Arbuz kolokwinta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arbuz kolokwinta
Arbuz kolokwinta w swoim naturalnym środowisku (owoc niedojrzały)
Arbuz kolokwinta w swoim naturalnym środowisku (owoc niedojrzały)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd dyniowce
Rodzina dyniowate
Rodzaj arbuz
Gatunek arbuz kolokwinta
Nazwa systematyczna
Citrullus colocynthis (L.) Schrad.
Linnaea 12:414. 1838[2]
Synonimy

Colocynthis vulgaris Schrad.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kolokwinty na pustyni (owoce dojrzałe)

Arbuz kolokwinta[3], kawon kolokwinta, kolokwinta, kolocynta (Citrullus colocynthis (L.) Schrad.) – gatunek byliny z rodziny dyniowatych.

Morfologia

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie dziko w Afryce (Kenia, Mali, Czad, Etiopia, Somalia, Sokotra, Algieria, Egipt, Libia, Maroko, Tunezja), Azji (Kuwejt, Arabia Saudyjska, Jemen, Afganistan, Cypr, Iran, Irak, Izrael, Jordania, Liban, Syria, Turcja, Indie, Pakistan, Sri Lanka, Birma) i Europie (Grecja, Włochy, Hiszpania) oraz jako gatunek zawleczony w Australii. Jest uprawiany w wielu krajach świata[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pnącze. Roślina o łodydze leżącej długości do 1 metra. Liście silnie klapowane. W kątach liści posiada wąsy czepne. Kwiaty rozdzielnopłciowe. Są osadzone w kątach liści. Korona kwiatowa lejkowata, w kolorze żółtym. Owoc podobny do arbuza. Ma wielkość jabłka, wewnątrz ma gąbczasty i gorzki miąższ i wiele nasion. Z zewnątrz początkowo jest ciemnozielony z jasnymi, marmurkowatymi prążkami, po dojrzeniu staje się żółty[5][6].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Rośnie na piaszczystych glebach i na pustyniach. Rozmnaża się przez nasiona, a rozsiewa się w ten sposób, że wiatr porywa dojrzałe owoce i toczy je po ziemi. Podczas tego wznosi tumanu pyłu i wydaje różne dźwięki, wskutek czego zaliczony został do grupy roślin zwanych czarownicami pustynnymi. Po uderzeniu o skałę owoc rozbija się i wysypują się z niego nasiona[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Jest wymieniony w Biblii pod hebrajską nazwą paqqu'ōţ oznaczającą arbuza kolokwintę: 2 Krl 4,38-40 i 1 Krl 7,24. Roślina ta występuje w Palestynie i zdaniem wszystkich badaczy roślin biblijnych do niej odnoszą się cytaty biblijne. W polskich tłumaczeniach Biblii istnieje zamieszanie i często hebrajski wyraz tłumaczony jest na nazwy innych roślin (dzika winorośl, dzikie pnącza, dziki krzew winny oraz pnącza, dzikie kolokwinty, dzikie ogórki, owoce, ośle ogórki, dynie)[5].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-30].
  2. Citrullus colocynthis (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-09-30].
  3. Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.