Arad (miasto w Izraelu)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arad
ערד
Arad
Herb
Herb Aradu
Dewiza: brak
Państwo  Izrael
Dystrykt Dystrykt Południowy
Burmistrz Gideon Bar-Lev
Powierzchnia 93,1 km²
Wysokość 579 m n.p.m.
Populacja (2006)
• liczba ludności
• gęstość

23 300
250 os./km²
Położenie na mapie Izraela
Mapa lokalizacyjna Izraela
Arad
Arad
Ziemia 31°15′37″N 35°12′49″E/31,260278 35,213611Na mapach: 31°15′37″N 35°12′49″E/31,260278 35,213611
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Strona internetowa
Portal Portal Izrael

Arad (hebr. ערד; arab. عراد) – miasto położone w Dystrykcie Południowym w Izraelu. Leży na południowo-zachodnim krańcu Judei, na granicy pustyni Negew, w odległości 30 km na zachód od Morza Martwego i 45 km na wschód od Beer Szewy.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Czasy biblijne[edytuj | edytuj kod]

Miasto wymienione w Biblii – przy południowej granicy Kanaanu; Ówcześni Izraelici postanowili zniszczyć ten okręg i nazwali go Chorma, co znaczy poświęcenie (wydanie) na zagładę[1]. Jednak tam się wówczas nie osiedlili, a niektórzy mieszkańcy uniknęli zagłady. Dlatego król Aradu jest wymieniony wśród 31 królów rozgromionych podczas kampanii przeprowadzonej przez Jozuego w Księdze Jozuego 12:14. Badania archeologiczne nie potwierdzają jednak istnienia Aradu w tym okresie. Po zniszczeniach w okresie wczesnego brązu miasto zostało odbudowane w okresie zjednoczonego królestwa[2]. Na pustkowiu leżącym na południe od Aradu osiedlili się później Kenici[3].

Archeologia[edytuj | edytuj kod]

W okresie wczesnego brązu II i III (2900-2250 r. p.n.e.) w Arad wydobywano miedź, a później także turkus. Podczas wykopalisk w Tel Arad (10 km na zachód od miasta) natrafiono na ślady sześciu kolejno wznoszonych twierdz budowanych od czasów Salomona, oraz świątyni z tego okresu[4]. Znaleziono także zbiór ponad 100 ostraków z czasów Pierwszej Świątyni, zapisanych w języku hebrajskim i aramejskim[5].

Czasy współczesne[edytuj | edytuj kod]

Pierwsza próba założenia w tym miejscu osady miała miejsce 23 lutego 1921, kiedy to grupa 11 byłych brytyjskich żołnierzy (Żydzi) osiedliła się tutaj. Jednak po upływie czterech miesięcy musieli wyjechać, gdyż nie odnaleźli wody[6].

15 listopada 1960 rząd zatwierdził plan budowy nowego osiedla w tym miejscu. Ostateczną lokalizację zatwierdzono 31 stycznia 1961, razem z przebiegiem dróg i linii wodociągowych[7].

Fundamenty współczesnego Aradu zostały założone w lipcu 1961, gdy naftowa spółka Nefta zbudowała młodzieżowy obóz pracy, składający się z sześciu prowizorycznych baraków. Jednakże sama osada została oficjalnie założona 21 listopada 1962[7].

W 1995 Arad otrzymał prawa miejskie.

Demografia[edytuj | edytuj kod]

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w 2006 roku w mieście żyło 23,3 tys. mieszkańców, z czego 82,8% Żydów i 17,2% inni[8].

Zgodnie z danymi Izraelskiego Centrum Danych Statystycznych w Aradzie w 2004 było 9 797 zatrudnionych pracowników i 462 pracujących na własny rachunek. Pracownicy otrzymujący stałe pensje zarabiali w 2004 średnio 5 165 NIS, przy czym mężczyźni zarabiali średnio 7 344 NIS, a kobiety zarabiały średnio 3 818 NIS. W przypadku osób pracujących na własny rachunek średnie dochody wyniosły 5 549 NIS.

Populacja miasta pod względem wieku:

Wiek (w latach) Procent populacji w %
0-4 7,3%
5-9 7,3%
10-14 7,9%
15-19 7,9%
20-29 14,2%
30-44 17,7%
45-59 18,5%
ponad 60 19,2%


Źródło danych: Central Bureau of Statistics.

Kultura[edytuj | edytuj kod]

W Arad co roku, w okresie lata organizowany jest Festiwal Muzyki Hebrajskiej (od 1982).

Panorama Aradu

Gospodarka[edytuj | edytuj kod]

W tutejszej strefie przemysłowej znajduje się zakład przemysłu włókienniczego Arad Textile Industries, który jest jednym z największych producentów ręczników w Izraelu. Wśród innych przedsiębiorstw znajdują się tutaj: Motorola Israel, A.M.S. Elektronika, El-Ran Timber Industries, Jordael oraz Unilever Shefa Israel.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Wykopaliska archeologiczne Tel Arad

Dużą atrakcją turystyczną jest pustynna okolica Aradu, który jest położony na pustyni Judzkiej wśród niskich pagórków z piaskowca poprzecinanych malowniczymi wąwozami i wadi. Jednak Arad słynie przede wszystkim jako wymarzone uzdrowisko dla astmatyków. Tutejsze powietrze jest chłodne, suche i pozbawione pyłków roślinnych. Można stąd wybrać się na wycieczki do Beer Szewy i nad Morze Martwe.

Komunikacja[edytuj | edytuj kod]

Przy mieście przebiega droga ekspresowa nr 31 ISR-HW31.png (Eszel HaNasi-Neve Zohar). Komunikacja utrzymywana jest wyłącznie przy pomocy linii autobusowych. Arad posiada także prowizoryczny pas do lądowania samolotów, który jest położony na południowy wschód od miasta.

Osoby związane z miastem[edytuj | edytuj kod]

W Aradzie mieszka Amos Oz, jeden z najbardziej znanych literatów Izraelskich. Współzałożyciel organizacji Szalom Achszaw (Pokój Teraz).

Miasta partnerskie[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Lb 21:1-3; 33:40
  2. Stanisław Gądecki: Archeologia biblijna. T. I. Gniezno: Gaudentinum, 1994, s. 240. ISBN 83-85654-24-0.
  3. Sdz 1:16
  4. Avraham Negev, Shimon Gibson, Archaeological Encyclopedia of the Holy Land, New York 2001, s. 43, ISBN 0-8264-1316-1
  5. Klaas A.D. Smelik, Writings from Ancient Israel: A Handbook of Historical and Religious Documents, Edinburgh 1991, s. 103, ISBN 0-664-25308-3
  6. Ze'ev Vilnai: Ariel Encyclopedia. Am Oved. s. vol. 7. ISBN 6002-6003.
  7. 7,0 7,1 Arad Historical Museum: Arad - First Days - Preface (hebr.). [dostęp 23 maja 2008].
  8. Israel Central Bureau of Statistics (ang.). [dostęp 23 maja 2008].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]