Arbuz kolokwinta

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Arbuz kolokwinta
Arbuz kolokwinta w swoim naturalnym środowisku (owoc niedojrzały)
Arbuz kolokwinta w swoim naturalnym środowisku (owoc niedojrzały)
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Rząd dyniowce
Rodzina dyniowate
Rodzaj arbuz
Gatunek arbuz kolokwinta
Nazwa systematyczna
Citrullus colocynthis (L.) Schrad.
Linnaea 12:414. 1838[2]
Synonimy

Colocynthis vulgaris Schrad.

"(comns)" Zdjęcia i grafiki w Commons
Kolokwinty na pustyni (owoce dojrzałe)

Arbuz kolokwinta[3], kawon kolokwinta, kolokwinta, kolocynta (Citrullus colocynthis (L.) Schrad.) – gatunek byliny z rodziny dyniowatych.

Morfologia

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Rośnie dziko w Afryce (Kenia, Mali, Czad, Etiopia, Somalia, Sokotra, Algieria, Egipt, Libia, Maroko, Tunezja), Azji (Kuwejt, Arabia Saudyjska, Jemen, Afganistan,Cypr, Iran, Irak, Izrael, Jordania, Liban, Syria,Turcja, Indie, Pakistan, Sri Lanka. Birma) i Europie (Grecja, Włochy, Hiszpania) oraz jako gatunek zawleczony w Australii. Jest uprawiany w wielu krajach świata[4].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pnącze. Roślina o łodydze leżącej długości do 1 metra. Liście silnie klapowane. W kątach liści posiada wąsy czepne. Kwiaty rozdzielnopłciowe. Są osadzone w kątach liści. Korona kwiatowa lejkowata, w kolorze żółtym. Owoc podobny do arbuza. Ma wielkość jabłka, wewnątrz ma gąbczasty i gorzki miąższ i wiele nasion. Z zewnątrz początkowo jest ciemnozielony z jasnymi, marmurkowatymi prążkami, po dojrzeniu staje się żółty[5][6].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina jednoroczna. Rośnie na piaszczystych glebach i na pustyniach. Rozmnaża się przez nasiona, a rozsiewa się w ten sposób, że wiatr porywa dojrzałe owoce i toczy je po ziemi. Podczas tego wznosi tumanu pyłu i wydaje różne dźwięki, wskutek czego zaliczony został do grupy roślin zwanych czarownicami pustynnymi. Po uderzeniu o skałę owoc rozbija się i wysypują się z niego nasiona[5].

Zastosowanie[edytuj | edytuj kod]

Udział w kulturze[edytuj | edytuj kod]

Jest wymieniony w Biblii pod hebrajską nazwą paqqu'ōţ oznaczającą arbuza kolokwintę: 2 Krl 4,38-40 i 1 Krl 7,24. Roślina ta występuje w Palestynie i zdaniem wszystkich badaczy roślin biblijnych do niej odnoszą się cytaty biblijne. W polskich tłumaczeniach Biblii istnieje zamieszanie i często hebrajski wyraz tłumaczony jest na nazwy innych roślin (dzika winorośl, dzikie pnącza, dziki krzew winny oraz pnącza, dzikie kolokwinty, dzikie ogórki, owoce, ośle ogórki, dynie)[5].

Przypisy

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-09-30].
  2. Citrullus colocynthis (ang.). Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2009-09-30].
  3. Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003. ISBN 83-214-1305-6.
  4. Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2014-11-20].
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Zofia Włodarczyk: Rośliny biblijne. Leksykon. Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera PAN, 2011. ISBN 978-83-89648-98-3.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 Zbigniew Podbielkowski: Słownik roślin użytkowych. Warszawa: PWRiL, 1989. ISBN 83-09-00256-4.