Anzu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
miedziany panel z fasady świątyni Ninhursag w Tall al-Ubajd z przedstawieniem ptaka Anzu; ok. 2500 p.n.e.; zbiory British Museum.
kamienna płytka wotywna z przedstawieniem ptaka Anzu/Imduguda; czasy panowania Enmeteny, władcy Lagasz; ok. 2400 p.n.e.; znaleziona w Girsu; zbiory Luwru (AO 2394)

Anzu, Imdugud (sum. anzu zapisywane dim-dugudmušen; akad. anzû[1]) – w mitologii mezopotamskiej ogromnych rozmiarów ptak z głową lwa, którego machanie skrzydłami miało powodować trąby powietrzne i burze piaskowe. Być może był on pierwotnie personifikacją któregoś z żywiołów atmosferycznych. Inne opisy Anzu wskazują, że miał dziób "jak piła", a więc prawdopodobnie również głowę ptaka. W sztuce nowoasyryjskiej stworzenie, będące kombinacją elementów ptaka i lwa (tzw. lew-smok), może przedstawiać Anzu lub Asakku.

W jednym z mitów Imdugud lub Anzu wykrada tabliczkę przeznaczeń Enkiemu (wersja sumeryjska) lub Enlilowi (wersja akadyjska) i zostaje zabity przez Ninurtę, który ostatecznie zwraca tabliczkę prawowitemu właścicielowi. Musi to być mit bardzo stary (aczkolwiek poświadczony dopiero w okresie starobabilońskim), ponieważ Imduguda wyobrażano jako związane z bogiem Ningirsu zwierzę heraldyczne już na Steli sępów (okres wczesnodynastyczny III), a także jest wspomniany w powiązaniu z tym bogiem w śnie opowiedzianym przez Gudeę z Lagasz. Przypuszcza się, iż to powiązanie wynika z faktu pokonania ptaka przez boga Ningirsu/Ninurtę.

W poemacie sumeryjskim o Lugalbandzie (Lugalbanda i ptak Anzu)[2] bohater przemierzając góry Zagros natrafia na pisklę Imduguda w gnieździe, do którego wkrótce wracają jego rodzice. W innym sumeryjskim eposie Gilgamesz, Enkidu i świat podziemny (inna nazwa: Gilgamesz i Enkidu w świecie podziemnym)[3] słyszymy o Imdugudzie i jego pisklęciu w gnieździe założonym w świętym drzewie halub, które bogini Inanna zasadziła w Uruk.
Później termin anzû używany jest (również w liczbie mnogiej) w odniesieniu do przedstawień heraldycznych ptaka Anzu na budowlach.

kamienna płytka wotywna Ur-Nansze, władcy Lagasz, przedstawiająca ptaka Anzu/Imduguda; ok. 2550-2500 p.n.e.; znaleziona w Girsu; zbiory Luwru (AO 2783)

Przypisy

  1. R.Borger, Assyrisch-babylonische Zeichenliste, Neukirchen-Vluyn 1978, s. 163.
  2. polskie tłumaczenie tego eposu znajduje się w: K. Szarzyńska, Eposy..., s. 39-52
  3. polskie tłumaczenie tego eposu znajduje się w: K. Szarzyńska, Eposy..., s. 72-80<

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • hasło "Imdugud", [w:] Jeremy Black, Anthony Green, Słownik mitologii Mezopotamii, Wydawnictwo "Książnica", Katowice 1998, s. 85-86.
  • Krystyna Szarzyńska, Eposy sumeryjski, seria Antologia Literatury Mezopotamskiej, Wydawnictwo AGADE, Warszawa 2003.