Arapaima

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arapaima
Arapaima gigas[1]
(Schinz, 1822)
Arapaima
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Nadgromada doskonałokostne
Gromada kostnoszkieletowe
Rząd kostnojęzykokształtne
Rodzina Arapaimidae
Rodzaj Arapaima
Müller, 1843
Gatunek Arapaima gigas
Synonimy
  • Arapaema gigas (Schinz, 1822)
  • Arapaima gigas (Cuvier, 1822)
  • Sudis gigas Schinz, 1822
  • Sudis gigas Cuvier, 1829
  • Vastres arapaima Valenciennes, 1847
  • Vastres cuvieri Valenciennes, 1847
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status none DD.svg
brak danych
Systematyka Systematyka w Wikispecies
Commons Multimedia w Wikimedia Commons
Szkielet kostny głowy arapaimy

Arapaima[3] (Arapaima gigas) – gatunek ryby kostnojęzykokształtnej z rodziny Arapaimidae. Znana także jako piraruku (ryba czerwona) lub paiche. Jedna z największych słodkowodnych ryb świata.

Taksonomia[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjnie klasyfikowany jako jedyny przedstawiciel rodzaju Arapaima. Z badań Stewarta (2013) wynika jednak, że odrębnym od A. gigas gatunkiem jest opisany w XIX wieku przez Achille'a Valenciennesa Arapaima agassizii (obecnie wszystkie informacje o tym gatunku pochodzą z jego opisu autorstwa Valenciennesa, bowiem holotyp został zniszczony w czasie II wojny światowej); dodatkowo zdaniem autora dwa inne gatunki z rodzaju Arapaima opisane przez Valenciennesa – A. mapae i A. arapaima – również stanowią odrębne, ważne gatunki, a do gatunku A. gigas nie można z pewnością zaliczyć żadnego znanego osobnika poza jego okazem holotypowym[4]. Dodatkowo w późniejszej publikacji Stewart opisał nowy, piąty gatunek z tego rodzaju, Arapaima leptosoma[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Ma masywne ciało pokryte dużymi łuskami. Płetwy odbytowa i grzbietowa osadzone są mocno z tyłu ciała. W jej szerokim pysku są małe stożkowate zęby. Głowa arapaimy pokryta jest tarczkami kostnymi. Ma ona stalowoszare ubarwienie o niebieskawym odcieniu. W tylnej połowie ciała, obrzeża łusek mają czerwony kolor.

Rozmiary[edytuj | edytuj kod]

Zanim zaczęto ją tępić notowano osobniki o długości dochodzącej do 3,9 m i masie ciała do 200 kg[6] (niepotwierdzone doniesienia mówią o długości 4,5 m[7]), obecnie rzadko spotykane są okazy osiągające długość 2 m i masę 100 kg[8].

Zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Ponieważ oddycha pęcherzem pławnym, co jakiś czas (około 20 minut) musi zaczerpnąć świeżego powietrza atmosferycznego. W okresie suszy potrafi zagrzebać się w błocie lub piasku. Ryba ta poluje wśród roślinności wodnej, wyskakując na ofiarę z ukrycia.

Środowisko[edytuj | edytuj kod]

Przebywa blisko powierzchni. Zamieszkuje Amazonkę i Orinoko wraz z ich dopływami, na wysokości poniżej 200 m n.p.m. W niektórych regionach arapaima została wytępiona przez kłusowników.

Pożywienie[edytuj | edytuj kod]

Arapaima poluje, czając się wśród roślinności wodnej. Odżywia się głównie rybami z rodziny Loricariidae[8], skorupiakami, ślimakami, pierścienicami oraz owadami wodnymi. Rzadziej ptakami, płazami, gadami i małymi ssakami. Dietę uzupełnia fragmentami niektórych roślin, zdarza się, że arapaima połyka gładkie kamyki, piasek i muł.

Rozmnażanie[edytuj | edytuj kod]

Arapaima przygotowuje gniazdo (oczyszczony dołek o głębokości około 20 cm) gdy wzrasta poziom wody. Samica składa od 40 000 do 50 000 jaj. Ikrą i larwami opiekuje się samiec. Larwy po wykluciu mają ok. 11,5 cm długości. Od dziewiątego dnia życia zaczynają oddychać powietrzem atmosferycznym. Arapaimy osiągają dojrzałość płciową po 4-6 latach.

Hodowla[edytuj | edytuj kod]

Arapaimy można zobaczyć jedynie w akwariach publicznych, ponieważ ze względu na swoje rozmiary nie nadają się do domowej hodowli.

Ciekawostki[edytuj | edytuj kod]

Arapaima na znaczku pocztowym
  • W regionach, z których pochodzi jej mięso stanowi przysmak.
  • Naturalnym wrogiem arapaimy jest jaguar.[potrzebne źródło]
  • Ryba posiada pęcherz pławny z gąbczastymi ścianami, ryba wykorzystuje je jako prymitywne płuco, pobierając tlen nie tylko z wody, ale także z powietrza. Osobnik, aby oddychać nad powierzchnią wynurza się co 10-15 minut.

Przypisy

  1. Arapaima gigas w: Integrated Taxonomic Information System (ang.)
  2. Arapaima gigas. Czerwona Księga Gatunków Zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) (ang.)
  3. Krystyna Kowalska, Jan Maciej Rembiszewski, Halina Rolik Mały słownik zoologiczny, Ryby, Wiedza Powszechna, Warszawa 1973
  4. Donald J. Stewart. Re-description of Arapaima agassizii (Valenciennes), a Rare Fish from Brazil (Osteoglossomorpha: Osteoglossidae). „Copeia”. Rocznik 2013 (1), s. 38–51, 2013. doi:10.1643/CI-12-013 (ang.). 
  5. Donald J. Stewart. A New Species of Arapaima (Osteoglossomorpha: Osteoglossidae) from the Solimões River, Amazonas State, Brazil. „Copeia”. Rocznik 2013 (3), s. 470–476, 2013. doi:10.1643/CI-12-017 (ang.). 
  6. Arapaima gigas. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 1 marca 2009]
  7. Froese, R. & D. Pauly: Family Arapaimidae - Bonytongues (ang.). FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org, 2008. [dostęp 1 marca 2009].
  8. 8,0 8,1 Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Mały słownik zoologiczny: ryby. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1976.
  2. Włodzimierz Załachowski: Ryby. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1997. ISBN 83-01-12286-2.
  3. Arapaima gigas. (ang.) w: Froese, R. & D. Pauly. FishBase. World Wide Web electronic publication. www.fishbase.org [dostęp 1 marca 2009]