Antyperspirant

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Antyperspirant z aplikatorem kulkowym

Antyperspirant (łac. perspirare – przewiewać, oddychać przez coś) – kosmetyk mający na celu zmniejszanie wydzielania potu i w ten sposób zwalczanie nieprzyjemnego zapachu ciała poprzez naniesienie go bezpośrednio na pocące się części ciała. Działanie antyperspirantów opiera się na zawartości soli glinu. Dostępne na rynku preparaty różnią się ich stężeniem i w związku z tym skutecznością i częstotliwością stosowania.

Antyperspiranty dostępne są w różnej postaci – w Europie najpopularniejsze są preparaty w sprayu, kremie lub z aplikatorem kulkowym, w USA natomiast dominują w postaci sztyftu lub żelu.

Mechanizm działania[edytuj | edytuj kod]

Ludzki pot w większości przypadków nie ma zapachu dopóki nie zostanie sfermentowany przez bakterie, rozwijające się w ciepłych i wilgotnych warunkach. Pacha jest jednym z najcieplejszych miejsc na powierzchni ciała człowieka, a gruczoły potowe wydzielają płyn (pot), którego zadaniem jest regulacja temperatury (ochrona przed przegrzaniem). Gdy skórę tej okolicy umyje się mydłem o odczynie zasadowym, skóra traci swoje niskie pH, które stanowi ochronę przed kolonizacją bakteryjną[1]. W takim środowisku dobrze rozwija się wiele bakterii[2], co powoduje szybką kolonizację skóry tej okolicy[2]. Bakterie te żywią się potem oraz martwym naskórkiem i komórkami włosów, wydalając kwas trans-3-metylo-2-heksenowy, który jest główną przyczyną przykrego zapachu[3]. Proces ten jest silniejszy po usunięciu owłosienia, gdyż włosy znajdujące się w dole pachowym powodują, że pot nie zostaje na skórze, a ta jest wystarczająco sucha aby zapobiec kolonizacji bakteryjnej. Ponadto włosy są mniej podatne na wzrost bakterii[4].

Dezodoranty są klasyfikowane przez U.S. Food and Drug Administration (FDA) jako kosmetyki[5] i mają za zadanie tylko eliminację nieprzyjemnego zapachu. Ich skład zazwyczaj jest oparty na alkoholu. Alkohol początkowo może wzmagać wydzielanie potu, jednak jego działanie ma na celu zabicie bakterii[potrzebne źródło]. Dezodoranty mogą występować w połączeniu z innymi, trwalszymi związkami antybakteryjnymi, jak np. triklosan lub związki chelatujące metale. Dezodoranty mogą zawierać substancje zapachowe mające na celu zamaskowanie przykrego zapachu potu.

Antyperspiranty są klasyfikowane przez FDA jako leki[5]. Antyperspiranty mają za zadanie zatrzymać lub znacząco spowolnić proces wydzielania potu obniżając wilgotność środowiska, w którym są bakterie. Głównie używanymi związkami chemicznymi są chlorek glinu (coraz rzadziej), hydroksochlorek glinu i związki glinowo-cyrkonowe (najczęściej w postaci mieszanek aluminium zirconium trichlorohydrex gly i aluminium zirconium tetrachlorohydrex gly)[6]. Między kompleksowymi związkami glinu a elektrolitami potu zachodzi reakcja, której produkt ma postać żelu i formuje się czop zatykający przewody wyprowadzające gruczołów potowych. Czop ten zapobiega wydzielaniu potu przez gruczoły i jest usuwany podczas naturalnego procesu złuszczania naskórka. Sole glinu tworzą czop w inny sposób – wchodzą w interakcję z włóknami keratyny w przewodach wyprowadzających gruczołów potowych. Sole glinu działają również na pory nieco ściągająco, powodując ich obkurczanie[7]. Blokada dużej liczby gruczołów potowych redukuje ilość wydzielanego w dole pachowym potu, efekt może być jednak osobniczo zmienny.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. B.L. Kuehl, K.S. Fyfe, N.H. Shear. Cutaneous cleansers. „Skin Therapy Lett”. 8 (3), s. 1–4, marzec 2003. PMID 12858234 (ang.). 
  2. 2,0 2,1 S. Stenzaly-Achtert, A. Schölermann, J, Schreiber, K.H. Diec i inni. Axillary pH and influence of deodorants. „Skin Res Technol”. 6 (2), s. 87–91, maj 2000. doi:10.1034/j.1600-0846.2000.006002087.x. PMID 11428948 (ang.). 
  3. J.D. Pierce, X.N. Zeng, E.V. Aronov, G. Preti i inni. Cross-adaptation of sweaty-smelling 3-methyl-2-hexenoic acid by a structurally-similar, pleasant-smelling odorant. „Chemical Senses”. 20 (4), s. 401–411, sierpień 1995. doi:10.1093/chemse/20.4.401. PMID 8590025 (ang.). 
  4. Marc Paye, Howard I. Maibach, André O. Barel: Handbook of cosmetic science and technology. Wyd. 3. Informa Health Care, 2009, s. 703, 869. ISBN 1420069632. (ang.)
  5. 5,0 5,1 Cosmetics Q&A: Personal Care Products (ang.). U.S. Food and Drug Administration.
  6. V.A. Lukacs, H.C. Korting. Antiperspirants and deodorants--ingredients and evaluation. „Dermatosen in Beruf Und Umwelt”. 37 (2), s. 53–57, 1989. PMID 2656175 (niem.). 
  7. Z.D. Draelos. Antiperspirants and the hyperhidrosis patient. „Dermatol Ther”. 14 (3), s. 220–224, wrzesień 2001. doi:10.1046/j.1529-8019.2001.01028.x (ang.).