Antoni Jeziorański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Antoni Jeziorański.PNG

Antoni Jeziorański, ps. Antoni Jovanovic (ur. 13 czerwca 1821 w Warszawie, zm. 16 lutego 1882 we Lwowie) – generał polski powstania styczniowego.

Pochodził z rodziny frankistowskiej[1]. Był synem Franciszka Ksawerego Jeziorańskiego (1783-1856) i Marianny Zagrodzkiej (1802-1867), oraz bratem stryjecznym Jana.

W maju 1848, na wieść o Wiośnie Ludów przedostał się do Galicji. W październiku został instruktorem Gwardii Narodowej w Krośnie. Zagrożony aresztowaniem przedostał się na Węgry, gdzie wstąpił do pułku jazdy Legionu Polskiego gen. J. Wysockiego[2]. W czasie powstania węgierskiego wziął udział w kampanii na Słowacji. Po bitwie pod Temeszwarem wraz z resztkami oddziału J. Wysockiego uszedł do Turcji. Rozpoczął służbę w oddziałach polskich[3], w wojsku tureckim. Objął stanowisko konserwatora i renowatora twierdzy w Belgradzie. Wziął udział w wojnie krymskiej 1854-1855, służąc w oddziale Władysława Zamoyskiego. W 1859(1861?)[4], przyjechał do Warszawy, gdzie włączył się w nurt konspiracji niepodległościowej. Został przez Rosjan aresztowany. Uwolniony za poręczeniem, został ponownie zatrzymany w 1862 i osadzony w X Pawilonie Cytadeli Warszawskiej.

Jeden z czołowych dowódców powstania styczniowego 1863. 14 stycznia 1863, w stopniu pułkownika[5], mianowany naczelnikiem wojennym województwa rawskiego. W lasach w okolicach Jeruzala, przeprowadził koncentrację swojego oddziału w sile 400 ludzi. 4 lutego wykonał udane uderzenie na Rawę Mazowiecką, zdobywając rosyjskie koszary, pozyskując broń i biorąc jeńców. 22 lutego otrzymał rozkaz podporządkowania się gen. Marianowi Langiewiczowi. Po drodze włączał do swojego oddziału mniejsze partie powstańcze i staczał potyczki z wojskami rosyjskimi. Mianowany przez Langiewicza generałem[6]. Brał udział w bitwie pod Pieskową Skałą i bitwie pod Skałą. Jako przeciwnik dyktatury Langiewicza, poróżniony ze swoim dowódcą, przeszedł granicę austriacką. W marcu mianowany naczelnikiem wojennym województwa lubelskiego. W kwietniu na czele oddziału liczącego 800 osób wkroczył do Królestwa Polskiego. 1 maja pobił Rosjan w kilkudniowej bitwie pod Kobylanką[7]. Poniósł porażkę pod Huta Krzeszowską[8]. Zgrupowanie jego zostało osłabione wysokimi stratami. Pomawiany o niewłaściwa postawę, oczyścił się z zarzutów. W dalszych walkach wykazał talent i opanowanie. Wobec beznadziejności dalszej walki złożył broń w 1864 w zaborze austriackim[9], po czym udał się do Galicji, gdzie ukrywał się w domu hr. Konarskiej w Chrewcie. Aresztowany przez policję austriacką, więziony w Kufsteinie i Meranie[10]. Zwolniony z więzienia w czerwcu 1865, wyjechał do Paryża. W 1873(1870?)[11], osiadł we Lwowie. Pracował w Wydziale Krajowym[12],

Z małżeństwa z Natalią z Horbowskich zawartego w 1860 r. pozostawił córkę Marię.

Pochowany na cmentarzu Łyczakowskim. Pozostawił "Pamiętniki"[13].

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. ↑ Istnienie wielu rodzin neofickich Jeziorańskich z Jezierzan, Buska i Kamieńca Podolskiego, oraz ich nieuporządkowana genealogia bywa często przyczyną nieporozumień. Antoni był wnukiem Dominika i prawnukiem Józefa Jeziorańskiego, którzy ochrzcili się w 1759 we Lwowie.
  2. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  3. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  4. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  5. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  6. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  7. ↑ Emil Noiński. Dwie bitwy pod Kobylanką. „Mówią Wieki”. 1/13 (636). s. 51-53. ISSN 12304018
  8. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 256.
  9. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  10. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  11. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  12. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.
  13. ↑ Henryk P. Kosk, Generalicja polska, 1998, s. 207.

Bibliografia[edytuj]

  • Mieses Mateusz, Z rodu żydowskiego. Zasłużone rodziny polskie krwi niegdyś żydowskiej, Warszawa 1991, s. 115 i 116
  • Jeske-Choiński Teodor, Neofici polscy. Materyały historyczne, Warszawa 1904, s. 80-81 (całkowite przemilczenie gałęzi rodu z której miał pochodzić Dominik, dziadek generała).
  • Metryka chrztu nr 242/1828 z parafii Św. Aleksandra w Warszawie
  • Henryk P. Kosk, Generalicja polska t - 1, Wyd. Oficyna Wydawnicza Ajaks Pruszków 1998.
Źródło „http://pl.wikipedia.org/w/index.php?title=Antoni_Jeziorański&oldid=36681495”