], przyjechał do Warszawy, gdzie włączył się w nurt konspiracji niepodległościowej. Został przez Rosjan aresztowany. Uwolniony za poręczeniem, został ponownie zatrzymany w 1862 i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej.

Jeden z czołowych dowódców powstania styczniowego 1863. 14 stycznia 1863, w stopniu pułkownika[5], mianowany naczelnikiem wojennym województwa rawskiego. W lasach w okolicach Jeruzala, przeprowadził koncentrację swojego oddziału w sile 400 ludzi. 4 lutego wykonał udane uderzenie na Rawę Mazowiecką, zdobywając rosyjskie koszary, pozyskując broń i biorąc jeńców. 22 lutego otrzymał rozkaz podporządkowania się gen. Marianowi Langiewiczowi. Po drodze włączał do swojego oddziału mniejsze partie powstańcze i staczał potyczki z wojskami rosyjskimi. Mianowany przez Langiewicza generałem[6]. Brał udział w bitwie pod Pieskową Skałą i bitwie pod Skałą. Jako przeciwnik dyktatury Langiewicza, poróżniony ze swoim dowódcą, przeszedł granicę austriacką. W marcu mianowany naczelnikiem wojennym województwa lubelskiego. W kwietniu na czele oddziału liczącego 800 osób wkroczył do Królestwa Polskiego. 1 maja pobił Rosjan w kilkudniowej bitwie pod Kobylanką[7]. Poniósł porażkę pod Huta Krzeszowską[8]. Zgrupowanie jego zostało osłabione wysokimi stratami. Pomawiany o niewłaściwa postawę, oczyścił się z zarzutów. W dalszych walkach wykazał talent i opanowanie. Wobec beznadziejności dalszej walki złożył broń w 1864 w zaborze austriackim[9], po czym udał się do Galicji, gdzie ukrywał się w domu hr. Konarskiej w Chrewcie. Aresztowany przez policję austriacką, więziony w Kufsteinie i Meranie[10]. Zwolniony z więzienia w czerwcu 1865, wyjechał do Paryża. W 1873(1870?)[11], osiadł we Lwowie. Pracował w Wydziale Krajowym[12],

Z małżeństwa z Natalią z Horbowskich zawartego w 1860 r. pozostawił córkę Marię.

Pochowany na cmentarzu Łyczakowskim. Pozostawił "Pamiętniki"[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Istnienie wielu rodzin neofickich Jeziorańskich z Jezierzan, Buska i Kamieńca Podolskiego, oraz ich nieuporządkowana genealogia bywa często przyczyną nieporozumień. Antoni był wnukiem Dominika i prawnukiem Józefa Jeziorańskiego, którzy ochrzcili się w 1759 we Lwowie.
  2. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  3. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  4. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  5. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  6. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  7. Emil Noiński. Dwie bitwy pod Kobylanką. „Mówią Wieki”. 1/13 (636). s. 51-53. ISSN 12304018
  8. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 256.
  9. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  10. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  11. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  12. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  13. Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mieses Mateusz, Z rodu żydowskiego. Zasłużone rodziny polskie krwi niegdyś żydowskiej, Warszawa 1991, s. 115 i 116
  • Jeske-Choiński Teodor, Neofici polscy. Materyały historyczne, Warszawa 1904, s. 80-81
  • Metryka chrztu nr 242/1828 z parafii Św. Aleksandra w Warszawie
  • Henryk P. Kosk, Generalicja polska t - 1, Wyd. Oficyna Wydawnicza Ajaks Pruszków 1998.