Antropologia wizualna

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Antropologia wizualna – jeden z nurtów antropologii kulturowej. To subdyscyplina zajmująca się interpretowaniem wizualnej części kultury oraz wykorzystywaniem rysunku, malarstwa, fotografii, filmu i innych form wizualnych, w badaniach z zakresu antropologii kulturowej. W ramach tej dyscypliny badane są sposoby postrzegania wizualności przez członków różnych kultur. Jest ona również metodą, dzięki której antropolog może przedstawić treść badań za pomocą nie słów, lecz obrazu. Często metody wizualne są wykorzystywane również w antropologii stosowanej, bądź w badaniach partycypacyjnych.

Do najwybitniejszych przedstawicieli należą: Alfred C. Haddon, Baldwin Spencer, David MacDougall, Margaret Mead, Gregory Bateson, Sol Worth.

Rozwój i historia antropologii wizualnej[edytuj | edytuj kod]

Nanuk z północy (scena z filmu)

Zastosowanie fotografii w antropologii można dostrzec już pod koniec XIX wieku, jednak tylko jako narzędzie antropologii fizycznej do pomiaru porównawczego ludzkiego ciała (antropometria). W latach 30. XX wieku robiono zdjęcia, by udokumentować warunki socjalne. W celach metodycznych fotografia po raz pierwszy została wykorzystana w połowie XX wieku. Pierwszy krótki film etnograficzny został nakręcony przez oceanografa-antropologa Alfeda C. Haddona w roku 1898 na Wyspach Cieśniny Torresa. Brytyjski biolog i antropolog Baldwin Spencer w roku 1901 filmował tańce australijskich aborygenów. W Europie Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych antropologia wizualna rozpowszechniła się po roku 1922, kiedy to amerykański filmowiec Robert J. Flaherty rozpowszechnił film Nanuk z Północy. Kolejnym filmem badawczym był dokument antropolożki Beatrice Blackwood Kukukuku. Wybitnymi antropologami posługującymi się kamerą jako narzędziem badawczym było małżeństwo – Margaret Mead i Gregory Bateson. W latach 30. XX wieku prowadzili oni badania na Bali.

We współczesnej antropologii wizualnej ważnym momentem jej rozwoju było pojawienie się w latach 60. XX wieku kamery wideo. Jej niewielki rozmiar i możliwość nagrywania obrazu na bardzo małej taśmie magnetycznej (video) okazały się wielkim ułatwieniem dla badaczy wybierających się w długa podróż. Wybitnym filmem z dziedziny współczesnej antropologii wizualnej jest projekt z roku 1989 pod tytułem Imbalu – rytuał męskiej inicjacji u Gisu. Twórcami są: antropolog Susette Heald, reżyser Richard Hawkins i operator David MacDougall. Do przełomowych filmów etnograficznych należy również film Mellisy Llewelyn – Olamal kobiety z 1984 roku, przedstawiający sedno kulturowych relacji między płciami u Masajów. Współcześnie antropologia wizualna zajmuje się nie tylko wytwarzaniem obrazów przez samych antropologów, ale również badaniami partycypacyjnymi (takimi w których rysunki, filmy bądź fotografie są wytwarzane wspólnie z partnerami badań), antropologią stosowaną i aktywizmem, wywiadami z użyciem środków wizualnych, eksperymentami wizualnymi, i wieloma innymi. Łączy się często również z innymi sub-dyscyplinami nauk społecznych.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Markus Banks, Materiały wizualne w badaniach jakościowych, Warszawa: PWN, 2009, ISBN 9788301160241
  • Sarah Pink, Etnografia Wizualna: Obraz, media i przedstawienie w badaniach, Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego 2009, ISBN 9788323327929.
  • Sławomir Sikora, Antropologia wizualna i film etnograficzny, Warszawa: OPCIT, 2003, tom 3 (10) r., s. 1, 8-9.
  • Marcus Banks, Jay Ruby, Made to Be Seen: Perspectives on the History of Visual Anthropology, The University of Chicago Press, 2011
  • Collier J. Jr., Collier M., Visual Anthropology: Photography as a research method, University of New Mexico Press, Albuquerque, 1999

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]