Anubias

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Anubias
Anubias barteri var. glabra
Anubias barteri var. glabra
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klad okrytonasienne
Klad jednoliścienne
Rząd żabieńcowce
Rodzina obrazkowate
Podrodzina Aroideae
Rodzaj anubias
Nazwa systematyczna
Anubias Schott
Oesterr. Bot. Wochenbl. 7: 398 (1857)
Typ nomenklatoryczny
Anubias afzelii Schott
Synonimy

Amauriella Rendle

"(systm)" Systematyka w Wikispecies
"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Anubias fałdolistny
Anubias Bartera
Kwiatostan anubiasa

Anubias (Anubias Schott) – rodzaj roślin zielnych z rodziny obrazkowatych, liczący 8 gatunków, występujących w tropikalnych regionach Afryki, od Senegalu do Angoli. Nazwa naukowa rodzaju pochodzi od mitycznego Anubisa, egipskiego boga z głową szakala[2].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga
Płożące kłącze, o grubości od 0,5 cm (A. gilletii) do 4 cm (A. afzelii).
Liście
Liście wyrastają bądź z wierzchołka kłącza, bądź na całej jego długości. Ogonki liściowe o długości od 20 cm (A. afzelii) do 83 cm (A. gigantea). Blaszki liściowe zróżnicowane, od wąskich podłużno-lancetowatych ze spiczastym wierzchołkiem do szeroko eliptycznych z oszczepowatą bazą, niemal trójdzielną w przypadku A. gigantea, o wymiarach od 7–12×4–10 cm (A. gracilis) do 10–38×3–13 cm (A. heterophylla). Użyłkowanie pierwszorzędowe równoległe.
Kwiaty
Rośliny jednopienne, tworzące od 1 do 3 kwiatostanów typu kolbiastego pseudancjum. Szypułki o długości od 15 cm (A. gracilis) do 60 cm (A. gigantea). Pochwa kwiatostanu wydłużono-eliptyczna do jajowatej, zamknięta lub otwarta w czasie kwitnienia, zawsze zamykająca się po przekwitnięciu, o długości kilku centymetrów, przeważnie zielona, niekiedy różowo-biała (A. gilletii), brązowa, zielono-różowa, biała (A. hastifolia), ciemnopurpurowa (A. heterophylla), biała i oliwkowo-brązowa (A. pynaertii). Kolba cylindryczna, gruba lub smukła, gęsto pokryta kwiatami. Położony w dolnej części kolby odcinek kwiatów żeńskich przylega do położonego wyżej fragmentu pokrytego kwiatów męskich, rzadziej oba odcinki oddzielone są kilkoma prątniczkami lub szczątkowymi kwiatami obupłciowymi. Kwiaty męskie 3-8-pręcikowe, kremowo-białe, tworzące odwrotnie piramidalne synandrium, niekiedy zdeformowane i zrośnięte z większej liczby pręcików. Pylniki poprzeczne, umieszczone na szczycie lub brzegu synandrium (w przypadku A. pynaertii pokrywające synandrium prawie całkowicie), podłużne lub jajowate, otwierające się przez podłużną szczelinę. Zielone, różowe lub białe, spłaszczone i kulisto-jajowate, 2-3-komorowe zalążnie zawierają wiele anatropowych, cylindrycznych zalążków. Szyjki słupków krótkie lub niemal nieobecne. Znamiona słupków dyskowate.
Owoce
Całkowicie zamknięty w pochwie owocostan składa się ze spłaszczono-kulistych, wielonasiennych, zielonych jagód. Nasiona małe, nieregularnie jajowate.

