Antoni Szymański (generał)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy generała. Zobacz też: inne osoby o tym imieniu i nazwisku.
Antoni Szymański
generał brygady generał brygady
Data i miejsce urodzenia 30 lipca 1894
Poznań
Data i miejsce śmierci 11 grudnia 1973
Londyn
Przebieg służby
Lata służby 1915-1973
Siły zbrojne Armia Cesarstwa Niemieckiego
Wojsko Polskie
Jednostki 55 pp, 12 pp, 15 pp
Stanowiska dowódca kompanii, batalionu i pułku piechoty, attaché wojskowy
Główne wojny i bitwy I wojna światowa
powstanie wielkopolskie
wojna polsko-ukraińska
wojna polsko-bolszewicka
II wojna światowa
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Krzyż Srebrny Orderu Virtuti Militari Krzyż Niepodległości Krzyż Walecznych (trzykrotnie) Złoty Krzyż Zasługi z Mieczami Srebrny Krzyż Zasługi Medal Dziesięciolecia Odzyskanej Niepodległości Medal Pamiątkowy za Wojnę 1918-1921 Medal Wojska

Antoni Czesław Tadeusz Szymański (ur. 30 lipca 1894 w Poznaniu, zm. 11 grudnia 1973 w Londynie) – generał brygady Wojska Polskiego.

Biografia[edytuj | edytuj kod]

Antoni Czesław Tadeusz Szymański urodził się 30 lipca 1894 w Poznaniu, w rodzinie Romana i Heleny z Wyczyńskich. W latach 1903-1905 uczęszczał do poznańskiego gimnazjum św. Marii Magdaleny, w latach 1905-1910 nauki pobierał w domu, zaś w latach 1910-1914 uczęszczał do gimnazjum humanistycznego we Wschowie. W latach szkolnych był członkiem Towarzystwa Tomasza Zana (sierpień 1912 - lipiec 1914).

11 maja 1915 został wcielony do Armii Cesarstwa Niemieckiego i przydzielony do 20 pułku artylerii polowej w Poznaniu-Sołaczu[1]. Brał udział m.in. w bitwie pod Verdun. Przez cały czas nosił przy sobie kieszonkowe wydanie "Pana Tadeusza" z 1901.

W październiku 1918 wstąpił do Polskiej Organizacji Wojskowej Zaboru Pruskiego.

W latach 1925-1927 kształcił się w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie, po której otrzymał stopień oficera dyplomowanego. 1 stycznia 1929 otrzymał stopień majora dyplomowanego.

Od 2 września 1929 do 31 marca 1931 był kierownikiem referatu "Niemcy". W tym okresie - pod pseudonimem Mars - opublikował pracę "Siły zbrojne Niemiec", w którym omówił strukturę armii niemieckiej, zagrożenie jakie stanowiła ona dla Polski oraz kwestię współpracy Niemiec i ZSRR. Z dniem 1 kwietnia 1931 został przeniesiony z Oddziału II Sztabu Głównego do 12 Pułku Piechoty w Wadowicach na stanowisko dowódcy batalionu detaszowanego w Krakowie[2].

1 kwietnia 1932 został powołany na stanowisko attaché wojskowego w Berlinie. W czerwcu 1939 został także attaché wojskowym w Szwajcarii. 24 sierpnia 1939, wraz z attaché lotniczym i morskim, otrzymał zakaz opuszczania Berlina.

3 września 1939 rozpoczęła się ewakuacja ambasady polskiej w Berlinie. W nocy 5 na 6 września dotarł do Kopenhagi, gdzie podjął decyzję o powrocie do walczącego kraju. 9 września przez Sztokholm, Helsinki dotarł do Wilna. 11 września zameldował się w sztabie Naczelnego Wodza w Brześciu nad Bugiem, gdzie mianowany został szefem Oddziału II Dowództwa Frontu Południowego.

W tym czasie (jesień 1939 r.) jego żona Halina Szymańska wraz z dziećmi, dzięki osobistej pomocy szefa Abwehry, admirała Wilhelma Canarisa, bezpiecznie wyjechała z Poznania do Szwajcarii. Halina Szymańska, jako brytyjski agent, spotykała się z Canarisem i Giseviusem w kolejnych latach wojny.

Antoni Szymański brał udział w obronie Lwowa. Po kapitulacji tego miasta (22 września) dostał się do niewoli sowieckiej. Przebywał w obozie przejściowym w Wołoczyskach, następnie (do 26 stycznia 1940) w obozie w Starobielsku. W tym ostatnim poddawany był indoktrynacji - nieskutecznej jednak, ponieważ Szymański nie znał rosyjskiego. W styczniu 1940 został przeniesiony do więzienia na Łubiance - było to efektem odrzucenia propozycji współpracy z ZSRR. Uwolniony został po zawarciu układu Sikorski-Majski.

Po uwolnieniu wstąpił do sztabu gen. Andersa. 8 września 1941 razem z generałem brygady Mieczysławem Boruta-Spiechowiczem, wyznaczonym na dowódcę 5 Dywizji Piechoty udał się z Moskwy do miejscowości Tatiszczewo z zadaniem sformowania 15 Pułku Piechoty. Po odwołaniu szefa sztabu 5 DP, gen. Berlinga, na krótko zajął jego miejsce.

W marcu 1942 przeniesiony został do Teheranu, gdzie objął stanowisko Inspektora Oddziałów Polskich w Iranie, zaś w maju został dowódcą Bazy Ewakuacyjnej w Iranie.

14 lipca 1943 objął stanowisko attaché wojskowego w Kairze. Funkcję tę sprawował do 24 sierpnia. 1 stycznia 1945 został attaché wojskowym w Paryżu. Po zakończeniu II wojny światowej został szefem Wojskowej Misji Likwidacyjnej w Paryżu i przebywał na tym stanowisku do maja 1948. Następnie zamieszkał w Londynie.

11 listopada 1964 awansowany został do stopnia generała brygady.

Zmarł 11 grudnia 1973 w Londynie. Pochowany na cmentarzu Gunnersbury.

Ordery i odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Grzegorz Łukomski, Generał brygady Antoni Szymański ... s. 15.
  2. Dziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 3 z 26.03.1931 r.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Grzegorz Łukomski, Generał brygady Antoni Szymański (1894-1973). Wielkopolanin - żołnierz i dyplomata, Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, Oficyna Wydawnicza „ADIUTOR”, Komisja Historyczna b. Sztabu Głównego PSZ, Pruszków-Warszawa-Londyn 2006, ISBN 83-88773-30-5.
  • Tadeusz Kryska-Karski i Stanisław Żurakowski, Generałowie Polski Niepodległej, Editions Spotkania, Warszawa 1991, wyd. II uzup. i poprawione.
  • Piotr Stawecki, Oficerowie dyplomowani Wojska Drugiej Rzeczypospolitej, Zakład Narodowy im. Ossolińskich-Wydawnictwo, Wrocław 1997, ISBN 83-04-04390-4, s. 230.