Anzu
Anzu, Imdugud (sum. anzu zapisywane dim-dugudmušen; akad. anzû[1]) – w mitologii mezopotamskiej ogromnych rozmiarów ptak z głową lwa, którego machanie skrzydłami miało powodować trąby powietrzne i burze piaskowe. Być może był on pierwotnie personifikacją któregoś z żywiołów atmosferycznych. Inne opisy Anzu wskazują, że miał dziób "jak piła", a więc prawdopodobnie również głowę ptaka. W sztuce nowoasyryjskiej stworzenie, będące kombinacją elementów ptaka i lwa (tzw. lew-smok), może przedstawiać Anzu lub Asakku.
W jednym z mitów Imdugud lub Anzu wykrada tabliczkę przeznaczeń Enkiemu (wersja sumeryjska) lub Enlilowi (wersja akadyjska) i zostaje zabity przez Ninurtę, który ostatecznie zwraca tabliczkę prawowitemu właścicielowi. Musi to być mit bardzo stary (aczkolwiek poświadczony dopiero w okresie starobabilońskim), ponieważ Imduguda wyobrażano jako związane z bogiem Ningirsu zwierzę heraldyczne już na Steli sępów (okres wczesnodynastyczny III), a także jest wspomniany w powiązaniu z tym bogiem w śnie opowiedzianym przez Gudeę z Lagasz. Przypuszcza się, iż to powiązanie wynika z faktu pokonania ptaka przez boga Ningirsu/Ninurtę.
W poemacie sumeryjskim o Lugalbandzie (Lugalbanda i ptak Anzu)[2] bohater przemierzając góry Zagros natrafia na pisklę Imduguda w gnieździe, do którego wkrótce wracają jego rodzice. W innym sumeryjskim eposie Gilgamesz, Enkidu i świat podziemny (inna nazwa: Gilgamesz i Enkidu w świecie podziemnym)[3] słyszymy o Imdugudzie i jego pisklęciu w gnieździe założonym w świętym drzewie halub, które bogini Inanna zasadziła w Uruk.
Później termin anzû używany jest (również w liczbie mnogiej) w odniesieniu do przedstawień heraldycznych ptaka Anzu na budowlach.
Przypisy
Bibliografia [edytuj]
- hasło "Imdugud", [w:] Jeremy Black, Anthony Green, Słownik mitologii Mezopotamii, Wydawnictwo "Książnica", Katowice 1998, s. 85-86.
- Krystyna Szarzyńska, Eposy sumeryjski, seria Antologia Literatury Mezopotamskiej, Wydawnictwo AGADE, Warszawa 2003.
