Anwar Sadat

Anwar as-Sadat
Data i miejsce urodzenia	25 grudnia 1918 Mit Abu al-Kum
Data i miejsce śmierci	6 października 1981 Kair
3. Prezydent Arabskiej Republiki Egiptu
Przynależność polityczna	Arabska Unia Socjalistyczna (do 1978) Egipska Partia Narodowo-Demokratyczna (od 1978)
Okres urzędowania	od 15 października 1970 do 6 października 1981
Poprzednik	Gamal Abdel Naser
Następca	Hosni Mubarak
Odznaczenia
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons

Anwar as-Sadat, arab. أنور السادات (ur. 25 grudnia 1918 w Mit Abu al-Kum, zm. 6 października 1981 w Kairze) – egipski polityk i prezydent w latach 1970-1981.

Życiorys

Urodził się jako jedno z 14 dzieci Anwara Mohammeda El Sadata i Sit Al-Berain (córki Sudańczyka i Egipcjanki). Brał udział w zamachu stanu w 1952, który zdetronizował króla Faruka I. W 1969, po piastowaniu rozmaitych stanowisk w egipskim parlamencie został wybrany wiceprezydentem. Gdy prezydent Gamal Abdel Naser zmarł w 1970, Sadat został jego następcą.

W 1973 razem z Syrią Sadat wypowiedział wojnę Izraelowi, próbując odzyskać część półwyspu Synaj, zdobytego przez Izrael w wojnie sześciodniowej. Relatywnie dobre rezultaty egipskiej armii w wojnie Jom Kippur poprawiły nastroje w Egipcie, umożliwiając ustanowienie 5 lat później pokoju.

19 listopada 1977 Sadat jako pierwszy arabski przywódca przyjechał (zaproszony przez Menachema Begina, premiera Izraela) z oficjalną wizytą do Izraela. Spotkał się z izraelskim premierem i przemówił w Knesecie. Wizyta zaowocowała wkrótce w traktacie pokojowym podpisanym w Camp David, za który obaj przywódcy otrzymali Pokojową Nagrodę Nobla. Sadat został również uznany człowiekiem roku tygodnika "Time" w 1977.

Pokój z Izraelem został bardzo źle przyjęty przez radykalne organizacje islamskie, zwłaszcza ze względu na zapisy w traktacie pokojowym, zabraniające Egiptowi używać argumentu siły, który był uznawany przez fundamentalistów islamskich jako jedyny możliwy argument wobec Izraela.

We wrześniu 1981 w Egipcie zaczęły się represje wobec organizacji islamskich, także studenckich, w wyniku których aresztowano prawie 1600 osób. 6 października tego samego roku Sadat został zamordowany przez członków islamskiej radykalnej organizacji Egipski Dżihad, która sprzeciwiała się negocjacjom pokojowym z Izraelem i represjom wrześniowym.

Następcą Sadata na stanowisku prezydenta został dotychczasowy wiceprezydent Hosni Mubarak. Wykorzystał on pretekst zamachu na Sadata, by móc po dojściu do władzy represjonować, torturować i skazywać bez wyroku członków islamskich organizacji radykalnych.

Zamach

Zamachu dokonano 6 października 1981 roku, podczas parady z okazji rocznicy przekroczenia przez egipską armię Kanału Sueskiego. Prezydent siedzący na trybunach był chroniony przez uzbrojonych żołnierzy.

Chalid Islambuli wraz z innymi zamachowcami jechał w jednej z otwartych ciężarówek. Kiedy samochód przejeżdżał obok trybuny, Islambuli wyskoczył z niego i wyrzucił trzy granaty w stronę trybuny krzycząc: "Śmierć faraonowi!", a jego towarzysze otworzyli ogień. On sam podbiegł do ludzi i zaczął strzelać z pistoletu maszynowego – trafił kilkadziesiąt razy w Sadata, w tym raz śmiertelnie w aortę.

Oprócz Sadata w trakcie zamachu zginęło też 11 innych osób, w tym omański generał, ambasador Kuby i biskup Kościoła koptyjskiego. 28 osób zostało rannych, w tym Hosni Mubarak i irlandzki minister obrony, James Tully. Obstawa Sadata zastrzeliła jednego z zamachowców, a trzech raniono i aresztowano. Islambuli i trzej inni spiskowcy zostali straceni przez rozstrzelanie.

Bibliografia

• 8 zamachów uwiecznionych na taśmie (pol.). AHistoria.pl, 2011-03-16. [dostęp 2011-03-17].