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Rozwój
Rośliny z rodzaju Anubiaswieloletnimi, wiecznie zielonymi roślinami zielnymi, hemikryptofitami, hydrohemikryptofitami lub helofitami (rzadziej reofitami). Kwitną przez cały rok (np. A. barteri, A. hastifolia i A. pynaertii), od późnej zimy do lata (A. gigantea, A. gracilis), od wiosny do lata (A. afzelii), od wiosny do jesieni (A. gilletii) lub od lata do zimy (A. heterophylla).
Siedlisko
Lasy deszczowe, w mokrych i zacienionych lokalizacjach, głównie na brzegach cieków wodnych i na terenach błotnistych. Rośliny z gatunku A. afzelii rosną często całkowicie zanurzone w wodzie. Występują na wysokości do 1600 m n.p.m.
Genetyka
Liczba chromosomów 2n = 48, 72.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Pozycja rodzaju według Angiosperm Phylogeny Website (aktualizowany system APG III z 2009)
Należy do monotypowego plemienia Anubiadeae, podrodziny Aroideae, rodziny obrazkowatych, rzędu żabieńcowców w kladzie jednoliściennych[1][3].
Pozycja rodzaju w systemie Reveala z roku 2007
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist, Takht. & Zimmerm. ex Reveal), podgromada Magnoliophytina (Frohne & U. Jensen ex Reveal), klasa Magnoliopsida (Brongn.), podklasa żabieńcowe (Alismatidae Takht.), nadrząd obrazkopodobne (Aranae Thorne ex Reveal), rząd obrazkowce (Arales Juss. ex Bercht. & J. Presl), rodzina obrazkowate (Araceae Juss.)[4][5].
Pozycja rodzaju według Crescent Bloom (system Reveala z lat 1993–1999)
Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa jednoliścienne (Liliopsida Brongn.), podklasa obrazkowe (Aridae Takht.), nadrząd Aranae Thorne ex Reveal, rząd obrazkowce (Arales Dumort.), rodzina obrazkowate (Araceae Juss.), plemię Anubiadeae (Schott) Engl., podplemię Anubiadinae Schott[6]
Gatunki

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośliny lecznicze
Gatunek A. heterophylla jest używany u dzieci w razie problemów żołądkowych i w celu wzmocnienia apetytu.
Rośliny ozdobne
Rośliny z rodzaju Anubias są cenione w akwarystyce, ponieważ są bardzo łatwe do utrzymania, a ich twarde liście opierają się rybom roślinożernym. Dzięki temu wszystkie anubiasy są jednymi z niewielu roślin, które mogą być hodowane w akwariach z afrykańskimi pielęgnicowatymi oraz złotą rybką. Ich korzenie często obrastają kamienie i zanurzone w wodzie korzenie. W odróżnieniu od większości roślin akwariowych, anubiasy preferują światło rozproszone i nawet w warunkach stosunkowo dużego zacienienia mogą wytwarzać kwiaty pod wodą. W akwarium powinny być umiejscawiane w zacienionych miejscach, w przeciwnym wypadku glony będą osadzać się na ich liściach. Rozmnażanie w sztucznych środowiskach może być zrealizowane tylko przez rozdzielanie kłączy albo z odrostów. Stolon powinien być zawsze wynurzony ponad podłoże, aby pozostać przy życiu, inaczej zgnije i roślina umrze. Naturalne tempo wzrostu wszystkich gatunków anubiasów jest bardzo powolne. Zwykle produkują jeden liść na każde 3 tygodnie, czasem wolniej. Nie odpowiada im nadmiar CO2. Anubias może rosnąć ponad wodą i z tego powodu może być używany w paludarium.

Przypisy

  1. 1,0 1,1 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-07-19].
  2. Umberto Quattrocchi: CRC world dictionary of plants names: common names, scientific names, eponyms, synonyms, and etymology. Boca Raton: CRC Press, 1999. ISBN 0-8493-2673-7. (ang.)
  3. L.I. Cabrera et al. Phylogenetics relationships of aroids and duckweeds (Araceae) inferred from coding and noncoding plastid DNA. „American Journal of Botany”. 95(9), s. 1153-1165, 2008. 
  4. James L. Reveal: Classification of extant Vascular Plant Families (ang.). 2008-03-29. [dostęp 2010-05-29].
  5. James L. Reveal: Indices Nominum Supragenericorum Plantarum Vascularium (ang.). 2010-07-18. [dostęp 2010-07-19].
  6. Hierarchical position of the Genus Anubias. [dostęp 2007-03-02].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Crusio, W. A revision of Anubias Schott (Araceae). (Primitiae Africanae XII). „Mededelingen Landbouwhogeschool Wageningen”. 79 (14), s. 1-48, 1979 (ang.). 
  2. Araceae. W: Klaus Kubitzki (red.): The Families and Genera of Vascular Plants. T. IV: Flowering Plants. Monocotyledons: Alismatanae and Commelinanae (except Gramineae). Berlin Heidelberg: Springer, 1998, s. 26-73. ISBN 3-540-64061-4. (ang.)
  3. Crusio WE. Die Gattung Anubias SCHOTT (Araceae). „AquaPlanta”. Sonderheft (1), s. 1-44, 1987. 
  4. C.D.K. Cook: Water Plants of the World. Berlin: Springer Netherland, 1974. ISBN 90-6193-024-3. (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]